Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Tlepşuko Ömer Çakırer
Çerkeslerde* Cadı Söylenceleri ve Seber-Oşha Dağı
08 Ağustos 2018 Çarşamba Saat 16:58

Çerkes söylencelerinde, cadıların yaşadığına inanılan bu meşhur dağ günümüzde Krasnodar Krayı'nın Seversky Rayonunda (1864 öncesinde eski Şapsığların (**) Ubın bölgesi) bulunmaktadır. Haritalarda adı Sober-Baş diye geçer. Çerkesce "Сэбэр уашх" ve "Уды-Къушъхьэ" yani Cadı Dağı olarak geçmekte. [1]


Rusça'da "Собер-Баш", Собер- Уашх, Собер-Оаш, Собай-Уаш, Собер-Куасхо, Собай-Уаш Собер-Оашх, Сыбыр-Баш, Себер-Куасх diye iki kelimeden oluşan şekillerde geçiyor. [2] Ubinsky Stanitsa'sına 7 km uzaklıktadır. Rusça isimlerin sonundaki kelimelerin anlamları, dağ, höyük, tepe, kafa, zirve gibi anlamlara geliyor. Afips ve Ubın nehirleri dağın yakınında akıyor ve Kuban'a dökülüyor. [3]


Dağlık Kuban'daki Çerkesler (Adıgeher) arasında bu zirvenin Elbrus'dan sonra en ünlü zirve olduğuda belirtilmelidir. Dağın yüksekliği 735 metredir. Sober-Baş Dağı'na ulaşmanın en hızlı yolu şöyle; Krasnodar merkezine yaklaşık mesafesi 60 kilometredir. Yol, Yablonovsky, Enem, Afipsky, Seversky ve Azov'dan geçiyor. Yolculuk süresi yol koşullarına bağlıdır, ancak ortalama olarak 1 saattir. Çerkeslerce "Cadı Dağı" olarakta anılır. Dağda şelaleler de bulunur. [3]


Çerkesler Vudıların (cadıların) yılda bir kez, ilkbaharda, 30 Nisan - 1 Mayıs gecesi (başka kaynaklara göre de, kışın 13 Ocak gecesi), Sober-Uaşkh'ın (Собер-Уашх) zirvesinde toplandıklarına inanıyorlardı. Gelip, dağın düz tepesinde vahşi ve evcil türde farklı hayvanlarla uçarlardı. Toplantının yapıldığı gecede, açık ve yağmurlu günlerin sayısı, fırtınalar ve diğer talihsizlikler dağıtılırdı. Toplantıya hem iyi hem de kötü cadılar (Vudı) gelirdi. Bu nedenle, bir sonraki yıl da aralarındaki uyuşmazlıkların hangileri olduğuna bağlı olarak, gecenin geri kalanını eğlenerek, şarkı söyleyerek, dans ederek harcarlar, çuvalları ellerinde, bazılarında yeryüzünün tüm nimetleriyle ve bazılarında insanlık için zararlı olan herşeyle dolu olarak şafakta evlerine dağılırlardı. [3]


Çerkesya'yı anlatan Lyule ilkbaharda, belirli bir gecede, Seber-Kuşha denilen bir dağın tepesinde toplanan Vudı'ların (cadıların) efsanesini şöyle anlatır: "Bu Seber-Kuşha dağ isminin haritalar üzerindeki adı Sober-Oaş'tır ve Şapsığların diyarındadır." [ 4 - Çerkesya, Tarihi ve etnografik makaleler, 1857]


Genel olarak, belirli bir dağın, cadıların buluştuğu yer olduğu inancı birçok halkta vardır. Örneğin Doğu Slavlarında Lısaya Dağı (Лысая гора) Çekler için Babya Dağı (Бабья гора), Litvanyalılarda Şatriya Dağı (гора Шатрия), İsveçlilerde Brokken Dağı, Almanlarda Bloxberg Dağı vb.


19. yüzyılın ilk yarısında Çerkesya'yı ziyaret eden Macar bilimadamı Jean Charles de Besse, bu dağın biraz farklı bir tanımını veriyor.

