Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Kuyeko Nalbiy: Dili ve anlatımı kusursuz, uyumlu…
29 Temmuz 2017 Cumartesi Saat 13:30
Ait olduğun halkın ismini iyilikle anması, duyarlı insanlarının senin müstesna düşüncelerini özlemesi- önemsemesi kadar onur verici bir şey olamaz. Payına bu onur düşenlerden biriydi şair-yazar Kuyeko Nalbiy.  
 
Çerkesceyi kanatlandıran, ulusun geleneklerini her daim ileriye taşıyan filozof-şair Kuyeko Nalbiy 20 Temmuz 1938’de doğdu. Nalbiy tanrının kendisine bahşettiği hayatı edebiyat sanatına adadı. Amacını, misyonunu saygınlık ve taktirle sürdürdü. Maharetiyle gönüllerde taht kurdu ve oradan hiç inmedi.

 
Kuyeko Nalbiy, Kuyeko Yunus’un oğlu olarak Tewçoj rayonuna bağlı Kunçıkohable’de doğdu. Köy okulunu bitirince orman işçiliği yaptı. Daha sonra Adıgey devlet Üniversitesi öğretmen enstitüsüne girerek 1962’de Çerkes dili ve filolojisini bitirdi.  
 
‘’Sosyalist Adıgey’’ gazetesinde redaktör olarak çalıştı. Köy okulunda öğretmenlik, köy klübü müdürlüğü ve Tewçoj rayonu gazetesinde genel yayın yönetmenliği yaptı. Daha sonra Adıgey kültür müdürlüğü, Adıgey Televizyonu ve radyosu yönetim komitesinde çalıştı. 1991-1993 yıllarında Adıge Khase’nin yayın organı olan ''Ğuaze'' gazetesinde redaktörlük yaptı.
 
1994'de çocuk gazetesi olan Samğur’u yayınlamaya başladı.1996 da Adıgey devlet basımevinin baş redaktörü oldu.
 
Yapıtları 1962 yılında yayınlanmaya başladı. Kuyeko, 60 lı yıllarda Çerkes Edebiyatının yeni ve güçlü yazarlarından biri olmuştu. Tüm hayatını şairliğe, yazarlığa ve Çerkes halkının gelenek göreneklerinin kökenini gelecek kuşaklara aktarılmasına adadı.
 
Edebiyat dilini oluşturmada ona en çok yardımcı olan; köylerin bilge yaşlılarının heçeşlerde anlattığı sözlü edebiyat örnekleri ve Çerkes folkloruna olan derin tutkusunu kendi olağanüstü çabasıyla harmanlaması oldu. 
 
Nalbiy’in yazı dili anlam olanağı geniş bir vaha gibi. Onun şiir örnekleri, güçlü sözcükleri, kusursuz seslenişi diğer herhangi bir yazarın eseri ile asla karıştırılamaz. Söylemek istediğini ustaca, belirtmek istediği düşünceyi eksiksiz söylemesi onun biricik tarzıydı.
 
Vasatlığın, özensizliğin sanat dilinde olmaması gerekir. Öyle ki, kelimeler sınırları zorlayıncaya kadar yazarın zihnine hizmet etmelidir ve böylesi okurlar içinde değerlidir.
 
Şairin yazdıkları çok farklı düşüncede ki insanlarıda etkiledi. Dili ve anlatımı kusursuz, uyumluydu. Pek çok kişi onun yazdıklarında kendine yakın bir mantık, derin bilgi ile işlek dili yakalıyor. 
 
Peki Nalbiy’in düşünceleri nasıl popüler olabildi, sanat dili nasıl fark edildi, o yolda zorluk çekmiş miydi, kısa ve kolay bir yol muydu, yoksa uzun ve zor muydu?
 
Bu soruların cevabını, Nalbiy’in şiirlerinden farklı eserlerinden daha iyi kimse anlatamaz. 
 
Onların hepsinde şairin kusursuz seslenişi, hüznü, coşkusu, karamsarlığı ( hayır Nalbiy’de işte bu yoktu, yaşam coşkusu içindeydi ve onun için bu duygu çok değerliydi) kadim Çerkesya’nın dağlarında, ırmaklarında geziniyor. Ve her daim onun yaşayan edebiyatına kulak kesiliyorlar.
 
