Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Beşto Yılmaz Beştepe
14 Mart Çerkes (Adıge) Yazı Dili Günüdür (Гъатхэпэм и 14-р Адыгэ тхыбзэм и махуэщ)
13 Mart 2021 Cumartesi Saat 21:30

Çerkes (Adıge) aydını,eğitimci,dil bilimci Bırsey Wumar’ın ana dilinde ulusal yazı dili oluşturma çalışmalarının bir sonucu olarak, Arapça harfler temelinde "Çerkes dilinin alfabe kitabı" (Шэрджэсыбзэм и укварь) / Букварь черкесского языка Bilimler akademisi tarafından onaylanarak, 14 Mart 1853’de Tiflis’te ilk defa yayınlandı. Bu tarih Modern Çerkes (Adıge) yazılı edebiyatın doğum günü olarak kabul ediliyor.


Bırsey Wumar’ın alfabe kitabı, Stavropol spor salonunda açılan Çerkesçe dil kurslarında ilk ders kitabı ve öğretim materyali olarak kullanıldı. Bu nedenle, 2000 yılından beri her yıl 14 Mart'ta tüm Çerkes dünyasında ana dillerinin yazılı edebiyat günü olarak kutlanıyor.

Bir 1 kişi görseli olabilir

Çerkes yazı dilinin kurucusu Bırsey, Wumar dilbilim, Etnografya ve Edebiyat alanındaki diğer çalışmalarıyla da biliniyor.


1852’de Karl Fedoroviç Stal’in "Çerkes halkının etnografı denemesi" çalışmasının tamamlanmasına önemli ölçüde destek verdi.


1853’de "Çerkesçe okuma kitabı", 1958’de "Çerkes dilinin grameri"ni yazdı. 1859’da "Kısa bir Rusça-Çerkesçe Sözlüğü" hazırladı. 1861'de Kiril esaslı Çerkes alfabesi yayınlandı.

Bırsey Wumar - Çerkes dilinin alfabe kitabı (Шэрджэсыбзэм и укварь)/ / Букварь черкесского языка - Tiflis-1853


Daha sonra, 1862’de Bırsey, Wumar , Kafkas halkların dilleri ve etnografyasıyla tanınan Peter Uslar ile birlikte Kabardey diyalektinde alfabe oluşturma çalışmasına katıldı. Bu çalışma, Latin, Gürcü, Yunan harflerinin de eklenmesiyle birlikte yazar ve eğitimci Hatokşokue Kazi tarafından tamamlanarak, kiril temelli yeni bir Çerkes alfabesi ilk defa Kabardey diyalektiyle "Kabardey Alfabesi" Къэбэрдей алыфбей (Кабардинская азбука) adıyla yayınladı. (Tiflis, 1865)


Hatokşokue Kazi’nin kendi kişisel çabalarıyla 1866’da Nalçik’de Çerkesçe okutman yetiştirme okulu açıldı. Bu okulda Tiflis’te kendi hazırladığı "Kabardey alfabesi" ve ders notlarıyla eğitim verdi. Bu alfabe bazı değişikliklerle birlikte Kabardey eğitim okullarında 20. Yüzyılın başlarına kadar kullanıldı.