Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Uzmanlar Adıgece Öğretimin Adıgey'de Gerilediğini Söylüyorlar
15 Eylül 2015 Salı Saat 12:28

Uzmanlar Adıgece Öğretimin Adıgey'de Gerilediğini Söylüyorlar

Adıge Cumhuriyeti’nde yeni öğretim yılı başladı. Buna ilişkin olarak Adıgece yeni okuma kitapları da yayınlandı ve öğrencilere dağıtıldı. Ancak kitap sayısı şimdilik yeterli değil, birçok öğrenciye kitap verilemedi, para yetmedi. Bu nedenle öğrencilerin tümüne yetecek sayıda kitap bastırılamadı.

Kitaplarda  atlanmış, eksik bırakılmış  konular da var. Söz gelişi işaretli harfler, görsel eşyalar, anne ve babaların yardımcı olabileceği konular ihmal edilmiş. Geçtiğimiz yıl kitaplar eleştirilmek, incelenmek üzere okullara gönderilmişti.

Şimdilerde, öğretmenler anlaştıkları ya da anlaşmadıkları, zor buldukları, uygun buldukları ya da bulmadıkları noktaları belirleyecek, bu gibi konular üzerinde bu yakınlarda görüşme ve tartışmalar yapacaklar.

Adıgey’de 36 adet ulusal okul (1)  bulunuyor.  Uzmanlar bu okullarda  dört farklı uygulama biçimi blunduğunu söylüyorlar. Bunlardan birinde anadili öğretimi bulunmuyor. Diğerlerinde, eskiden  olduğu gibi, ulusal yöre payı (2) yeniden kabul edilmiş bulunuyor. Adıgece bu okullarda haftada - dersine göre değişmek üzere-  4-6 ders saati tutarında okutulabiliyor (3) .

Adıge kökenli olmayıp Adıgece bilmeyenler ikinci sınıftan başlayarak Adıgece, Adıge edebiyatı ya da Kafkas uluslarının kültürü derslerini - hepsini ya da sadece birini - seçmeli ders olarak seçebilirler (4).

Özgürlük Radyosu’nun konuştuğu kişilerden biri, Adıgece yeni ders kitapların hazırlanmaları alanında çalışmış olan uzman öğretmenlerden Sitime Sare Adıgecenin öğrenilmesi konusunda açıklamalarda bulundu.

Sitime: Adıge olmayanlar, Adıgece (dilbilgisi), edebiyat ve kültür derslerinden birini seçebilirler. Adıgeler Adıgeceyi öğreniyorlar. Kitapları tek bir defada bastıramıyoruz. Ayrılan para az, yetmiyor. İlkokul 2. sınıf yeni Adıgece Okuma (edebiyat) kitabını bastırdık. Dili (-Adıgece -) öğrenenler de  var, ama  edebiyatı öğrenenler daha fazla.

Özgürlük Radyosu’nun konuştuğu kişilerden biri de, Adıge olmayan ve Adıgece bilmeyen, ama Adıgece öğrenmek isteyen öğrenciler için kitap hazırlayanlardan dilbilimci Ançoko suret’tir. Geçtiğimiz yıl ilkokul sınıflarında okuyan küçük öğrenciler için kitaplar yayınlanmıştı, bu yıl da 5. sınıftan 7. sınıf bitimine kadar okunacak Adıgece ders kitapları yayınlandı. 2002 yılından bu yana o kategoriden ders kitapları yayınlanmıyordu. Adıge olan ve anadilini öğrenmek isteyen öteki öğrenciler için  yeterli sayıda kitap yok, - diyor Suret.

Ançoko Suret: Kitaptaki bilgiler daha kolay anlaşılabilecek sade bir dille sunuluyor. Kitaplarda çok sayıda yenilik  var.

Okullarda Adıgecenin öğrenilmesini zorunlu tutan yasa birkaç yıl önce kaldırılmıştı. O zamanlar öğrenci, önündeki seçeneklerden istediğini seçiyordu. Anadili öğretiminin seçmeli hale getirilmiş olması  Adıgecenin öğrenilmesini çok kötü biçimde etkiledi diyor Adıgeyli uzman eğitimci Źevkoĵ Zavır (Dzevkoj Zavır).

