Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Adıge Kadınının Tarihteki Yeri:
16 Kasım 2019 Cumartesi Saat 13:12
Yemţıĺ Razıyet Tahtamukay ilçesindeki Şıncıye köyünde doğdu, tarih bilimleri doçenti, Tembot Keraş adlı Adıge Cumhuriyeti Sosyal Bilimler Araştırma Enstitüsü’nde görevli, AC bilim çalışanı, eski SFSC ulusal eğitim örnek öğrencisi, RF mesleki yüksek eğitim çalışanı, 100 üzeri yayınlanmış bilimsel yazısı bulunuyor.
 
Tarih doçenti Yemţıĺ Razıyet
 
Bir süre önce bilimsel- ansiklopedik bir yapıt niteliğinde “Rus ve Dünya Tarihinde Adıge (Çerkes) Kadını” (Адыгская (черкесская) женщина в российской и мировой истории) adlı bir kitap yayımlandı. Kitabın üzerinde dünyaca tanınmış ünlü kadınların resimleri bulunuyor. Kitabın yazarı Yemţıĺ Razıyet’i gazetemize konuk ettik ve kendisiyle söyleşide bulunduk.
 
- Razıyet, kitabın konusunu seçmende seni etkileyen nedenleri bize de anlatır mısın?
 
- Kadın konusu üzerinde uzunca bir süreden beri düşünüyordum, Vitaly Wulf’un (1930-2011) “XX.yüzyılın Rus Kadınları” adlı kitabını ve değişik yazarların yazdıklarını okuyunca, kendi Adıge kadınlarımıza ilişkin yazıların çok az olduğunu gördüm ve konu üzerinde durdum. Yazılarda sözü edilen kadınlardan geri kalmayacak düzeyde, bizim Adıge kadınlarımızın da örnek ve yararlı işler başarmış olduklarını düşündüm. Adıgeler diğerlerine göre daha güçsüz değiller, yaptıkları işleri bayraklaştırmıyor, abartmıyor olabilirler, ayrıca utanma duyguları da var. Adıgey küçük bir ülke, bu küçük yörede yaşayan eğitimli, zeki ve ilginç kadın sayısı da az değil. Bu gibi nedenlerle Adıge kadınları üzerine bir kitap yazmaya karar verdim.
 
- Kitabınızı yazmak için ne kadar bir zaman ayırdınız, ne kadar uğraştınız?
 
- İşin burasında ele alacağım Adıge kadınlarını - öğretmenleri, hekimleri, oyuncuları ve benzerlerini aradığımı belirtmeliyim, kendim de bir köy okulunda çalışıyordum, “yorulmak bilmeyenler” diye tanınan ve onlarca yıldan beri eğitim-öğretim alanında yılmadan çalışan kadınların da içlerinde yer aldığı çok sayıda örnek kadını belirledim. Maykop’taki bilimleri geliştirme enstitüsüne döndüğümde, ilgi duyduğum kadınlar benim için daha belirgin ve daha görünür oldular, bu kadınların yaptıkları çalışmaları topluma duyurmak gerektiğini anladım ve konuya odaklandım, kurslara katılanların ders saatlerini daha yararlı olacak biçimde düzenledik ve en iyi bilimsel yayınları onlara okutmaya başladık.
 
- Kadınlarla ilgili çalışmanız nasıl başladı?
 
- Zaman zaman Adıge kadınlarına ilişkin uzun olmayan yazılar yazmaya başladım, ancak bütün kadınlar içinde en değerli olan kadının anne olduğu kuşkusuz, babamı Almanlar öldürünce, annem kalabalık ailesini (sekiz kişi idik) büyüttü, bunu ve benzeri çok sayıdaki benzeri aileyi topluma tanıtmak istemiş ve “Kaderin Kilometre Taşları” (Вехи судьбы) adlı bir kitap yazmıştım. İkinci Dünya Savaşı sırasında bir yaşındaydım, babamı anımsayacak yaşta değildim, ama Annem için söyleyecek çok şeyim var, Adıge kadınının başaramayacağı bir şey olabilir mi? Annem örneğinden ilerleyerek, yakınlarımın, akrabaların ve tüm annelerin ortak özelliklerini belirlemeye çalıştım, bu da attığım ilk adım oldu. Ardından var gücümle Adıge kadınlarına ilişkin belgeler toplamaya başladım. Ünlü Adıge kadın öğretmen Şhalaho Darihan’a mektup yazdım. Adıgey’de gitmediğim köy kalmadı, her gittiğim yerde çok sayıda kadın öyküsü ile karşılaştım. Geçmişte yaşamış ünlü Adıge kadınları ile ilgili öyküleri de topladım, yayımlanmış belgeler üzerinde de çalıştım. Kitabı hazırlama-derleme ve düzenleme işleriyle kesintisiz 2,5 yıl uğraştım.
 
- 650 sayfalık kitapta değişik tarihlerde yaşamış 200 kadar kadının örnek davranış ve çalışmalarını bildiriyorsunuz. Basit bir çalışma değil bu, konuya ilişkin ilk dayanağınız ne oldu?
 