Derinleşmiş düşünce üretiminden daha ağır bir yük olmadığını söyler bilim. Tanrının ona bahşettiği  doğuştan gelen müstesna özelliklerini kullanmada ustaydı. Şair- yazar ve filozof olmak için yeryüzüne gönderilmiş gibiydi.Tüm hayatını sıkı sıkıya sanatına adamıştı. Amaç edindiklerinde yeterince tasa ve çaba varsa olmaması imkansızdır. Nalbiy bu açıdan şanslıydı. 
 
Şair tarafından bakarsak, onun tarzı en verimli mevsimini süren bir ağaç gibi dallandı, çeşitlendi, büyüdü ve olgunlaştı. Şiirleri, yapıtları, oyunları ve çocuklar için yazdığı piyesler insanların kalbine dokundu, umutlarını yükseltti.
 
Nalbiy yaşamı boyunca Çerkes edebiyatı için çalıştı. Zengin içerikli şiirsel kitapları, (onlar Rusça olarakta cok sayıda basıldılar) öyküleri, Hırçın Dağ- Yalnız Orman romanı, Ölülerin Şarabı, çocuklar için yazdıkları da yazarın kalbinin ışığını, umutlarını, sözlerinin güzelliğini, içtenliğini, güçlü sanatını fark ettiriyor.  
 
Nalbiy’in satırları ve her kelimesi onunla aynı duyguları taşıyan binlerce kalbe tercüman olacak şekilde kurgulanmıs, bu anlamı taşıyacak şekilde bezenmiş. Onlar çok farklı insanlara ulaşıyor, farklı halkların bireyleri içtenlikle okuyor, onun sözcükleriyle süslenmis hayata dair öğütlere kulak veriyorlar, bu onlara huzur veriyor.
 
Onun yaşam felsefesi, Çerkesler ve tüm insanlık için değerli manevi bir miras olarak yasayıp var olacak.
 
Kuyeko Nalbiy ‘’tam zamanında doğdu’’ tabir edilecek insanlardan. Ait olduğu halkın güzelliklerini yükselterek yaşadı. Her gününde ve bütün yaşamında halkı için yüreğinden gelen değerler üretti. Düşünceleriyle yaşamın gizlerine ulaşmak hayatının amaçlarından oldu, eserleri de bununla örtüştü.
 
Onun sanatına devlette hak ettiği değeri verdi. Adıge Cumhuriyeti büyük onursal sanatçısı, Adıge Cumhuriyeti Devlet Ödülü sahibi (2002). 1974 yılından başlayarak Rusya Federasyonu Yazarlar Birliği üyesi ve bugün onun evrensel şiir sesi hala aramızda, bize yol gösteriyor, yüreğimizi büyütüyor.
 
МАМЫРЫКЪО Нуриет, Adıge Mak
 
 
Çeviri: Kube Nurhan Fidan
 
Cherkessia.net, 28 Temmuz 2017

***
 
Ыбзи ихабзи зэщиз, зэдештэ
 
Узыщыщ лъэпкъым пцIэ шIукIэ къыриIоным, цIыф зэфабэмэ уиакъыл гупшысэкIэ уряфэныкъоным, урящыкIэгъэным анахь насып ин хъужьырэп. Джа гушIогъо Iахь шIагъом хэныгъэп зэлъашIэрэ усакIоу, тхакIоу Къуекъо Налбый. Бэдзэогъум и 20-м, 1938-рэ илъэсым адыгабзэр зыгъэжъынчыщтэу, лъэпкъ хабзэр зыIэтыщтэу, гупшысэкIо-усэкIо емызэщыжьыр къэхъугъ.
 
Налбый ежь Тхьэм къыритыгъэ гъашIэр творчествэм фигъэзагъ, хигощагъ. Игугъэ ини, ипшъэрылъ гъэнэфагъи лъытэныгъэрэ щытхъурэ хэлъэу зэшIуихыгъэх. Иакъыл-IушыгъэкIэ лъэгэпIэ дахэм тетыгъ, тет ыкIи тетыщт.
 
Къуекъо Налбый Юныс ыкъор Теуцожь районым ит къуаджэу Къунчыкъохьаблэ имэкъумэщышIэ бын-унэгъо дахэ къыщыхъугъ, щапIугъ.
 
