Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Biz Adıge-Çerkesler Tek Bir Ulusuz
02 Ocak 2020 Perşembe Saat 18:42
Lohvitskiy Mihail’in (Acuk-Cerıye) vasiyeti (*)
 
Kültürünü, anadilini, folklorunu ve ulusal onurunu yüzyıllar boyunca korumuş olan ulusumuz şu an parçalanmış durumda. Aynı şey Adıge (Çerkes) edebiyatı, sanatı ve kültürü için de geçerli.
 
7 Ağustos 1989’da Adıgeler olarak üzerimize acı bir kırağı düştü. Ulusun kendisinden çok şey beklediği, varlığına doyamadığımız Yuri oğlu Lohvitskiy Mihail (Acuk-Cerıye/Adzhuk-Girey) (Лохвицкий Михаил Юрий ыкъo, Аджыкъу-Джэрые ) - o gün - aramızdan ayrıldı.
 
 
Acuk-Cerıye ölümünden bir hafta önce yöremize (Adıgey’e) geldi, son kez kendini bize gösterdi. Ardından Çerkessk ve Nalçik’e gitti. “Gök Gürlemesi Sesi” (Ошъо гъогъо макъ) adlı uzun öyküsünden uyarlanma oyunu ertesi gün Kabardey Dram Tiyatrosu’nda sahnelenecekti.
 
Son yazılarından aşağıdaki parçalar Acıku-Cerıye’nin vasiyeti değerinde bizlere kaldı…
 
Sovyet yönetimi döneminde sınır değişiklikleri yapıldı, yörelerimizi diledikleri gibi adlandırdılar, sonunda Adıge ulusu üç parçaya bölünmüş oldu: Kabardey-Balkar Özerk Cumhuriyeti’nde yaşayan Adıgelere “Kabardey” (Къэбэртай), Karaçay-Çerkesya’dakilere “Çerkes” (Шэрджэс), Adıge Özerk İli’nde yaşayanlara da “Adıge” dendi. Kültürünü, anadilini, folklorunu ve ulusal onurunu yüzyıllar boyunca korumuş olan ulusumuz parçalanmış, parçalar da birbirinden ayrı düşmüş  oldu. Aynı parçalanmışlık Adıge (Çerkes) edebiyatı, sanatı ve kültürü adına da söz konusu.
 
Zaman (-global dünya-) içinde, Adıge geleneği, dil ve kültürü ağır kayıplar yaşadı. Ana dilini bilmeyenler ya da bozuk bir Adıgece konuşanlarla artık karşılaşıyoruz. Kuşkusuz bu son dönemde beliren sorunlara  ilişkin çözüm yolları da aranıyordur. Adıgeler arasında ulusal bilincin yükselmekte olduğu anlaşılıyor. Toplumun politik yaşamında gerçekleşmekte olan değişiklikler algılanmaya, Kabardey-Balkar, Karaçay-Çerkes ve Adıgey’de yaşayan Adıgeler demokratik anlayışa uygun olarak sorunlarını çözmeye,  tarihlerini, şimdiki yaşamlarını ve yarınlarını korkusuzca dile getirmeye, değerlendirmeye başladılar. Bu konuda en büyük umudumuz gençlerimizin bilinçli  ve daha kararlı adımlar atmakta olmalarıdır.
 
Uluslararası çatışmaların, ateşin diğer yörelere sıçramaması için, Adıge ulusunun kendi yerini, konumunu hızla öğrenmesi ve temel sorunlarını çözmeye başlaması gerekir. Kendi görüşüme göre, bilim, edebiyat ve sanat emekçileri, düşünürler, demograflar, tarihçiler, sosyal bilimciler, dernekler ve sivil toplum örgütleri temsilcilerinin Adıgelerin bulunduğu her yerde sorunları ortaya koymaları ve tartışmaları gerekir. Bu gibi konularda iki program yeterli olabilir, ilki kısa sürede çözülmesi gerekli olan sorunlar, ikincisi de daha uzun vadeli olarak çözülmesi gerekli olan sorunlar.
 
Maykop, Nalçik ve Çerkessk’ten Adıge ulusu temsilcilerinin bir araya gelip toplanmaları ya da bir konferans düzenleyerek işe omuz vermeleri gerekir. Karşılaşacağımız sorunları bu yolla belirlememiz ve bir koordinasyon merkezi oluşturmamız yerinde olacaktır.
 