Źevkoĵ  Zavır: Adıgece lehine olan yasanın kaldırılmış olmasının kötü sonucu, Adıge olup da Adıgece okumakta olan öğrenci sayısının düşmüş olmasıdır. Adıgeleri çoğunluk içinde eritme (asimilasyon) amaçlı bir politikanın sonucudur bu. Çocukların anadillerini öğrenme hakkı ellerinden alınmış oldu. Şu soru da sorulabilir: Rusça için de böylesine bir hak ihlâli söz konusu olmaz mı? İstemeyenler Rusçayı da öğrenmeseler ya (5). Adıgey’de, Adıgece anayasal düzeyde tanınmış bir resmî dil. Ancak Adıgece Adıgey’de hak ettiği düzeyde kullanılamıyor. Bu son yıllarda, özellikle Putin’in başa geçtiği bu son 15 yılda cumhuriyetlerin yetkileri çiğneniyor, haklar kısıtlanıyor, azaltılıyor. Adıgecenin başına geleni de bu. Moskova bu kötü politikasında değişikliğe gitmiyor. Yörelerin (- cumhuriyetlerin-) kendi eğitim politikalarını oluşturmalarına izin verilmiyor.

Türkiye’de Adıgelerin Adıgece öğrenme hakkını elde etmelerinden bu yana öğretimde hangi alfabenin kullanılacağı sorunu da belirmiş bulunuyor. Türkiyeli Adıgeler için Latin alfabesinin öğretimde daha kolay olacağı çok kişi tarafından belirtiliyor.

Daha başkaları, söz gelişi tek tük biliminsanları da Kiril alfabesinin daha iyi olacağı görüşündeler.

Özgürlük Radyosu’nun konuştuğu Źevkoĵ  Zavır’a göre, Latin alfabesi  dünyada daha yaygın olarak kullanılıyor, dış ülkelerde yaşayan Adıgelerin dillerini öğrenmeleri Latin alfabesi ile daha kolay olur. Źekoĵ’un dediğine göre, 1936 yılına değin Adıgeler (6) Latin alfabesini kullanıyorlardı. Biliminsanlarının çoğu, Kirilin Adıgeceye uygun düşmediği, Adıge seslerini yeterince veremediği görüşündeler.

 

Şerces Laris

Özgürlük Radyosu, 02 Eylül 2015

 

Notlar:

1 - Geçmişten kalma ulusal okullar köylerdedir, ilk, orta ve lise kısımlarını kapsıyor. Ancak, orta ve lise kısımları için yeterli sayıda öğrenci bulunmuyorsa, sadece 4 yıl ya da 8 yıl eğitim veren, ilkokul veya ortaokul düzeyinde olan okullar da vardır. O gibi 4 ya da 8 yıllık okullardan mezun olan öğrenciler taşımalı sistemle en yakın yerdeki ortaokul ya da liseye götürülürler. - hcy

2 - Ulusal yöre payı, bundan cumhuriyet ya da özerk okrug gibi ulusal yörelerin özelliklerinin eğitimde dikkate alınması, örneğin o yöre diline, yöresel özelliklerine özgü şeyler (tarım, mutfak, balıkçılık, vb) için ayrı bir ders saati ya da saatleri ayrılması, bazı özel haklar tanınması gibi şeyler anlaşılmalı. - hcy

