Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Gurur Duyduğumuz Bir Bilim İnsanı: Çırğ Ashad
08 Ekim 2019 Salı Saat 21:11
Köylüm Yusuf oğlu Çırğ Ashad, tarihi öğrenme ve analiz etmede [çözümlemede], eğitim ve öğretimde büyük anlam taşıyan, Adıgeler üzerine bilimsel çalışmaları eşsiz değerde olan biridir. Ashad tarih bilimleri alanında doktor, profesör ve Dünya Adıge Akademisi akademistidir.
 
Çırğ Ashad: Tarih bilimleri doktoru, Profesör.
 
Ashad 1 Şubat 1958’de AC Tevçoj ilçesi Çabanov köyünde doğdu. Lise çıkışı Kuban Devlet Üniversitesi Tarih Fakültesine kaydoldu ve 1980 yılında mezun oldu. İlkin Tahtamukay (Teĥtemıkoye) ilçesinin Şıncıye köyü lisesine öğretmen olarak atandı. Okuldaki üstün çaba ve çalışmaları dikkat çekti, dil, edebiyat ve tarih araştırmaları yapan Adıge Bilimsel Araştırma Enstitüsü tarih bölümüne alındı. O yıllarda yoğun çalışmalarda bulunuyordu, ancak gönlü öğretmenlikten yanaydı. Bu nedenle Krasnodar’a gidiyor, Kuban Devlet Üniversitesi ile Krasnodar Üniversitesinde kültür ve sanat dersleri vermeye başlıyor.
 
Orada dört yıl boyunca ciddi çalışmalar yürütüyor ve bilimsel yeterliliğini artırıyor. Ciddi bir çalışma sonucu tezini hazırladı. 1988’de “Rusya'nın Kuzey-Batı Kafkasya'daki kaçakçılık ve köle ticaretine karşı mücadelesi (1829 – 1864)” adlı başarılı teziyle bilim adaylığı (yüksek lisans) tezini kabul ettirdi.
 
1992 yılı mart ayından başlamak üzere Krasnodar Devlet Üniversitesi Tarih Kürsüsü Başkanı oluyor. Genç biliminsanı öğretmenliği yanında araştırmalar da yaparak yeni yapıtlar ortaya koyuyor, bunları bir araya getiriyor. O yıllarda yayınlanmış birkaç bilimsel makalesinde Kafkas Savaşı yıllarında Kuzeybatı Kafkasya’da (Çerkesya) gerçekleşen ve çözümü zor politik olayları genişliğince analiz ediyor.
 
Ashad’ın en başarılı çalışmaları Adıge Bilimsel Araştırma Enstitüsü’deki yıllarında görülüyor. Adıgelerin tarihine ilişkin değişik yaklaşımlara ilişkin yazılarını 1985 – 1987 yıllarında yayınlıyor.
 
2000 yılında Çırğ Ashad sosyal bilimler alanında çalışan Adıge Cumhuriyeti Enstitüsü müdürü oldu. Başarılı bir örgütleyici olarak bu hizmeti yerine getirdi, büyüklere (nahıjlara) büyük bir insani ve sayglı yaklaşım vardı, küçüklere de (nahıç’elere) örnek oluyor, onları doğru yola yöneltmenin uğraşısını yürütüyordu.
 
ÇIRĞ Ashad
 
Bir büyük biliminsanını değerli kılan özellik, o insanın gerçekçi, kanaatini tüm açıklığıyla ortaya koyan ve derin bir tarih bilincine sahip olmasıdır. Örgütleyici çalışmaları yanında tüm gücüyle bilimsel araştırmalar yapıyordu.
 
Adıgelerin tarihi üzerine büyük çalışamaları olarak 18 inci ve 19 uncu yüzyıllara ilişkin bölümleri o yazdı. Bunların içinden «Государственность Адыгеи: этапы становления и развития [Adıge Devleti: oluşum ve gelişme evreleri]», «Развитие общественно-политического строя адыгов Северо-Западного Кавказа (конец ХVIII — 60-е годы ХIХ вв. ''Kuzey-Batı Kafkasya'daki Çerkeslerin sosyo-politik sisteminin gelişimi''  (18 inci yüzyıl – 19 uncu yüzyıl 60 ıncı yıllar) adlı çalışmalarını yayınladı.
 
