Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Hukuk Profesörü Şapsığe Damir
19 Eylül 2019 Perşembe Saat 11:40
Rusya Federasyonu onursal hukukçusu, hukuk profesörü Şapsığe Damir, Thağapş (1) köyünde doğdu, Damir, "kendi yaşam yolunu kendi çizen kişilerden biridir" deniyor.
 
Prof. Dr. Şapsığe Damir
 
Değişik bilimler üzerine çalışan ve değişik devlet başarı ödülleri almış olan bu kişinin, Thağapş gibi küçücük bir Şapsığ köyünde fındık toplayan, asma bahçelerini budayan, bağ bozumunda çalışan ya da ev çatılarını onaran biri olduğuna inanmak doğrusu kolay değil. Ama köyde yetiştiğini, emekçi bir aile içinde büyüdüğünü, ana ve babasına yardım eden biri olduğunu öğrendikten sonra böyle bir çalışma içinde olmasını yadırgamamak gerekir. Bu gibi nedenlerle Damir köyünü seviyor, köyünde esenlik buluyor, dinleniyor ve sürekli köyde yaşayan biri imiş gibi ev ve bahçe işlerini yerine getiriyor.
 
- Ana babamızın yaptıklarını izleyerek çalışmaya başladık. Büyüklerimizi örnek alıyor ve onlara yardım ediyorduk. Çalışmaya alışmış olmamızın yararını gördük. Böylece işten yılmamaya, üşengeç olmamaya ve başlattığımız işi yarım bırakmamaya alıştık. Babamın işini yarım bırakıp gittiğine tanık olmadım hiç, bizi de öyle yetiştirdi, - diye anlatıyor Damir. - Beni odun almaya birlikte ormana götürdüğü yılları anımsıyorum. Çok küçüktüm. Bahçe çiti için gerekli odunları getirmemiz gerekiyordu. Ağacı yardıktan sonra baltayı bana uzattı. Kendisi demir küskü yarığa yerleştirdiğinde ben de baltayla küskün üzerine vuruyordum. Hafif vurduğumda, "Gücün bu kadarlık mı?" diye takılıp gülümsüyordu. Babamın beni test ettiğini anlamıştım, bunun üzerine sert vurdum ve bu sözünü hiç unutmadım...
 
Ailesinin baskı gören aileler arasına alınarak zorlu yıllar geçirdiğini unutmuyordu. Babası Yusuf, hiçbir suçu yokken Thağapş köyünden Kazakistan'a sürülen köylülerin arasındaydı. O sıralar acıma diye bir duygu kalmamıştı, çoluk çocuk, nine dede ayırmadan aile bireylerinin hepsi götürülüyordu. Sayıca küçücük bir toplum olan Şapsığlar adına bu bir ulusal yıkım/ etnik tükenme anlamına geliyordu, o denli önemliydi. Sürülenleri açlık, yokluk, soğuk ve hastalık bekliyordu. Bu tür bir yıkımdan sağ kurtulup yöreye dönenlerin sayısı çok azdı. Yusuf, eşi ve iki çocuğu, Damir ve Medine ile birlikte, İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra köye dönmeyi başardı.
 
Çocuklar iyi bir öğrenim gördüler ve iyi işlere girdiler. Medine'de 35 yıl askeri muhabir, gazeteci olarak çalıştı, albay rütbesinde Sovyetler Birliği Savunma Bakanlığı yayınevinde savaş edebiyatı yayınları müdür yardımcısı iken istifa edip görevinden ayrıldı.
 
Damir küçüklüğünden bu yana adalet duygusu gelişmiş biriydi. Bu duygusuna uygun bir meslek seçti, hukuk okudu. Adalet dağıtmak her zaman kolay olmaz. Ama yasa dışına çıkanlarla uğraşmanın kolay bir şey olmadığını da öğrendi.
 
- İnsanların, akrabalarının seni aşağılamalarını, saymamalarını, arkandan yakışıksız sözler etmelerini engelleyememek gerçekten sıkıntı verici, - diyor Damir. - Zor duruma düşen kişiye arka çıkma, yardımcı olma hakkın yoksa üzülüyorsun tabii. Ülkemizde mevcut hukuk biliminin karşılaştığı büyük zorlukları aşma yollarını bulanların arasına girdikten sonra, ailemin ve halkımın küçük görülmüş ve aşağılanmış olmasını biraz olsun unutmaya başladım (2).
 
Damir yorulmak bilmez bir biçimde değişik bilim dalları üzerine çalıştı, zor işlere çözüm yolları bulmak için uzun yıllarını harcadı. Tarihsel, politik, sosyal ve kültürel değişimlerin gerisinde yatan politikaların nasıl kurgulandığını öğrenmek istiyordu.
 
Damir mensubu olduğu Şapsığ halkının (лъэпкъ) diğer tüm halklar gibi eşit sayılmaya hakkı olduğunu, onların arasında yer alması gerektiğini, diğerleri gibi saygı görmeyi ve özgür olmayı hak ettiğini vurgulamak için soy adını değiştirdi, halkının Şapsığ olan adını, soy adı olarak seçti. Bütün bilim dünyası onu Şapsığe Damir olarak tanıyor (gerçek soy, sülale adı 'Çaçuh').
 
Damir Rostov Devlet Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni bitirdi. Hukuk doktoru ve profesörü oldu, kitaplar yayımladı, yüzlerce basılı bilimsel makalesi var. 50 yılı aşkın bir süreden beri devlet ile toplum arasındaki ilişkilerin temelinde yatan şeyin adalet olması gerektiğini savunuyor.
 