3- Anadili zorunlu ders programı dışında olup fazladan okutulan bir dildir; anadili öğretimi haftalık zorunlu ders programı içinde yer almaz. Bir sınıfta tek bir anadili dersi seçilmişse, haftada 1 ya da 2 saat Adıgece dersi ile yetinilir, farklı durumlarda bir ulusal okulda, Adıgece haftada en fazla 6 ders saati tutarında okutulabilir. Anadili dersleri fazladan bir yük olduğu, Rusça derslere ek bir külfet yüklediği için öğrenci ve çoğu veli tarafından istenmeyen derslerdendir, öğrencinin daha fazla süreyle okulda kalmasına, yorulmasına ve okuldan soğumasına yol açtığı için öğrenci,  sınıfına göre, genellikle haftada anadilinde toplam  6 ders saati  alma yerine kolaya kaçıyor ve haftada 1 ya da 2 ders saati tutarındaki bir Adıgece ders almakla yetiniyor. Sınıfına göre dendiğinde de şu anlaşılmalı: Adıge edebiyatı dersi ortaokul 1.sınıfta diyelim haftada 2 saat ise, 2.sınıfta ve lisede bir saat olabiliyor. Öğrenci doğal olarak kolayı seçiyor. Öte yandan öğrenci , sınıf geçmeyi etkilemediği için haftalık  fazladan 6 saat anadili ders yükü altına girmek istemiyor.  Kentlerdeki okullarda ise, isteyen öğrenci, Adıgeceyi ya da edebiyat dersini seçmeli ders  olarak ilkokullarda  en fazla 3, ortaokullarda 2 ve liselerde 1 ders saati tutarında alabiliyor, fazlası yok. Ancak öğrenci, örneğin toplamı haftalık 3  ders saati olan Adıgece derslerinin hepsini değil,  içlerinden (- gramer, edebiyat, kültür derslerinden)- birini seçmekle yetinebilir; yineleyelim, öğrenci haftalık toplamı 3 ders saati olan 3 ayrı dersin üçünü  de alma yerine, bu 3 dersten birini, söz gelişi  haftada 1 ders saati olan edebiyat dersini seçmekle de yetinebilir. Adıgeceyi seçen öğrenci/ öğrenciler olmazsa bütün dersler  zaten Rusça okutulur. 3 ders saati dendiğinde, yukarıda da belirtildiği gibi, tek bir ders anlaşılmamalı, şöyle anlaşılmalı: 1 saat Adıgece dilbilgisi (gramer) + 1 saat Adıge edebiyatı + 1 saat Adıge kültürü dersi. Duruma iyimser yaklaşımda bulunan, "bu kadarı, birkaç saatlik anadili dersi bize yeter"  diyenler de vardır.

Dersler genellikle Rusça işlenir, sınıfta Adıgece bilmeyen tek bir öğrenci varsa, öğretmen Adıgece derslerini Rusça üzerinden işler. Bu da dersin verimli işlenmesini elbette yavaşlatıyor. Anadili öğretimi  özetle böyle, bu durum ayrıca karışıklığa / Arap saçına boğularak dışarıdan anlaşılması zor ve içinden çıkılamaz bir hale getiriliyor, program sık sık değiştirilebiliyor, bir öngörü, oturmuş bir sistem yok, yarın ne olacağı belli değil, insan  şaşırıyor, böylece asimilasyon politikası dış dünyadan saklanmaya çalışılıyor, sorunun anlaşılması ve  algılanması güçleştiriliyor düşüncesindeyim. - hcy

4 - Öğrenciler Adıgece okumak  istemiyorlarsa, sınıftaki öğrencilerin tamamı Adıge olsa dahi, bütün dersler Rusça olarak okutulur (Tabiî Fransızca ya da İngilizce gibi zorunlu yabancı dil dersleri dışında). - hcy

5- Belirtelim, Rusya Federasyonu'nda dillerin eşitliği diye birşey yoktur, biri üst dil (Rusça), her yerde kullanılan bir dil, diğerleri de alt (vesayet altında) , kullanılmaları kısıtlı olan dillerdir. Rusça genel/ üst resmî (vasî) dil, Adıgece yöresel/ alt  'resmî '  dildir. Bu nedenle herkes Rusça öğrenmek zorunda. Rusça diğer tüm dillerin üzerine yerleştirilmiş , hepsini vesayet altında bulunduran hegemonik dildir. Amaç, diğer dilleri belli bir süreç içinde Rusçanın içinde eritmektir, Türkçe içinde Çerkesçenin ve diğer dillerin eritilmiş olması gibi. Sovyetler Birliği döneminden beri değişmeyen, Stalin ve Kruşçev iktidarları ile birlikte güç kazanan politik bir stratejidir bu.  Kısmî istisna, 6 yıllık Gorbaçov dönemidir (1985-1991). Gorbaçov döneminde 4 yıllık ilkokulda (Adıge yerleşimlerindeki ulusal okullarda) temel eğitim dili, Adıgece yapılmıştı,  Rusça ayrı bir ders biçiminde okutuluyordu.  Bu da Ukrayna ve diğer cumhuriyetlerin Sovyetler Birliği'nden kopmamaları için verilmiş bir ödündü. Sovyetlerin dağılması, Yeltsin ve Putin iktidarları ile birlikte asimilasyoncu politikaya dönüş yapıldı.