Къоджэ гурыт еджапIэр къызеух ужым, мэзхъызмэт промышленностым рабочэу щылэжьагъ. Ащ пыдзагъэу Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтым чIахьи, филологиемкIэ ифакультет иадыгэ къутамэ 1962-рэ илъэсым къыухыгъ. Хэку гъэзетэу «Социалистическэ Адыгеим» корректорэу, нэужым кIэлэегъаджэу, къоджэ клубым ипащэу, Теуцожь район гъэзетым икорреспондентэу Iоф ышIагъ. Ахэм ауж хэку исполкомым культурэмкIэ игъэIорышIапIэ ыкIи Адыгэ телевидениемрэ радиовещаниемрэкIэ Комитетым щылэжьагъ.
 
1991 — 1993-рэ илъэсхэм Адыгэ Хасэм игъэзетэу «Гъуазэм» иредакторыгъ. 1994-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу кIэлэцIыкIухэм апае журналэу «Самгъурыр» къыдегъэкIы. 1996-рэ илъэсым къыщыублагъэу Адыгэ тхылъ тедзапIэм иредактор шъхьэIагъ.
 
Ытхыхэрэр 1962-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу къыхиутыщтыгъэх.
 
Я 60-рэ илъэсхэм адыгэ литературэм къыхэхьэгъэ кIочIакIэхэм Къуекъор ащыщыгъ. ИщыIэныгъэ зэрэщытэу усэным, тхэным, гупшысэным, адыгабзэм, лъэпкъ шэн-хабзэхэм алъапсэ якъызэтегъэнэн афэгъэзэгъагъ. Творчествэм хэуцонымкIэ анахьэу зишIуагъэ къекIыгъэр нахьыжъ Iушыбэу къуаджэм дэсыгъэхэр, ахэм япсэлъэ гъэшIэгъонхэу хьакIэщым щызэхихыгъэхэр ыкIи ежь ыгукIэ шIоигъоу, ыгъатхъэу, адыгэ фольклорыр куоу зэрэзэригъэшIагъэр, иамал-кIуачIэкIэ ежь-ежьырэу ар зэрипщыныжьыгъэр ары.
 
Налбый тхэкIэ амал инхэр IэкIэлъхэ мэхъу, иусэ пычыгъо, игущыIэ гъэуцугъэ, ымэкъэ зафэ нэмыкI тхакIо горэм ием хэкIуакIэрэп. КъыIомэ шIоигъор IупшIыкIэу, рищэжьэгъэ гупшысэр гъунэм нигъэсыныр ишэныгъ. ПсынкIагъэр, теурыкIуагъэр творчествэм ыштэрэп, хэзагъэрэп. ГукIэ, псэкIэ гупшысэр шъокIыгъэн фае, джащыгъум тхылъеджэхэмкIи ахэр лъэпIэщтых.
 
УсакIом итхыгъэхэр гупшысэ зэмышъогъухэмкIэ пкIагъэх — ыбзи ихабзи зэщиз, зэдештэ. Нэбгырэ пэпчъ ахэм зыфэе акъылыр, шIэныгъэр, къулаир ахегъуатэ, зырагъэушху.
 
Сыдэущтэу Налбый игупшысэ лъагъо фэкIуагъа, итворческэ гулъытэ къэущыгъа, а гъогур къиныгъа, кIыхьагъа, кIэкуагъа, псынкIагъа? Мы упчIэхэм яджэуапхэр ежь Налбый иусэ сатырхэм, ипроизведение зэфэшъхьафхэм япычыгъохэм анахь дэгъоу къыозыIон щыIэп. Ахэм зэфэдэкIэ усакIом ымэкъэ зафэ — игумэкI, игушIуагъо, игумышIу (хьау ащ фэдэ шэн хэлъэп, щыIэныгъэр лъэшэу икIас, илъапI); гукIэ, псэкIэ Адыгеим икъушъхьэхэм, ипсыхъохэм ахэт, гупшысэ гъогум сыдигъуи чанэу рыкIорэ тхакIу.
 
