Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Tegulan Yakup Temel
13 Haziran Çerkesya Günü - Мэкъуэуэгъуэм и 13, Хэкум и Махуэ
12 Haziran 2017 Pazartesi Saat 23:54


Xeku- Kheku ( Хэку ), Çerkesya’nin Tam Kendisidir.


Çocukluğum da , Uzunyayla ‘da doğmuş ve bütün ömrünü orada geçirmiş olan dedeme sık sık sorardım , ‘’ Hajdade ,Adigeler nereden geldi ? ( ХЬэждадэ , адыгэхэр дэнэ къыздик|ар ? ) '' diye. Kendiside , ‘’ Adigeler Kheku ‘ den geldiler ( Адыгэхэр Хэкум къик|ащ ) ‘’ şeklinde cevap verirdi . Sonra da , Kheku ‘un çok güzel , çok verimli , cennet gibi bir yer olduğunu anlatırdı. Bende zihnimde canlandırmaya çalışırdım bu sihirli ve ulaşılamaz gibi görünen vatanı ama net olarak da anlayamazdım bu cenneti bırakarak niye oraya hiç de benzemeyen Uzunyayla ‘ya gelmiş olduğumuzu.


Kheku ( Хэку ), bütün Çerkesler için sihirli bir kelime olup, tanımladığı yer adeta gerçek üstü bir yeryüzü parçası gibidir . Kheku, Çerkesler’in ,kendi tarihlerinden , xabzelerinden , destanlarından , söylenceleriden , hikayelerinden bahsedeler iken en çok kullandıkları , çocukların da en çok duyarak büyüdükleri sözcüktür..


Çerkesce de , yaşanılan yer ,memleket ,ülke anlamlarında başka kelimeler vardır , Kheğuegu (Хэгъуэгу ) gibi , Jılağue (Жылагъуэ ) gibi ,Lahe (Лъахэ ) gibi . Ancak ,onlar dan farklı olarak Kheku spesifik bir kelimedir ve tek bir Kheku vardır ve Adigelerin vatanı demektir , yani başka Kheku yoktur . Adigelerin vatanı olduğunun vurgulanması amacı ile başına Adige getirilerek Adige Kheku (Адыгэ Хэку ) diyenlerde vardır ama gerçekte buna gerek yoktur.


Çerkesler , bazen de Hekuj ( Хэкужь ) derler vatanlarına ,onun çok özel,çok kadim olduğunu ve çok çok eskilerden beri oralarda yaşadıklarını anlatmak için ,


Binlerce yıllık Nart destanların da , batıda Don ( Дон ) , doğuda Volga ( Индылыжь ) nehirlerinin isimleri geçmektedir . Nart kahramanaları dan Sosırukue ( Сосырыкъуэ ), Kuban nehri kenarlarında çocukluğunu geçirmiş olup daha sonraki erişkin yaşlarında da Don nehri civarında görülmektedir .Aynı şekilde diğer Nart kahramanları Badinokue ( Бадынлкъуэ ) , Aşamez (Ашэмэз ) ve Batırez ( Батырез ) Volga nehri ötelerinde görülmekte ( Индылыжьым и нэр къыщопк| ) . Bunlar bize, tarihi Adige topraklarının Don ve Volga nehirlerine kadar dayandığını göstermektedir.


Kheku ( Хэ -ку ) , etimolojik olarak Çerkesçe bir kelimedir , Хы ( deniz ) ve Ку ( orta ) kelimelerinin birleşmesinden oluşur ve ‘deniz ortası ‘ ( ada ülkesi ) veya ‘ deniz arası ‘ ( Kimilerine göre , Karadeniz ve Hazar Denizi arası ) anlamına gelir .. 


Peki , Çerkeslerin kendilerinin Kheku olarak adlandırdıkları vatanlarına yabancılar ne isim vermişlerdir ? Kheku ‘un diğer dillerde karşılığı nedir ?


Kheku ‘un ( Хэку ) Vikipedia ki tanımlaması şöyledir :

‘’ Çerkesya ( Адыгэ Хэку ) , Karadeniz ve Hazar denizleri arasında , Doğu Avrupa ve Batı Asya’nın kesişme noktasında yer almaktadır .Tarihi Çerkesya , bu günkü Krasnodar Kray , Adigey Cumhuriyeti , Karaçay – Çerkes , Kabardey – Balkar , Kuzey Osetya ve Stavrapol Kray ‘ın bir kısmını içermekteydi . Çerkesya , Rusya Kafkasya ‘yı işgal etmeden önce ( 1763 – 1864 ) , yaklaşık 3- 4 milyon nüfusuyla, verimli ova ve stepleri ile kuzeybatı Kafkasya ‘yı kapsamaktaydı '’


Çerkesya , hayali bir ülke olmayıp , bu gün dünyada mevcut olan ülkelerden daha gerçek , bütün diğer anavatanlardan daha kadimdir. Günümüzde bütün dünyada dağınık olarak yaşayan Çerkesler de bu vatanın en sahici gerçek sahipleridir .


Çerkesya , bazı çevrelerin iddia ettiği gibi hayali ve belirsiz bir yer değil , Çerkeslerin anavatanı olan Kheku‘un ta kendisidir .


Bununla birlikte , Çerkesya ( Хэку ) , sadece vatan değil fakat aynı zamanda dünyadaki tüm Çerkesler’in tekrar bir araya gelme ve geleceklerini anavatanlarında görme ideallerinin bir ifade şeklidir.


Xeku ХЭКУ Çerkesya'nın tam da kendisidir..


Тхьэм Хэкум и махуэр махуэ ищ1.



Bu yazı toplam 3878 defa okundu.





Yurdakul Recep

Çerkesya bir çoğrafi tanım olmakla beraber aynı zamanda bir ülke ismidir. Türk halkı Çerkezistan diye de adlandırır ama doğrusu Çerkesya'dır.
Çerkesçe "Adige Kheku" denir. Anlamı "Çerkes Vatanı" demektir! Ya da "Adige Kheğeğu" denir! Anlamı "Çerkes Devleti" demektir.

14 Haziran 2017 Çarşamba Saat 04:15
SEMİH AKGÜN

Tegulan'ın gerek Çerkesçe'si, gerekse de Türkçe'si büyüleyicidir. Özlemişiz meğer.
Yunan dilindeki ὕδωϱ (hydrau) sözcüğü su anlamına gelmekte. Çerkesçe Хы ( deniz ) demek. Bu iki sözcük arasında bir bağlantı olabilir mi?

13 Haziran 2017 Salı Saat 09:14
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net