Buna karşın, dünyada farklı uygulama örnekleri de vardır. Bazı devletler resmî dil  kavramına bile yer vermiyor, geniş özgürlükler , alternatifler tanıyorlar, Avustralya, ABD, Arjantin gibi. Bir başka demokratik örnek de,  26 kantondan oluşma bir federasyon olan İsviçre'dir. İsviçre'de bir üst resmî dil, ülke bütününde ya da Federal düzeyde  geçerli olan bir resmî dil  yoktur.  Federal Meclis'te 3 dil (Romanşçayı sayarsak 4 dil) kullanılabilir: Almanca, Fransızca ve İtalyanca. Pratikte/ çoğunlukla Almanca ve Fransızca kullanılır. Ayrıntıya inersek, Ticino Kantonu'nda (federe devlet, 350 bin nüfuslu) sadece bir resmî dil vardır, o da İtalyancadır ve onun üzerinde bir başka resmî dil bulunmaz, kabul edilmez; resmî dil  Cenevre Kantonu'nda (483 bin nüfuslu) Fransızca, Zürih Kantonu'nda da (1,444,000 nüfuslu) Almancadır. Ancak, her öğrenci yaşadığı  kantonun ya da komünün (Gemeinde, ilçe, bucak) dilinin yanında ikinci bir İsviçre dilini de öğrenmek, okulda okumak zorundadır. İsviçre'de yan yana iki resmî dili olan bir kaç kanton ile  üç resmi dil bölgesi bulunan Graubünden Kantonu da vardır, ama durum Rusya'dakinden çok daha farklıdır, çok daha demokratiktir. Çok dilli kantonlarda da diller arası üst-alt ilişkisi yoktur, her dil kendi konuşma alanında egemen dil konumundadır, çatışma ve asimilasyona izin verilmez. Kanton'da birden çok yerel dil konuşuluyorsa, o kantonda farklı, birbirinden ayrı dil yörelerinin bulunduğu anlaşılmalıdır. Örneğin, yüzyıllardan beri  Graubünden Kantonu halkının (200 bin nüfuslu) yüzde 15'i Romanşça, yüzde 10'u  İtalyanca, yüzde 68'i de Almanca konuşur, her üç dil de  konuşuldukları yörelerle  sınırlı olarak birer resmî dildir. Bir kantonun, ilçenin ya da komünün özelliğini bozacak nitelikte etnik ya da dinî , vs yerleşmelere de izin verilmez, nüfus dengesi titizlikle korunur, örneğin bir Katolik kantonuna belli bir oranın üzerinde Protestan nüfusun yerleşmesine kanton yönetimi/ meclisi tarafında izin verilmez, engelleyici önlemler alınır. Oysa, Adıgey, Adıge olmamak koşuluyla herkese açık bir 'Yolgeçen Hanı'na dönüşebilmiştir. Özetle Graubünden Kantonu'nda  ayrı ayrı resmî dil ilçeleri ve komünleri (Gemeinde; ilçe, bucak, köy ya da köy toplulukları, bölgecikleri) vardır, İsviçre tamamında 3.000'e yakın Gemeinde bulunur. Kantonlar ya da komünler sadece dil ya da din üzerinden değil, diğer yöresel özellikler  (ekonomi, sanayi, el sanatları, dantel örme, saat, çikolata ve peynir imalâtı, vb özellikler)  de dikkate alınarak tarihsel süreç içinde oluşmuştur, her biri federal ve kanton anayasalarının koruması altındadır. Söz gelişi Almanca konuşan kantonlar arasında da farklılıklar bulunabilir. Yineleyelim, bir komünde sadece tek bir resmî dil olur, ikincisi olamaz. Bir komünün resmî dili üzerinde başka bir kantonun, ilçenin ya da komünün dili yerleştirilemez, örneğin nüfusun yüzde 68'i, yani kanton nüfusunun büyük çoğunluğu Almanca konuşuyor denilerek, Graubünden Kantonu'nda Almanca; Romanş ve İtalyan dil bölgelerinde de üst resmî dil ya da sıradan bir resmî dil yapılamaz, Almanca sadece kendi dil bölgesinde/ bölgelerinde resmî dil olarak kullanılabilir. Belirtelim, tek ulusçu ya da milliyetçi anlayışlar İsviçre hukukunda rağbet görmez. İsviçre Anayasası ve İsviçre hukuk mevzuatı tek dil, tek din ve tek ulus gibi ideolojilere kesinlikle izin vermiyor, Federal Anayasa küçük birimleri (dilleri, mezhepleri, gelenekleri, vs) anayasal koruma altına alıyor. Kanton anayasaları ve mevzuatı da bu gibi konularda çok titizdir. - hcy

