Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Tegulan Yakup Temel
Накъыгъэм И 21- Р / 21 Mayıs
20 Mayıs 2019 Pazartesi Saat 12:20

Илъэс 40 ипэ сыщ1алэ дыдэу си адэшхуэм сеупщ1ыгъащ , " Хьэж Дадэ , ахуэдизу дахэу щыту Хэкур адыгэхэм сыт щ1абгынар ? " жыс1эри ,


Аракъэ ныт1э , нэхъыжьхэм Хэкур дахэ дыдэу жа1эуэ зыхэтхт , я гум нэсу ахуэдиз илъэс лъандэрэ зэрыса жылагъуэр къагъэнэу ямыщ1э ямыц1ыху зы щ1ып1э к1уэну сытыт лъэпкъыр зэрыщыту щ1ежьар ? Л1от ахэр 1эмалыншэ зыщ1ар ?


Пэжым ухуеймэ ар си щ1элагъуэу , зыхэсха т1эк1ухэмк1э къызгур1уат адыгэхэр зы бэлыхьышхуэм къызэрыхэк1ар ауэ т1эк1уи си адэшхуэм абы и гугъу езгъэщ1ынути арат сызпылъыр арщхьэк1э , к1эщ1у т1эк1у зыгуэрхэр жи1эри трилъэфэжъа ф1эк1э дэхэдахэуэ зыри къызжи1атэкьым


Адэ иужък1эи Узуняйлэм 1уэры1уатэхэмрэ хъыбарыжъхэмрэ щысхуэсхьэсыжхэм нэхъыжьхэм мыбы теухуауэ куэдрэ сак1эщ1эупщ1ыхьу щыта щхьэк1э гупсэхуу зыри къапык1акъым . Пасэрей къэхъукъэщ1эхэр , таурыхъухэр , шыпсэхэр куэду жа1э щхьэк1э , куэд мыщ1ауэ иджы гъунэгъу лъэпкъыр зыхэта гузэвэгъуэшхуэм хуегъэзэк1ауэ щ1агъуэ зыри зэрыжамы1эр къызгуры1уэтэкъым ик1и ар сыгъэщ1агъуэт


Ауэ ахуэду щ1ыщытыр нобэ нэхъыф1у къызгуро1уэ . Ц1ыхухэри аращ лъэпкъхэри аращ , зы бэлыхьыхьышхуэ ухуэзэрэ уигъэгуэуэщхьэуэу уи гур ириуду щытмэ псом япэ ар зыщыбгъэгъупщэну , абы щ1агъуэ и гугъу умыщ1у теплъэфэжыну яужь уохьэ , ц1ыхуми ц1ыхубэми и щ1ык1эр аращ . Адыхэгэми аращ ящ1ар , лъэпкъ гъэк1уэдымрэ лъапсэрыхымрэ , я щхьэ къырик1уахэмрэ тепсэлъыхьын яф1эмыф1у зыкъомрэ ахуэду к1уащ . Ахуэду мыхъунууи 1эмал и1этэкъым , ягу къызэрыгъуэтыжу дуней лъэ быдэк1э аргуэру теувэжыфынхэ папщ1э


Иджы лъэпкъым т1эк1у зкъищ1эжащ, къыдэк1уэтей щ1эблэри нэхъ гупсэху , нэхъ губзыгъагъэ хэлъу хъуахэм егупсысыж хъуащи абы ф1ыгъэ 1эджэй къытхуихьыфынущ


Нагъыгъэм и 21 - р , щыгъуэ махуэм къыщымынэу ,адыгэхэм илъэс мин бжыгъэк1эрэ ныбжь зи1а я Хэкур , я тхыдэр , я културэр , я лъэпкъыбзэр аргуэру къыдахыжу заужыжынымк1э тегъэщ1ап1э хуэхъуфынущ


Аращ , и нэхъыбэм накъыгъэм и 21 махуэм адыгэхэмк1э пщ1эрэ щ1ыхьрэ щ1и1эр

.

***

40 sene kadar önce dedeme sormuştum, '' Haj Dade, Çerkesler Xeku bırakıp niye buralara geldiler ? '' diye


Öyle ya, büyüklerimiz hep çok güzel bir yer diye Xeku'den hep öyle söz ederlerdi, peki onca zamandır vatanları olan, çok severek yaşadıkları böyle güzel toprakları bırakıp topluca hiç bilmedikleri yerlere niye gitmişlerdi? Onları bunu yapmaya mecbur kılan şey neydi?


Doğrusunu söylemek gerekirse, sağdan soldan duyduklarımdan az çok Çerkeslerin büyük bir felakete maruz kaldıklarını zaten biliyordum ama dedemden de bundan biraz bahs etmesini istemiştim ve bunu ona sormamın sebebi de buydu ancak o zaman dedem bu soruyu kısa bir iki cevapla geçiştirmişti.