"Çerkesler ruhların saklandığı bir dağdan bahseder ve buna Büyük Tapınak denir. Herhalde, bu abartılı hikayelerin nedeni batıl inanç ve cehalettir. Bu dağ bir grup yüksek dağda yer alır, ancak diğerlerinden daha düşük yükseltide olan bu dağlar, Anapa ile Kuban kıyıları arasında yaklaşık olarak bir dikdörtgeni oluştururlar. Yoğun bir koruluk bu dağın tepesini süslüyor ve düz bir zirvenin ortasında buradaki tek ağaç tarafından gölgelenen bir mağara bulunuyor. Kuşlar buralarda uçmaz, sığırlar asla yaklaşmazlar ve izlenen kurt bu koruda saklanmak yerine avcılara teslim olmayı tercih eder. Geçtiğimiz günlerde üç Çerkes, bu koruluğu aşmaya ve zirvedeki mağaraya girmeye karar verdiler, ikisi de kendi cesaretlerinin kurbanı oldular ve üçüncüsü bu mağaraya girmekten vazgeçti ve orada gördüklerini söyledi ve birkaç gün deli gibi dolaştı. Bu dağın eteklerinde altın, gümüş, bakır ve seramikler içeren antika eserler bulunmakta, ancak bunlara dokunmak kesinlikle yasaktır ve bu hurafe nedeniyle bu yasak gözlenmiştir." [ 5 - Jean Charles de Besse, 1829 ve 1830'da Kırım'a, Kafkasya'ya, Gürcistan'a, Ermenistan'a, Küçük Asya'ya ve Konstantinopolis'a yolculuk]


Bu konuda Tlepşuko Öner Yılmaz ağabey ile yaptığımız kısa bir teati.

Tlepşuko Ömer Çakırer: Bu cadı dağı efsanesi bir psikolojik harp yada savunma tekniği olabilir mi Öner ağabey? O dönemde Şapsığlar topraklarına gelen bütün yabancılara anlatmışlar bu hikayeyi. Dağın konumuda fevkalade. Kuzeyden bir bir saldırı anında geçici olarak sığınılacak uygun bir yer. Bu tip doğal sığınak alanlarını çeşitli korkunç hikayeler ile psikolojik olarak mühürlemişler. Cadı efsanesi bir psikolojik harp yada savunma tekniği olabilir ağabey. Evliya Çelebi'de seyahatnamesinde "Çerkes Cadılarının Savaşı" konusunu anlatmıştı.

Görüntünün olası içeriği: bulut, gökyüzü, dağ, doğa ve açık hava

Görüntünün olası içeriği: su, açık hava ve doğa

Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesinde anlattığı Cadı savaşının olduğu dağ Sober Oşha dağıdır. Bu dağın Seyahatnamede o günkü adı Pedisiye olan Afıpsıp köyünden görüntüsü.

Görüntünün olası içeriği: dağ, gökyüzü, açık hava ve doğa

Tlepşuko Öner Yılmaz: Seber-Oşha (CadıTepesi) ; kristalize kalın tabakalı kireçtaşlarından oluşmaktadır. Kireçtaşı zirvedeki dikdörtegen/yamuk geometriyi oluşturmaktadır. Sert, dayanıklı olduğundan peri-bacaları benzeri tepe kesiminde kalmıştır. Bu kireçtaşı birimi karstik erimeye ve mağara oluşumuna, akifer (su depolayan) kaya olduğundan çevresinde su kaynakalarına elverişlidir. Kayıp/saklananarak uzun süre yaşanabilecek bir lokal ekolojiye sahiptir.


Tlepşuko Ömer Çakırer: Tepesinde Mağara var. İçi geniş, barınmaya müsait bir mağara. Bir şelalede bulunuyor orada. Karadeniz kıyısına yakın, Gelincik Rayonundaki "Jane" vadisi ile Seber Oşha'dan kıyıya ulaşılabiliyor. Doğal bir sığınak, saldırılarda halkı oraya götürüyorlardı muhtemelen ve doğal bir savunma mevzisi ayrıca. Dağın eteklerinde değerli çeşitli antik çağ buluntuları çokmuş ve alınması yasakmış. Bu buluntuları lanetli ilan ettiler, defineciler oraya dadanmasın diye.

Görüntünün olası içeriği: açık hava ve doğa

Seber Oşha'da bulunan şelale.

Otomatik alternatif metin yok.

Seber Oşha kireç taşı oluşumu.

Görüntünün olası içeriği: su

Görüntünün olası içeriği: su

Görüntünün olası içeriği: doğa

Tlepşuko Öner Yılmaz:Doğal bir kale gibi görünüyor.


Tlepşuko Ömer Çakırer: Teşekkürler bilgi ve uydu resimleri için Öner Ağabey.


