Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Dr. Kurmel Ömer Aytek
Masaryk Çekoslovakya’sında Dağlılar
26 Ekim 2017 Perşembe Saat 11:33

Dağlı kolonisi Çekoslovakya’ya “Ruska pomocna akce” adlı yardım programı kapsamında giriş yaptı.


Program Rusya kökenli mültecilere mesleki eğitim veren apolitik ama aynı zamanda siyasi bir yatırımdı. 1921 yılında başladı, 1935 yılında sona erdi. 


Bolşevikler devrilince mültecilerden Rusya’ya geri dönmeleri, ülkelerini ayağa kaldırmaları bekleniyordu.


Yeni Rusya’yı Çekoslovakya’ya sempati duyan seçkinler kuracaktı. 


***

Prag ve Brno kentlerinde hukuk, finans, mühendislik ve ziraat okuyan – adları bilinen – 23 Dağlı genç vardı: 


Oset öğrenciler: M. Abatsiyev… Barasbi Baytugan… Kazi-Han Beşolt… Kosta Gulditi… Cemalettin Kanukati… Aytek Kunduk… Bode Salamti… Salkazanti… Ruslan Tlatdati… Kosta Zangi.


Çerkes öğrenciler: Hamit Bekukh… Beybulat Bjeğako… Elmurza Bekoviç Çerkaski… Murat Hatağogu… Kırımgirey Kuçmazuko… Hadjet Siatokova… İ. Sidakov… M. Şumanukova. 


Balkar Öğrenciler: Nevruz Sunç… Ali Şahan… İ. Urusbiev.


Dağıstanlı Öğrenciler: Ahmet Nabi Magoma… Ethem Tabasaran.


***

1923 yılında Kafkasya Dağlıları Birliği (Soyuz Gortsev Kavkaza v Çehoslovakii) kuruldu. 


Bir Avrupa ülkesinde kurulmuş ilk resmi örgüttü. Siyasi bir yapı değildi. Mülteci dayanışması temel amaçtı. 


1927 yılına kadar faaliyetini sürdürdü. 


Koloni Çekoslovakya’da kazanılan bilgi birikiminin Kafkasya’ya taşımak istiyordu. 


Yurda dönüş tüm mülteci gruplarının ortak umuduydu. Hiç kimse Bolşeviklerin iktidarda kalıcı olacağına ihtimal vermiyordu.


***

1924 yılında Kafkasya Dağlısı (Kavkazski Gorets) adlı dergi yayınlanmaya başlandı. Kafkasya Dağlıları Birliğinin yayın organıydı. 1924-25 yıllarında üç sayı çıkarıldı. 


İlk sayının bazı konu başlıkları ve yazarları şunlardı: 


İnguş Şarkısı (Magomet)… Balkar Şarkısı (Garib Sultan)… Zelimhan’ın Şarkısı (A. Kulebyakin)… 

Yaban Öküzü Avcısı (A. Kulebyakin)… Abrek Gekha (Aslanbek Şeripov)… Kosta Şiirinin Temaları (Ahmet)… Galgaylar (Galgay)… Abhazya Hakkında Birkaç Kelime (Apsua)… Kuzey Kafkasya’nın Doğal Kaynakları (Kuratatag).


***

18 Kasım 1926’da Said Şamil’in öncülüğünde Özgür Kafkasya Dağlıları Halk Partisi (Narodnoy Partii Vol’nikh Gortsev Kavkaza) kuruldu. 


17 Nisan 1927’de Rue Mademoiselle 54 adresinde parti genel kurulu yapıldı. 


Rus işgali öncesinde Dağlı yaşamı… İmam Şamil’in mücadelesi… 1859-1864 dönemi… 1877 ayaklanması… 1917 Devriminin aşamaları… Kuzey Kafkasya Cumhuriyetinin kurulması… Dağlıların siyasi hedefleri üzerine raporlar okundu. 


***

26 Mart 1927’de Volnyie Gortsi (Özgür Dağlı) dergisi yayına girdi. Partinin yayın organıydı. 


İlk sayı 26 Mart 1927’de… İkinci sayı 3 Mayıs 1927’de… Üçüncü sayı 28 Haziran 1927’de… 

Altıncı sayı 19 Ocak 1928’de yayınlandı… Dördüncü ve beşinci sayıların ne zaman yayınlandıkları bilinmiyor.


Derginin amacı Kuzey Kafkasya Federatif Cumhuriyetinin yeniden kurulması mücadelesine destek vermekti. Dergi yönetimi özellikle Ukraynalı ve Kafkasyalı mültecilerle yakın ilişki içindeydi. 


Volnyie Gortsi 1919-20 yıllarında Tiflis’te Dağlı sosyal demokratların sesi olarak yayınlanan derginin devamıydı. 


Dergi – Kafkasya’da tekrar yayınlanıncaya kadar – dost ve konuksever Çekoslovakya’da geçici bir konaklama yapıyordu.


Volnyie Gortsi 19 Ocak 1928’de yayın hayatına son verdi.



Bu yazı toplam 3872 defa okundu.





Necdet Akalın

Çok güzel bir yazı sızî tebrîk ediyorum. İyi yetişmiş Çerkes seçkinler tarihin her döneminde bu topluma gerekliydi.

04 Kasım 2017 Cumartesi Saat 20:49
Mamheg Azmi F. aslan

Aytek bey benim aklıma şu soru takılıyor,,,, Acaba bu dağlı kolonisinin ardıllarının şu an Çerkes sorunu diye bir derdi kalmış mıdır?
Bu yetişmiş insanların arkasından gelen kuşakların yaşamında Çerkes öznesi yer kaplıyor mudur?

Saygılar, selamlar.

27 Ekim 2017 Cuma Saat 12:06
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net