Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Beşto Yılmaz Beştepe
Aralık Ayı, Sosruko’nun Gelişi
11 Aralık 2019 Çarşamba Saat 22:14

Çerkes (Adıge) halk takvimine göre, Aralık ayı kutlama ayıdır. 22 Aralık,kışın ilk günü kabul edilir ve milli bayram olarak kutlanır. Antik çağlardan beri kutladıkları, gecenin en uzun olduğu 22 Aralık’ta kış gündönümü ile ilişkili olarak “Güneşin dönüşü” anlamına gelen Dığağaze (Дыгъэгъазэ) en eski ve en önemli ritüeldir.


Astronomik olarak, bu gün yılın en uzun gecesi olmasından kaynaklanıyor. Yıl boyunca, güneş 21 Aralık'ta biten bir döngüyü tamamlıyor ve 22-25 Aralık arasında en düşük noktasındadır. 25 Aralık'ta, güneş yeni döngüsüne başlayarak, tekrar gündüzün uzaması başlıyor. Dığağaze, aynı zamanda Aralık ayı anlamına geliyor. Aralık ayının başka bir ismi de “kışın başlangıcı” anlamına gelen Shımahuepe ‘dir. (щIымахуэпэ) (Negume Şore’ye göre)


Kutlama törenleri için,Çerkeslerin kendi geleneksel inançlarını sembolize eden bir ağaç hazırlanıyor. Genellikle alıç (хьэмкъутей- hamkutey) veya bol miktarda meyve veren yabani armut ve elma ağacı gibi ağaçlardan olması önemlidir. Bolluk,bereket sembolüdür. Yedi yan dalı olan bir gövdeden oluşur. Her bir dala bir mum yerleştirilerek süslenir ve en üst kısmına güneşi sembolize eden bir Çerkes peyniri asılır

Görüntünün olası içeriği: bitki ve gece

Mumlar, ailedeki en genç evli kadınlar tarafından aydınlatılır. Bu durumda, kadın her zaman doğuya bakmalıdır. Evde evli kadın yoksa, o zaman en küçük kız. Kutlama sadece erkekler tarafından kutlanıyorsa , en küçük olan mumları yakar.


Daha sonra, kutlama yapılacağı eve getirilir. Kutlamanın onuruna ailenin en yaşlı ve saygın üyesi Thamade tarafından yapılan dua (huehuhu) ile birlikte kutlama ritüeli ilan edilir.


Kutlama sadece aile içerisinde kutlanmaz. Geniş kutlama anlarında,sokak,köy,yerleşim yerlerinde dans eşliğinde yapılır. Bu gecenin ritüel içkisi beyaz şarap (Санэху-sanehu) tır.


Kutlamanın anlamı, insanların gelecekteki refahı için umutlarını yeni bir güneş döngüsünün başlangıcıyla ilişkilendirmesi ve Yaradan'a geçen yılın nimetleri için şükran duyulmasıdır.


Çerkesler (Adıgeler) adlı kitabın yazarı tarihçi,general N.F.Dubrovin: “Çerkesler, nerdeyse bizin Noel kutlaması ile aynı zamana denk gelen, çiftçilerin, bolluk bereket ve ev halkı refahının koruyucusu Sozereş onuruna bir kutlama yapıldı. Sozeres'in gelişi özel bir saygıyla bekleniyordu.Denizin üzerinden yaya olarak gittiğine ve aynı şekilde geri döneceği inancı vardı. Bu tanrının sembolü olarak alıç ( хьэмкъутей- hamkutey) ağacından kesilmiş yedi dalı olan ahşap bir kütük idi. Bu kütük tüm yıl boyunca her evin ambarında özenle korunurdu, aynı zamanda tüm köye ait ortak bir tane daha vardı. “ (http://drevlit.ru/docs/kavkaz/XIX/1800-1820/Dubrovin_N_F/Ist_vojny_kavkaz_1_I/text23.php)


Bu ayın bir özelliği de , her Çerkes ailesinin, bir gece Çerkes Nart destanlarının en saygın kahramanlarından biri olan “Sosruko'nun gelişini” kutladığı bir zamandır.


Çerkes etnografı Prens Han-Girey, Çerkes (Adıge) Nart destanının ana karakterlerinden Sosruko’ya adanmış kutlamayı anlatıyor:


“Paganlığın her döneminde, Çerkeslerin Tanrıları dışında kutsal nartları da vardı: Nartlar arasında herkesten çok Sosruko onurlandırılırdı. Bir kış gecesi onuruna kutlama şöleni düzenlediler. Sosruko için şenlikli bir sofra hazırlandı. En iyi yiyecek ve içecekler konuk odasına getirdiler. Atı için ahırda saman ve yulaf hazırladılar. Tabii ki Sosruko görünmedi. Ancak, bir erkek misafirin kazara gelmesi, herkes tarafından muhteşem bir kahramanın geldiğini simgeleyen iyi bir alâmet olarak kabul edildi. Misafirin gelişi onurlandırıldı ve ağırlandı. Eğer o gece kimse gelmeseydi, kutlama sevinci o kadar da ciddi olmazdı." (Nart. Kahramanların Mirası. - 2017 .-- 22 Aralık - https://vk.com/wall-137795236_1642)

Görüntünün olası içeriği: 1 kişi

Resim : Abdullah Bersır (Bersirov) “ Sosruko’nun gelişi”

Çerkes sanatının seçkin temsilcisi Sanatçı Abdullah Bırsır (Bırsırov) “Adıge takvimi” serisi çalışmasında Aralık ayı ile ilgili tabloda “Sosruko’nun gelişini” tasvir ediyor.


Kahramanın zırh kaskı da dahil olmak üzere kostümü, XVIII - XIX. Yüzyıllarda pek çok Batılı sanatçının çiziminde tasvir edilen bir ortaçağ Çerkes kostümünü yansıtıyor.


Nart kahramanı Sosruko,cesur ve soylu bir savaşçı, kask,,zincir örme zırhı ve kırmızı sarkan bir pelerin giymiş, konuk evine giriyor ve barışçıl niyetin bir işareti olarak duvara silah ve kalkanı asıyor.


Şenlikli yiyecek ve içecek içeren bir masa zaten onun için hazırlanmış.


Sasruko'nun durduğu açık kapıda, bir kış gecesi manzarası görülebilir. Parlak ayın ışığı ve siyah soğuk gökyüzünde yıldızların parlaması ormanı ve dağları kaplayan karlara yansıyor.


Uzun zamandır beklenen misafirin girdiği oda, bereket,bolluk Tanrısı Sozereş simgesi olarak yedi dallı bir alıç dalına bağlı yedi mumun gizemli alevi ile aydınlatılıyor.


Sosruko'ya bu kadar saygı duyulmasının nedeni olarak, sadece tanrılara karşı olan tutumu ile değerlendirilebilir. Çünkü, Nart destanlarından bilindiği gibi, hayatını riske atarak insanlara ateşi ve darı tohumlarını geri getirmesi gerçeğiyle açıklanabilir.


Dığağaze bayramı herkese kutlu olsun, her eve bolluk,bereket,refah ve barış getirsin!


Bu yazı toplam 3300 defa okundu.





Mirza (Dadaş)

Çerkes gelenekleri ile ilgili çok hoş bilgiler edindim. Sayın yazara teşekkür ederim.

Sağlıcakla..

30 Aralık 2019 Pazartesi Saat 23:40
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net