Çerkesler Arasında Cadı Kovma Ayini:

Görüntünün olası içeriği: yazı

Kavkaz Gazetesi, Bakhtı Girey Natırbov'un davası hakkındaki bölüm:

"Abzakhlar (***) ve Şapsığlar cadılar (уды, удды) ve büyücülere inanırlar. Vudı erkek ya da kadın olabilir, kötü ruhlarla ilişkiye girer ve insana hastalık ve talihsizlik yollayabilir. Şapsığların diyarında, Saber-Oagikha (Сабер-оагиха) höyüğünde gece toplanan erkek ve kadın cadılar ruhlara yaptıkları şeyler hakkında bilgi verirler. Cadı tarafından gönderilen hastalığı kaldırmak için, şifacıyı (цэш-фэ) çağırırlar. Şifacı hastalığı cadıyı bulmadan tedavi etmeyecek ve onu bir cadı olmaktan ve insanlara hastalık yollamasından temizleyecektir. Şifacı şöyle der: 'Bu vudı'yi nasıl bulabilirim?' Bazı fakir yaşlı kadınların cadı olduğundan şüphe edildi ve onlardan biri sorguya çekildi. Tabii ki, yaşlı kadın bunu reddediyor. Birbirine yakın bulunan iki ya da üç ateş kuyusu arasında bir kazık dikiliyor ve yaşlı kadının cadılığı fark edilene kadar ateşin yanında kazığa bağlı kalıyor.


Yakın zamana kadar, 1874'te, Maykop bölgesinden Natirbovskiy Aul'unda, Bakhti-Girey Natirbov da dahil olmak üzere, birçok kişi, Ekaterinodar bölge mahkemesi tarafından, cadı ve büyücü olduğundan şüphelenilen kadın ve erkekleri sözde yakmaya teşebbüs ettiği için mahkum edilmiştir. Bu ilginç dava, 1878'de Kavkaz ve Tiflis gazetelerinde yayınlandı. "Ateş bittiğinde, yaşlı kadın her şeyi itiraf eder, sonra da Çerkes yerel şifacısı (цеш-фе/цэш-фэ) cadıyı şu şekilde temizler: Dişi bir köpeği ya da kurdu öldürür. Ondan rahmini alır ve böğürtlenin dikenli dalını koparıp bu ikisini cadı olduğuna inanılan kişinin boğazına tıkadıktan sonra, kurbanın ruhu cadının ağzına zorla girer ve kurbanının acı çığlığına rağmen, böğürtlen dikeni ve kurtun rahimi cadının boğazını temizler. Daha sonra cadı olan hasta kişi kaçınılmaz olarak iyileşir, Vudı (Cadı) olmayı bırakır ve insanlara zarar verme gücünü kaybeder.


Ruhlara ve cadılara inançlarına rağmen, Çerkesler cadılardan ve ruhlardan korkmazlar. Onlara göre, talan (tebe) ve akınlara giderken, karanlık olmazsa, cadı hiçbir şey yapmaz. Müslümanlık, Abzakhlar ve Şapsığlar arasında, paganlığın tüm bu eski kalıntılarını yok etmek için o kadar yaygın değildir."    

[6-Yarbay Baron Staël von Holstein, Çerkes halkının etnografik makalesi]

Çeviri: Tlepşuko Ömer Çakırer


Açıklamalar:

* Yazıda "Çerkes" etnonimi, Çerkeslerin kendi dillerindeki ulusal adı olan "Adıge" etnonime karşılık kullanılmıştır.

** Şapsığ; Bir Çerkes (Adıge) kabilesi. Ubın bölgesi ise 1864 öncesinde, Büyük Şapsığ'da Bjedığ'u ve Abzakh bölgelerinin sınırında yeralan bir Şapsığ alt bölgesi. Şapsığ alt bölgelerini 7 (Yedi) tane ve isimleri; Ubın, Anthır, Abın, Pşada, Mezıp, Tuaps ve           Şahe. Bunlarda kendi içlerinde vadi yada büyük yerleşim alanı adına göre alt bölümlere ayrılıyordu. Aşe vadisinde Lığotkh-Kuac, Şahe vadisinde Şahe-Kuac (Subeşkh), Çemit vadisinde Çemit-Kuac gibi. Bu bölge alt birimleride "hable" adında soya     dayalı  yerleşimlerden oluşuyordu.

*** Abzakh; Bir Çerkes (Adıge) kabilesi

**** Vudı (уды, удды); Çerkesce (Adıgabze) "cadı" anlamına geliyor.


Kaynaklar:

Not: Kaynakların ilgili bölümlerinin çevirisi tarafımdan yapılmıştır.

1- http://budetinteresno.info/holms/sober_bash.htm

2- Гора Собер-Баш - Кукарта, https://kukarta.ru › gora-sober-bash

3- http://www.natpress.net/index.php?newsid=14848

4- Çerkesya, Tarihi ve etnografik makaleler, 1857

5- Jean Charles de Besse, 1829 ve 1830'da Kırım'a, Kafkasya'ya, Gürcistan'a, Ermenistan'a, Küçük Asya'ya ve Konstantinopolis'a yolculuk.