Yazarın yapıtlarında Kafkas Savaşı sırasında Kafkasya’nın batısında yaşayan Adıgelerin politik amaçlar doğrultusunda birbirlerin ile dayanışma içinde olduklarını gösterdi. Çırğ Ashad’ın yapıtları altı çizili olarak Kafkas Savaşı’nın zorlu yılları boyunca, ölümleri pahasına Adıgelerin bağımsızlıklarını koruduklarını, bu arada Batı Kafkasya’da yaşayan Adıgelerin politik örgütlerinin birliğini sağlayacak kalıcı bir kuruluş oluşturmak için çalıştıklarını gösterdi. 2004 yılında bu çalışmalarına dayalı olarak hazırladığı doktora tezini verdi.
 
Bilim insanları/ uzmanlar bu teze büyük bir değer biçtiler, ele aldığı konuyu genişliğince açıkladığını belirttiler. Bu çalışmaları nedeniyle Çırğ Ashad 18 inci ve 19 uncu yüzyıllar Adıgelerinin tarihini en iyi bilen büyük bilim insanları arasında sayılmaya başlandı.
 
Yukarıda sözünü ettiğimiz çalışmaları içinde 100’ü aşkın ürününü yayınlattı. Bu çalışmaları büyük bilim insanları Thakuşıne, Kumıku, Dzemıh, Malışev ve benzerleri tarafından değerli bulundu. Bu arada Çırğ Ashad’ın Adıge Cumhuriyeti Sosyal Bilimler Araştırma Enstitüsü müdürü olmadan önce, 1984 – 1999 yılları arasında Krasnodar Kültür Üniversitesi Tarih Kürsüsü Başkanı olduğunu da anımsatmamız gerekir. Nerede çalışmış olursa olsun Adıge tarihini gençlere öğretme çabalarına ara vermedi. Gençlerin Adıgelerin tarihi ve kültürü konularda tez hazırlamalarında yardımcı oluyor.
 
Çırğ Ashad 1 eylül 2014’ten beri Krasnodar kentindeki Kültür ve Sanat Üniversitesi’nde Tarih ve Sanat Kürsüsü Başkanı olarak çalışıyor. Orada tarih, kültürel çalışmalar ve müze bilimi derslerini veriyor. Enstitüdeki okulun müdürü olarak öğrencilere “Modern Kafkasya çalışmalarının teorik ve metodolojik temelleri” konulu konuşmalar (лекцие) yapıyor. Öğrencilerini Rusya ve uluslararası toplantılara gönderiyor. 
 
Çırğ Ashad 2011 – 2017 yılları arasında iki monografi yayınlattı: “18 inci ve 19 uncu yüzyıllarda Rusya ile Çerkesya’nın tarihsel ve kültürel sorunları” ve “ Adıge tarihinin kilometre taşları. Adıgelerin tarihine kısa bir bakış (18 – 19 yüzyıllar)”.
 
Şu an “19 uncu yüzyılın ilk yarısında Kuzey-Batı Kafkasya Adıgelerinin dış ticareti” adlı monografisini yayına hazırlamış bulunuyor. Köylümüz ve büyük bir biliminsanı olan Çırğ Ashad’ın takdire değer ve gurur duyulacak çok sayıda çalışması var. Bütün bunlar onun iyi bir bilim yolunu çizdiğini ve bizlere bıraktığını, ulusunu sevdiğini ve ulusu için yaptıklarını eksik bulduğunu, bu doğrultuda var gücüyle çalışmakta olduğunu kanıtlıyor.
 
Çırğ Ashad’ın çalışmaları ve yayınlarına değer veriliyor. O bir tarih bilimleri doktoru, bir profesör, Adıge Cumhuriyeti bilim çalışanı, Adıge (Çerkes) Dünya Akademisi akademisyeni, köyü Haĺekuaye’nin onursal üyesi, Adıge Cumhuriyeti ve Krasnodar Kray tarafından verilmiş çok sayıda takdirnamenin sahibi olan biridir.
 
Çırğ Ashad bu yıl (-2018-) şubat ayının ilk gününde 60 yaşına ayak basmış olacak. Bütün içtenliğimizle onun sağlıklı olarak ulusumuz için çalışmalarını sürdürmesi için dua ediyoruz.
 
Sana uzun bir yaşam diliyoruz Ashad!
 
ĤODE Sefer, Haĺekuay köyü, Adıge mak, 10 Ocak 2018
 
 
Çırğ Ashad’dan bazı çeviri makaleler için tıklayın. -
 
 
 
 
 
Çeviri: Hapi Cevdet Yıldız
 
Cherkessia.net, 8 Ekim 2019

Bu haber toplam 1319 defa okundu.


Bu habere yorum eklenmemiştir. İlk yorumu siz ekleyin.
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net