6 - 1936 yılı sonuna değin 4 ayrı Adıge yöresinde: Şapsığ, Adıge, Çerkes ve Kabardey yörelerinde resmen Latin alfabesi kullanılıyordu. - hcy

Ek not: Ulusal okullarda, 4 yıl önceki sınıflara göre Adıgece ders dağılımı durumunu görmek için sitemizdeki "Nasıl Bir Çağda Yaşıyoruz, Dilimiz ve Kimliğimiz Ne Durumda? -1" başlıklı makaleme bakabilirsiniz - hcy.

 

Çeviri: Hapi Cevdet Yıldız

Cherkessia.net, 15 Eylül 2015

 

****

 

02 September 2015

 

Адыгабзэм изэгъэшIэн Адыгеим къыщеохыгъэу бэдаушмэ алъытэ

 

Адыгэ республикэм ис кIэлэеджакIохэм яилъэс еджэгъу уахътэ рагъэжьэжьыгъ. Ащ ехъулIэу адыгабзэмкIэ тхылъыкIэхэм ареджэнхэу сабыймэ тхылъхэр афырагъэхьыгъэх, ау ахэр джыри зэкIэм афикъущтхэп, сыда пIомэ ахъщэ Iофым къыхэкIэу икъу фэдизэу къыдэкIыгъэгохэп.

Агъэхьазырыгъэ тхылъхэм кIэныгъэхэр хагъэхьагъэх. ГущыIэм пае мэкъэ тетхэгъэ десэхэр, пэеплъ пкъыгъохэр, ны-тыхэр зыхэлэжьэщт IофшIэнхэр. ТхылъыкIэхэр уплъэкIун шъуашэм илъхэу гъорекIо еджапIэхэм ахагъэхьэгъагъэх.

Джы  кIэлэегъаджэхэр зэмызэгъыгъэхэм, къиныгъоу къащыхъугъэхэм, зыдырыгъаштэрэ-зыдырамгъаштэхэрэм къэблэгъэрэ уахътэм тегущыIэнхэу ары зэрагъэнафэрэр.

Алыгеим лъэпкъ гурыт еджэпIэ 36 ит. Гурыт еджапIэхэм адыгабзэр джырэкIэ щызэрагъашIэщтмэ амал зэфэшъхьафиплI щыIэу къыхагъэщы. Ахэм ащыщым зым ныдэлъфыбзэр хэтэп. ЫпэкIэ зэрэщытыгъэ шIыкIэу лъэпкъ шъолъыр Iахь зыфиIорэр Iуахыжьыгъ. Адыгабзэр гурыт еджапIэхэм ащарагъэхьы сыхьати 4-6 къыдхэлъытагъэу.

Мыадыгэ кIэлэеджакIохэу адыгабзэр зыIумылъхэм я тIонэрэ классым къыщегъэжьагъэу къыхахын амал яI адыгабза, литература, хьаумэ Кавказ лъэпкъхэм якультура зэрагъэшIэщтыр.

Фитыныгъэ Радиом игущыIэгъугъэу адыгабзэ тхылъыкIэхэм адэлэжьагъэмэ ащыщэу Ситимэ Сарэ къыхегъэщы адыгабзэм изэгъэшIэн фэгъэхьыгъэу.

 

Ситимэ: Тимылъэпкъэгъухэм къыхахын фит зэрагъэшIэщтыр: бзэр , литературэр, культурэр. Адыгэхэм адыгабзэр зэрагъашIэ. Тхылъхэр зэ къыдэгъэкIыгъоу къыдэдгъэкIын тлъэкIырэп. Ахъщэр икъурэп. ТхылъыкIэу къыдэкIыгъ я II классым пае литературэмкIэ тхылъ. Бзэр зэзгъашIэхэрэри щыIэх, ау литературэр зэзгъашIэхэрэр нахьыбэ хъугъэ.