6- Yarbay Baron Staël von Holstein, Çerkes halkının etnografik makalesi


Yarbay Baron Staël von Holstein'in makalesinin aslından ilgili bölümün Rusça orjinali:

"Абадзехи и шапсуги верят в ведьм и чародеев (удды). Удды может быть мужчиной или женщиной. Он в сношении с злыми духами и может наслать болезнь и несчастие на человека. В земле шапсугов есть курган Сабер-оагиха, где будто бы удды обоих полов собираются по ночам и отдают отчет духам в своих действиях. Чтобы снять болезнь, насланную ведьмой, призывают знахаря (цеш-фе), который излечит болезнь не прежде, как отыщет ведьму, и очищением снимет с нее свойства быть ведьмой и насылать болезни людям. Но вот затруднения: как отыскать эту удды? Общее мнение укажет на какую нибудь бедную старуху и ее допрашивают. Разумеется старуха отказывается. Ее сажают раздетую между расположенными близко один от другого двумя или тремя кострами и парят у огня пока не сознается, что она удды (Еще недавно, именно в 1874 г., несколько жителей Натырбовского аула Майкопского уезда, в том числе и аульный старшина Бахты-Гирей Натырбов, были осуждены екатеринодарским окружным судом за попытку сжечь на костре женщин и мужчин, подозреваемых в колдовстве. Отчет об этом любопытном деле был напечатан в газетах "Кавказ" и "Тифлиский Вестник" за 1878 год). Когда огонь допечет, старуха во всем сознается, тогда знахарь (цеш-фе) очищает ведьму следующим образом: он убивает собаку или волка, вынимает из него утробу и, заткнув ее на ветку терновника, насильно вводит в рот мнимой ведьме, и не смотря на крик жертвы от боли, тернием и волчьей утробой прочищает ей горло. Тогда ведьма считается очищенною, она перестает быть удды и лишается силы вредить людям. После этого больной должен непременно выздороветь."  [Сталь К.Ф. ,"Этнографический очерк черкесского народа".]


Bu yazı toplam 2512 defa okundu.





XAРУН-DÜZCE

Wudı cadı mı, cin mi büyücü mü, hangisi en doğru isim Öner bey ve Ömer bey?

09 Ağustos 2018 Perşembe Saat 16:14
Tlepşuko Öner Yılmaz

Metni okuyunca;

1- Ruhların saklandığı "büyük Tapınak", Sober-oşxha; doğal bir Ziggurat-piramit formunu çağrıştırıyor..

2-Tepesinde yoğun bir koruluk var; Keltlerin ayin yeri gibi,

3-Düz bir zirvenin ortasında tek bir ağaç tarafından gölgelenen bir mağara; Sosrıqo'nun bir tekstinde girdiği mağaranın tanımına benziyor,

4- "Kuşlar burada ötmez, sığırlar asla yaklaşmaz, kurt buraya girmektense avcılara teslim olur". Burası PAGAN inancında "Kutsal Dini Alan" olmalı. ("HAREM": Kâbe çevresi gibi)

5- Wuı-Dı..lar ; 30Nisan- 1Mayıs gecesi.. ve/veya kışın 13 Ocak gecesi Sober-oşxha tepesinde vahşi/evcil farklı hayvanlar ile uçarlardı; Bu Pagan inancının son temsilcileri olmalı. Bunlar bir anlamda paranormal yeteneklerinin kutsal günlerinde açığa çıkarıp yarıştıkları zaman sanırım. Hollywood filmlerinde paranormal güçlere sahip mutantları düşünün.

6- Cadı avı; Hristiyan adetidir. Pagan inancının soykırıma uğratılması, İslam içinde de devam eden sapkınların katliamı.. bilinen olaylar.

7- Pagan inancının bu kadar köklü olarak devamlılığı, Çerkeslerin kültürel farklılığının anlaşılmasında gözönüne alınmalıdır.

8- Çakırer; sanırım burada bu yasak alandan İnanan bilen çocuklar ve kadınlar girmez, gitmez. Sadece son dönemde pagan temsilcilerin yardımıyla olabilir.

9- Sober-oşxha 30.4-01.05 tarihlerinde mutlaka ziyaret edilmelidir. Bir toplumun bilinçaltı; bilinen dünyaya taşınmalıdır. Değerli Duğ Miraç tan buraya bir gezi yapmasını istirham ediyorum. Ayrıca Mole Levent.. tur düzenleyicisi olarak bir kere burayı kapsayan gezi programı yapmalı. Kellleşmeye başlamış saçları hatırlatan Şegem şelalesi yerine daha heyecan vericidir Evliya Çelebi'nin seyir tepesi Sober-oşxha.

08 Ağustos 2018 Çarşamba Saat 23:48
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net