Bundan başka Rusya'nın Güney Yöresi’ndeki (шъолъыр) en tanınmış yüksek okullarında - Devlet memuru (-savcı, yargıç-) yetiştiren Kuzey Kafkas Akademisi'ne bağlı Hukuk Enstitüsü’nün yöneticiliğini yaptı. Yaptığı işler arasında en beğendiği çalışma "Halkların Eşitliğinin Evrensel Şartı" (Всеобщая хартия прав народов) başlıklı, üzerinde yıllarca çalışmış olduğu, ulusların haklarını savunma amaçlı projedir.
 
Hukuki işleri dışında Damir’in yaptığı diğer çalışmalardan da bize söz etti:
 
- Uzunca bir süreden beri Kafkas halklarının haklarını araştırma ve analiz etme alanında çalışıyorum. Bu konu bilimsel anlamda yeterince incelenmiş ve öğrenilmiş bir alan, bir konu değil. Bilim insanları konu üzerine gereğince eğilmiş değiller, bu nedenle konu bizim açımızdan son derecede önemli.
 
 
Şapsığe Damir ve çalışma arkadaşları birlikte büyük bir proje hazırladılar, "Kafkas halklarının hukukuna ilişkin anıtların antolojisi" (Антология памятников права народов Кавказа) adlı çok sayıda ciltten oluşma bir çalışma yayımladılar. Böylesine büyük bir çalışmanın yeryüzünde bir başka örneği yok, bunu bilim insanları söylüyorlar. Kitabı, yapıtı hazırlayanlar en eski dönemlerden günümüze Kafkasya'da yaşamış olan halkların hakları ile geleneklerine (hukuklarına) ilişkin yazılmış kitap ve yazıların hepsini bir araya getirmiş, yazılmamış kuralları, kararları da (унашъо­хэр) derlemiş bulunuyorlar, bu halkların söz konusu kuralları nasıl değerlendirmekte ve uygulamakta oldukları konusu da açıklığa kavuşturulmuş durumda.
 
Damir yaşamını bütünüyle bilime adamış biri. Boş vakti yok, dinlenmeye fırsat bulamıyor. Ama ailenin her şeyin üzerinde olduğu gerçeğini de yadsıyor değil. Doğduğu ata toprağını unutmuyor, yılda dört kez Thağapş'a geliyor. Köyde ana-babasının bahçesi, akrabaları, arkadaşları var. Köyden ayrılıp Rostov kentine gidecek olduğunda, yüreğini köyde bırakmış gibi oluyor.
 
"Thağapş yoksa, her şey anlamsız gibi geliyor bana", - diyor Damir. - Bunun ayırdına varacak olanlar benim gibi küçücük ülkesine uzak düşmüş kimseler olabilir. Köye gelmem zaman alıyor, uzunca bir yol, zor, ama bir geldin mi güzelliği ile insanın nefesini kesiyor, içini dolduruyor, toprağına ve üzerindeki her şeye doyamıyorsun".
 
Damir'in en çok sevdiği anlar, eşi Temare, çocukları Maret ve Madine'nin kendisine eşlik ettiği anlardır. Çocukları da kendisi gibi yetişti, ikisi de hukukçu, yüksek okulları bitirdiler.
 
Damir dinlenmek üzere köyüne geliyor. "Dinlenme yerleri de" ağaçlar, bahçesi ve onarımı devam eden evi oluyor. Köyde herkese yetecek kadar iş var, makam mevki (тетыгъо), resmiyet, görev gibi şeyler umurunda değil. Yine de köy işlerini, toprak ve çift işlerini önemsiyor. Ama insanlar bunu, bizi doyuran toprağı, ana gibi değerli görmüyorlar. Köyde oturup kıtlık, yokluk çekenlerse, sadece üşengeç ve tembel olanlar olabilir. Anne ve babası Damir'i çocukken tembel yetiştirmediler.
 
Nıbe Anzor, Adıge mak; 13 Eylül 2019
 
(1) - Thağapş - Karadeniz kıyı yöresinde Soçi Büyükşehir Belediyesine bağlı Psışuape (Lazarevsk) ilçesinde, Psışşu (Psezuapse) Irmağı kenarında 167 nüfuslu küçük bir turistik köy. Köy ve çevresinde güzel manzaralı yerler, tarihi ve arkeolojik mekânlar bulunuyor. Köy kıyıdan 18 km içeride ve deniz yüzeyinden 450 metre yüksekliktedir.
 
 
(2) - Moskova 1924’te Şapsığlara özerklik vermişti. Ancak Mayıs 1945’te, bilemediğimiz nedenlerle özerklik kaldırıldı, Şapsığlar baskı gören 50 küçük Sovyet halkı arasına alındılar ve aşağılanmaya başlandı. Bu da Şapsığların sinmelerine yol açmıştı. Haksız yere çok sayıda Şapsığ ailesi topluca Sibirya, Kazakistan taraflarına sürülmüştü. Bu kötü günlerden söz ediliyor.
 
Yazı başlığı: Унэгъо лъачIэм къыфегъэзэжьы
 
 
 
Çeviri: Hapi Cevdet Yıldız
 
Cherkessia.net, 19 Eylül 2019

Bu haber toplam 2717 defa okundu.


Bu habere yorum eklenmemiştir. İlk yorumu siz ekleyin.
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net