Фитыныгъэ Радиом игущыIэгъугъэ бзэшIэныгъэлэжьэу Анцокъо Сурэт тхылъхэр зыгъэхьазырыгъэмэ ащыщ кIэлэеджакIохэу мыадыгэхэу, адыгабзэ зыIумылъхэу ар зэзгъашIэхэрэм апае. УблэпIэ еджапIэм чIэс кIэлэцIыкIyхэм апае гъорекIо къыдагъэкIыгъагъэх, джы я 5 классым къыщегъэжьагъэу я 7 классхэм анэс адыгабзэмкIэ тхылъхэр агъэхьазырыгъэх. 2002 илъэсым къыщегъэжьагъэу ащ фэдэ тхылъхэр къыдагъэкIыжьыгъагъэх. Адырэ адыгэхэу яныдэлъфыбзэ зэзгъашIэ зышIоигъохэми апаи тхылъыкIэхэр афикъухэрэп, еIо Сурэт.

 

Анцокъо Сурет: Тхылъxэм aдэтхэр нахь Iэрыфэгъух. КIэу бэ хэдгъэхьагъэр.

Адыгабзэр шIокI имыIэу еджапIэхэм ащызэрагъэшIэным фэгъэхьыгъэгъэ хэбзэгъэуцугъэр илъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ Iуахыжьыгъагъ. Ащ къызэрэдэлъытагъэу кIэлэеджакIом къыхихын фит зэригъэшIэнэу ышIоигъор. Мы хэбзэгъэуцугъэр зэрэIуахыжьыгъэм лъэпкъым, ныдэлъфыбзэм изэгъэшIэн лъэшэу иягъэ къекIыгъэу къыхегъэщы Фитыныгъэ радиом игущыIэгъугъэ Адыгеим щыщ бэдауш лэжьакIоу Дзэукъожь Заур.

 

Дзэукъожь Заур: Сэ зэрэсшIэрэмкIэ хэбзэгъэуцугъэр зэрэIуахыгъэм иягъэу къикIыгъэр – адыгабзэр адыгэу зэзгъашIэрэр нахь макIэ хъугъэ. Мыр адыгэхэр хэгъэткIухьаным иполитик. Сабыймэ яфитыныгъэхэр аукъо. УпчIэ къэтэджы: урысыбзэмкIи фитыныгъэ укъоныгъэба ар?  Фэмыемэ урысыбзэри зэрерэмгъашIэба.  ХэкумкIэ, къэралыгъо  хабзэтхыгъэхэмкIэ, адыгабзэм къэралыгъобзэ лъэгапIэ иI. Ау адыгабзэр хэкум икъоу щагъэфедэрэп. Мы ыужрэ илъэс 15 Путиныр къызытехьагъэм нэуж хэкухэм яфитыныгъэхэр аукъох, ахэр нахь макIэ мэхъух. Адыгабзэми ехьылIагъэуи ары. Мэзкуу иполитикэ зэблихъурэп. Ащ фэдэ фитыныгъэхэр яIэхэп джы дэдэм хэкухэм.

Адыгэхэу Тыркуем щыIэхэм адыгабзэр ащарагъэшIэнэу зыщыдзадзагъэм къыщежьэу Iофыгъоу къэтэджыгъэмэ ащыщ адыгабзэр сыд фэдэ хьарыфылъа зэрытыщтыр зыфэпIощтыр. Тыркуем щыIэ адыгэхэм латин хьарыфылъэр нахь къафэпсынкIэщтэу къыхагъэщы бэхэмэ.

Фэшъхьафхэм, гущыIэм пае шIэныгъэлэжь зырызхэм къаIо адыгабзэр джы зэрылъ киррилицыр нахь дэгъоу.

Фитыныгъэ Радиом игущыIэгъугъэ бэдауш лэжьакIоу Дзэукъожь Заур къызэриIорэмкIэ, латин хьарыфылъэу зэрэдунаеу нахь щагъэфедэрэр IэкIыб адыгэхэм абзэ зэрагъэшIэщтмэ нахь яIэрыфэгъут. Ащ къызэриIорэмкIэ, 1936 илъэсым нэс адыгэхэм латин хьарыфылъэ яIагъ. Кириллицыр адыгабзэм къемыкIоу , ащ макъэхэр зэкIэ къымытышъоу шIэныгъэлэжьыбэхэми къыхагъэщы.

 

Фитыныгъэ Радио, Щэрджэс Ларис

 


Bu haber toplam 1635 defa okundu.


Saim Sezgin

Düşünmeye ve tartışmaya değer bir konu.

15 Eylül 2015 Salı Saat 21:25
Liy Aygün

Sebebi kaybolmaya yüz tutan kimlik bilinci...

15 Eylül 2015 Salı Saat 15:26
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net