- Okuyucu, adını yazdığım bu kadınlar arasında değişik dönemlerde yaşamış kadın sayısının hayli çok olduğunu fark edecektir: Adıge kadını anadır, ulusun ocağını tüttüren ve canlı tutandır denir, ancak iş bununla bitmiyor, kadının savaşa katıldığı, yiğit olduğu, güçlü, kararlı, akıllı ve zeki olduğu, her dönemde her türlü zorluğu aşmayı başardığı, gerektiğinde göklerde uçtuğu, gerektiğinde traktör üzerinde toprağı sürdüğü de bilinir, bu gibi yönleriyle, Adıge kadını diğer uluslar kadınlarının önünde olmasa bile, gerisinde değildir.
 
- Çalışmanız ne gibi bir yapı ve görünüm içeriyor?
 
- Kitabı kadınların yaşam içindeki başarı ve yardım nitelikli çabalarına endeksleyerek yazdım: İlk sırada öğretmenler, ardından sağlık çalışanları – hekimler, bilim insanları, toplum kültürünü yükseltmiş olan kişiler bulunuyor; kitapta Adıgeler içinden yetişmiş olup dış ülkelerde yaşamakta olan kadınlar, ulusumuzun onurunu yüceltmiş olanlar da yer alıyorlar.
Kitapta “sanat” (искусствэр ) adlı bir bölüm de var. İkinci Dünya Savaşına katılanlar, ilk Adıge kadın savaş pilotu Beğujeko Dele, savaşın bitmez tükenmez çilelerine katlanmış olan Aşıne Rime, Gute Hımsad; cephe gerisinde çalışmış olan Derbeko (Yemţıĺ ) Mariyet ile Aminet’e ilişkin yazılara kitapta yer verdim. Kitapta 6 çocuktan başlayıp 10 çocuğa ve daha fazlasına analık yapmış Łeĥuseĵ Asyet, Kumpıl Dunay, Şhalaho Çabe ve benzeri kadınlara ilişkin yazılarla da karşılaşabiliyorsunuz.
 
- Bu gibi çalışmalarla topluma ne tür bir mesaj vermeyi amaçladınız?
 
- Adıge kadınının Adıge toplumu içinde seçkin bir yerinin olduğunu, onun eğitimi işini üstlenmiş ana-babalar yanında bir soy ailesinin de (лIакъо) bulunduğunu, ulusun kadına yardımcı olduğunu, kadının saygı (Iэдэб), utanma, ar duygusu (нэхъой), zeka, sabır (щэIагъэ) ve insanlık-Adıgelik gibi değerler taşıdığını, biblo güzellik ile sınırlı olmayan, her yönüyle yaşama uyumlu olan, topluma girip çıkmasını, konuşmasını bilen, davranış inceliği, kültürü bulunan biri olduğunu, güzelliği yanında Adıge kadınının temiz ve kişilikli bir varlık olduğunu, çok sayıda iyi özelliklerinin olduğunu belirtmek istedim. Adıge kadınının adını Rus ve dünya tarihi içinde sağlam bir yere yerleştirdiğim ve bu görevi başardığım kanısındayım. Ansiklopedik tarzdaki kitap üç dilde – Adıgece, Rusça ve İngilizce olarak yazıldı.
 
- Kitap 300 adet basılmış, az değil mi bu sayı, satın almak isteyenler kitabı bulabilecekler mi?
 
- Sayı çok değil, ama kalın bir kitap, içi yazı ve resim dolu, yayımı için büyük bir para gerekiyordu, bu nedenle az sayıda bastırdık. Enstitü’nün kitap bastıracak parası yok, kendi param ve Adıge yüreği taşıyan saygıdeğer dostlarımın yardımlarıyla kitabı bastırdım.
 
Olanak bulursam yeniden yayımlamayı düşünüyorum.
 
- Bu günlerde ne gibi bir çalışma içindesiniz?
 
- Şu an yöremizdeki köy (къуаджэ), kent, Rus köyü (къутыр) ve Kazak köylerindeki (станица) yaşam biçimlerini çok yönlü olarak anlatmak, ilk yerleşim yerlerinden başlayarak günümüze değin geçirdikleri değişiklikleri ve aşamaları belirlemek istiyorum. İnsanların ortaya koydukları en iyi şeylerin, hizmetlerin bu yolla açığa çıkacağı inancındayım.
 
- Razıyet bizimle konuştuğunuz için teşekkür eder, tüm çalışmalarınızın başarılı olmasını dilerim.
 
Mamırıko Nuriyet, Adıge mak, 15 Ekim 2019
 
Çeviri: Hapi Cevdet Yıldız
 
Cherkessia.net, 16 Kasım 2019

Bu haber toplam 2770 defa okundu.


İhsan Eker (Hajuko)

Sağolunuz Cevdet bey. Çerkes hanımları için ne kadar övgü tefrika edilse azdır. Allah'a emanet olunuz.

23 Kasım 2019 Cumartesi Saat 14:50
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net