Üç yörede (AC, KBC, KÇC) bulunan ve ekonomi, tarih, dil ve edebiyat konularında faaliyet gösteren  bilimsel araştırma enstitülerinde çalışan  tarihçilerin ve sosyal bilimcilerin katılacağı bir sempozyum (bilimsel toplantı) düzenlenmesi, günümüze değin süren geçmişimizi aydınlatacak  “Adıgelerin Tarihi” adlı bir çalışma, kısa bir süre içinde hazırlanıp  yayımlanmalıdır. İlk çalışma biçimi olarak şimdiki edebiyat dilinin normları (ölçütleri)  sempozyumda belirlenebilir.
 
Kabardey-Balkar, Adıgey ve Karaçay-Çerkes’te ulusal eğitim emekçilerinin (-öğretmen-) toplantıları yapılmalıdır. Ulusal okulların durumu ile çözülmesi zorunlu işler toplantılarda ele alınıp görüşülmelidir.
 
Üç Adıge ülkesinde bulunan tiyatrolar, kültür evleri ve televizyon stüdyoları emekçileri bir araya gelip ortak çalışmalar yapmalıdır, aksi takdirde yararlı bir sonuç elde edilemez. Maykop, Nalçik ve Çerkessk’teki dram tiyatroları arasında yönetmen ve oyuncu değişimleri, değiş tokuşları yapılmalı, ortak temsiller sahnelenmeli ve ortak yayınlar yapılmalıdır. Her bir yöredeki Adıgeler ortak bir tv kanalı oluşması, izlenmesi ve bu durumun gerçekleşmesi için üst kurumlar yöneticileri katında isteklerde bulunmalıdır. Bunun için Adıgey, Kabardey (KBC), Karaçay-Çerkes (KÇC) ve Adıgelerin toplu bulunduğu yörelerdeki Adıgeler arasında iletişim kurulmasını sağlayacak röle istasyonları ya da kablolu yayın ağları kurulmalıdır.
 
Şimdiye değin, Adıgeler olarak sanatsal, belgesel filmler ve televizyon filmleri  üretmek için gerekli bir film stüdyosundan yoksun kaldık, üzücü bir durum. Konunun gündeme getirildiği durumlar da oldu. Ama işi başlatacak ve işe öncülük edecek kimsemiz yok. Üç Adıge ülkesindeki radyo ve televizyon istasyonlarından birinde bir film stüdyosu kurulabilir. Stüdyoda çalışacak kişiler de bulunabilir…
 
Bu yazımda şunu belirtmek isterim, Krasnodar ve Stavropol krayları ile Kabardey-Balkar, Karaçay-Çerkes ve diğer yörelerde yaşayan diğer milliyetlerden kişiler asla gücenmemelidirler, onların  haklarına hiçbir zarar verilmeyecek, özgürlüklerine saygı gösterilecektir. Ama olumsuz anlamda karşı çıkacak olanlar da olacaktır. Çünkü, bir çok yönetici alışmış olduğu ve sözünü ettiğim idari sınırlarda yapılacak  bir değişikliği kabul etmeye hazır değildir. Ancak Adıge bilincinin yükseldiği günümüzde başka bir çıkış yolunu da göremiyorum, başka bir çözüm olanağı da yoktur.  Diğerleri, sınırlarda değişiklikler yapılabilir diyorlar, ancak şimdiye değin karşılıklı anlayış içinde bir arada yaşamış olan milliyetleri kışkırtmaktan ve işi yokuşa sürmekten de kaçınmayacaklardır.
 
Sanırım Adıgelerin tek bir ulus oldukları görüşüne aklı başında hiçbir kimse karşı çıkmayacaktır. Makalemde sözünü ettiğim görüşlerimi   içeren bir mektubumu mayıs ayı başlarında  Sovyetler Birliği Komünist Partisi Merkez Komitesinin ulusal sorunlarla ilgili Genel Kuruluna (Plenuma)  gönderdim.
 
Lohvitskiy Mihail (Acuk-Cerıye), 27 Temmuz 1989, Tiflis
 
Adıge mak, 25 Aralık 2019
 
(*) - Lohvitskiy Mihail (Acuk-Cerıye), 21 Şubat 1922 - 7 Ağustos 1989,  kökeni 1864’te  Rus birliklerine karşı köylerini savunmak için çarpışırken öldürülen Tuapseli bir Adıge-Şapsığ ailesine dayanıyor, yazar, editör, gazeteci idi. Yaşamı için bk - Lokhvitsky, Mikhail Yuryevich
 
 
 
Çeviri: Hapi Cevdet Yıldız
 
Cherkessia.net, 2 Ocak 2020

Bu haber toplam 2530 defa okundu.


Bu habere yorum eklenmemiştir. İlk yorumu siz ekleyin.
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net