Ауми, акъыллэжьыгъэм нахь Iофышхо хьылъэ зэрэщымыIэр бэшIагъэу наукэм ыгъэунэфыгъ. Тхьэм къыхилъхьэгъэ зэчый дахэр къыхэкIыжьыгъ, ащкIэ Налбый IорышIэ дэдагъ, усэн-тхэным, гупшысэным атегъэпсыхьэпагъэу мы чIым къытехъогъагъ, ищыIэныгъэ зэрэщытэу пытэу творчествэм епхыгъагъ. ПшIоигъом, узкIэгуIэу узылъыкIорэм укIэхьаныр насыпыгъ, арышъ, щэч хэлъэп, Налбый насыпышIу.
 
УсакIоу Къуекъом игупшысэ чъыг игъом тIэмыгъэ, зиштагъ, шъхьэбырэбэ дахэу, къутэмэ пчъагъэу зиIэтыгъ. Иусэхэр, ипрозэ, идрамэхэр, кIэлэцIыкIухэм апае ытхыгъэхэр цIыфыгухэр зыузэнкIых, шIошъхъуныгъэр ахэм арызылъхьэх.
 
Налбый щэIэфэ адыгэ литературэм щылэжьагъ. Ипоэтическэ тхылъ ушъагъэхэм (ахэр адыгабзэкIи урысыбзэкIи бэу къыдэкIыгъэх), ипрозэ повестьхэу «Къушъхьэ ябг», «Зэкъомэз», романэу «ЩымыIэжьхэм ясэнабжъ», кIэлэцIыкIухэм афитхыгъэхэм икъу фэдизэу тхакIом ыгу инэфи, ыпсэ зыфабли, ипсалъэ иIэшIугъэ-фэбагъи, ищэIэгъэ-лъэшыгъи ащызэхэошIэ.
 
Ежь ишъогъу-илэгъу гу мин зафэмэ агу къигущыIыкIэу Налбый исатырхэр, игущыIэ пэпчъ гъэпсыгъэ, мэхьанэ зиIэх ыкIи зыхэлъых. АлъэIэсых ахэр цIыфыбэмэ, цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафхэр ягуапэу яджэх ыкIи ахэгощэгъэ гъэшIэ ушъыйхэм акIэдэIукIых, агъэгупсэфых. УсакIом игъэшIэ гупшысэ-чъыгэу дахэу зызыштагъэр адыгэхэмкIэ ыкIи зэрэщытэу цIыфлъэпкъымкIэ гушъхьэгъомылэ тын лъапIэу щытыщт, къэнэщт.
 
Къуекъо Налбый «игъом къэхъугъ» зыфаIохэрэм ащыщ. Илъэпкъ идахэ ыIэтэу ар щыIагъ, имафэ пэпчъкIэ, щэIэфэкIэ илъэпкъ гушъхьэлэжьыгъэ мылъкушIу фызэIуигъэкIагъ, гупшысэкIэ щыIэныгъэм ишъыпкъэ лъыIэсыным игъашIэ фигъэшъошагъ, Iофышхоу ылэжьырэм ыгъэразэщтыгъ.
 
УсакIом итворчествэ къэралыгъом епэсыгъэ уасэ къыфишIыгъ: АР-м искусствэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшху, Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо премие илауреат (2002). 1974-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу УФ-м итхакIохэм я Союз хэтыгъ, непи ар иусэ мэкъэ зафэкIэ къытхэт, тегъэгъуазэ, тегъэгушхо.
 

Bu haber toplam 2977 defa okundu.


Tseyilhan Demirbasca

Sanki Nalbiy ile yıllarca dostluk yapan biri gibi onu hissederek çevirmişsin, okurken yüz hatları yumuşuyor insanın, sevdim bu çeviriyi.

02 Ağustos 2017 Çarşamba Saat 13:54
SEMİH AKGÜN

Nalbiy,Çerkes edebiyatının bu büyük adına yakışır bir çeviri olmuş.
Nurhan Fidan Kube sağolasın, varolasın.

31 Temmuz 2017 Pazartesi Saat 14:41
Kaseyko Eyub

İkinci makale çevirisinde bu denli başarılı olunduysa, bu işte biraz geç kalındı demektir.Çevirmenin her iki dile ve kültüre hakimiyeti de çevirinin başarılı olmasında önemli bir etken. Özellikle ilk kuşak Adığe Şair ve yazarlardan başlamalı bence.kısa sürede çeviri şiir ve romanlar kitap olarak basılmalı .Başarıların daim olsun Nurhan kardeş.

30 Temmuz 2017 Pazar Saat 15:23
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net