Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Beşto Yılmaz Beştepe
En eski Çerkes (Adıge) Ritüeli Thaşhueguhaj (Тхьэшхуэгухьэж)
19 Eylül 2020 Cumartesi Saat 09:42


Thaşhueguhaj, büyük Tanrı Thaşhue’nın  onuruna düzenlenen en eski Çerkeslerin ana ritüelidir. Thaşhueguhaj kelimesi büyük Tanrı Thaşhue ile birlikte olmak anlamına gelir. Bildiğiniz gibi, Tanrı ile birlik duygusu, insanın ruhsal ve fiziksel  gücünün önemli bir kaynağıdır.


Thaşhueguhaj, hasadın toplanmasıyla ilişkili olarak, sonbahar ekinoksundan sonraki ilk Perşembe günü kutlanır. Bu kutlama bir Thaleu/ Тхьэлъэlу (Tha’ye saygı duymak,ona yapılan istek ritüeli) etkinliğidir.  Thaleu (Тхьэлъэlу) yerine T sembolü kurulur. T sembolün kendisi ibadet konusu değildir.


Kutlamaya yemekler getirilir, kurban kesilir. Thaleu ritüel dansı olan Thaşhue wug  performansıyla sona erer.  


Thaşhueguhaj  kutlaması hakkında, 1839 yılında Çerkesya'yı ziyaret eden ve "Çerkeslerle bir yıl" (1840) adlı kitabın yazarı Londra Gazetesi  "Times" ın muhabiri J. A. Longworth tarafından bahsediliyor.


Longworth, Thaşhueguhaj  kutlamasını  bir Sozreş  festivali olarak değerlendirerek yanılgıya düşüyor.   Hem yerleşik T sembolünü hem de iyi bir hasat için yaşlıların yaptığı  Hohu ile  şükran gününü anlatıyor ve zaman olarak Eylül sonunu gösteriyor.


22 Aralık’ta kutlanan Sözreş (Dğağaze) festivali hasat ile ilişkili değildir ve  kurulan  T sembolü olmayıp, Alıç (Hamkutey) ağacından yedi yan dalı olan bir gövdedir.


20. yüzyılın başında Kabardey'de kaydedilen metinlerde de yer alıyor:  " Kabardey’imizde , Büyük Tha’ya ilahi dans (Thaşhue wug)  uzun bir tepede güneşe bakan bir dağ olan Mahueğaps eteklerinde bulunan bir sırt üzerinde düzenlendi. Daha sonra Hıristiyanlığı kabul edenler, yaşamın yaratıcısı Tha'ya inanmayı bırakmadılar. Sonra İslam'ı kabul ettiklerinde, yine de eski ayinleri yerine getirmeyi bırakmadılar."


Negume Şore, sonbahar kutlaması Thaşhueguhaj’ın büyük bir coşkuyla kutlandığını yazıyor: "Önce Thaşhue guhaj adlı bir dua okudular, bu da "Büyük Tanrı Thaşhue’ye  başvurmak" anlamına geliyordu. Bu duada,  Thaşhue’den  kendilerine sağlık vermesini istediler,  ekmeğin ve dünyevi meyvelerin vb. yaratılması ve geçen yaz için şükranlarını gönderdiler. Duadan sonra kutlama yaptılar ve eğlendiler. (Negume Şore, "Çerkes halkının tarihi, Kabardeyerin geleneklerine göre derlenmiştir", "Adıge halkının tarihi" başlığı altında yayınlanmıştır, 1893).


Thaşhueguhaj ritüeli, o kadar önemli kabul edilirdi ki, iki kardeşten sadece en küçüğü kutlamada bulunsa, sonraki yıl en büyük olarak kabul edilirdi.


Bu yazı toplam 2528 defa okundu.





AKGÜN

Değerli Beşto, yazılarını ilgi ve heyecan ile bekliyoruz kardeşim.
Bilgi, yorum, emek ve çalışmaların için çok çok teşekkür ederim.

19 Eylül 2020 Cumartesi Saat 14:38
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net