Daha sonraları Uzunyayla'da araştırmalar yaparken, büyüklerimizin Çerkesler ilgili söylence, masal gibi şeyleri bol miktarda anlatırlarken, çok daha yakın bir zamanda olan bu denli felaketler ile ilgili fazla bir şey söylememleri dikkatimi çekmişti ve niye böyle olduğunada fazla anlam verememiştim.


Ancak bunun nedenlerini sonraları daha iyi anlamaya başladım; insanlar ve toplumlar yakın zamanlarda başlarına gelen büyük felaketleri uzun bir süre unutmaya, onlardan fazla söz etmemeye eğilimlidirler. Çünkü bu bir kendini koruma ve '' iyileşme'' yönünde kendine bir zaman tanıma refleksidir ve böyle de olmak zorundadır. Çerkeslerde uzun bir süre aynı şekilde davranmışlardır.


Şimdi ise artık bu iyileşme süreci nispetten tamamlanmış olup yeni nesil ile birlikte olayları daha sağlıklı değerledirme ve oluşan yeni imkanlar ile birlikte daha akılcı bir zeminde sonuç alıcı etkinlikler oluşturma olanağı doğmuştur.


21 Mayıs günleri artık sadece yas günleri olmakla kalmayıp, binlerce senelik bir vatanın, bir kültürün, bir dilin yeniden yeşermesi yönünde kuvvetli bir kimlik bilincinin oluşacağı günler olmak durumundadır.


21 Mayıs'ların Çerkesler için önem taşımasının bir nedeni de budur.


Bu yazı toplam 3150 defa okundu.





Nogay Rauf

Тхьэм узыншагъэ кьуит, уи льэкIыныгьэр нэхъыбэ ухъу якъуб!

22 Mayıs 2019 Çarşamba Saat 23:36
SEMİH AKGÜN

Başına soykırım felaketi gelmiş bir halkın ilk tepkisi hiç olmamış gibi davranmak, susmak ve ölüm sessizliğine gömülmek.

Bunun tabii sebeplerinden biri toplumun önemli bir çoğunluğunun, üretken ve öne çıkan kesimlerinin yok edilmiş olmasıdır. Fakat düşünün savaş, ölüm, sakatlar, kayıplar, tecavüzler, bütün bu istenmeyenlerin haykırılması, tartışılması değil, konuşulması dahi insanlara acı verir. Nitekim her soykırım sonrası süreçler bu şekilde yaşanıyor. Soykırıma uğramış toplum derin bir sessizlik ile karşı karşıya kalıyor. Bir yandan ifşa edilmeyen suç, zaman aşımıyla yok sayılmak durumuna geliyor.

Soykırımın kamusal anlatısındaki eksiklik, reddedilen ve susturulan kitleler ile daha bir büyüyor. Acıyı paylaşmak yerine toplum, mağduriyetiyle içinde yaşıyor ve yaşatıyor. Zaten fiziki olarak mecalsiz bir ulus sözkonusu. Hayati organlarını kaybetmiş ya da bitkisel hayata geçmiş gibi. Fakat bu tür büyük faciaları atlatan toplumların bazıları hayata tekrar dönüyorlar. Bitkisel hayattan normal hayata geçebiliyorlar.

Toplumsal bellek çalışıyor ve muhtemelen 4 ya da 5 nesil sonra soykırım ve sürgün gibi acıları içinde yaşamaktan vaz geçip, konuşmaya, tartışmaya ve çözüm aramaya başlıyor. Çerkes Soykırım ve Sürgününde yaşananlar da aynen bu şekilde oluyor. Bizler 4 ya da 5. nesillerdeniz.

Toplum tarihi, kültürel, genetik kotlarını hatırlamaya başlıyor. Aldığı ağır darbeleri hatırlamaya, soykırım öncesi sağlıklı düşünce sistemini ve yetisini kazanmaya başlıyor. Bakıyorum, insanlar her şeyin bir anda olması gerektiğini, düşünüyorlar. Fakat bu uzun bir süreç.

Rehabilatasyon süreci yaşanması gereken bir süreç bu. İntikam alma, aptalca düşmanlaşma değil. Sağlıklı ve yaşanılır bir ortam yaratmak, ulusun, idealistik, tarihsel ve kültürel topraklarına kavuşabilmesi için iyice düşünülerek atılacak adımlar ve akılcı yollar bulmamız gerek. Onun için bu yazıyı önemsiyorum. Teşekkürler Yakup Temel. Lütfen düşüncelerinizi ve kendinizi bizlere unutturmayınız.

21 Mayıs 2019 Salı Saat 10:54
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net