Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Ünlü Altın İşleme Sanatçısı Yevtıh Asye'den 2020 Yılı Kitabı
15 Ocak 2020 Çarşamba Saat 20:08
''Minik Fare’nin Nartlar İçin Bir Çözüm Yolu Bulması''
 
Yevtıh Asye
 
Adıge halk ressamı ve ünlü altın ziynet işleme ustası Bayan Yevtıh Asye (Еутых Асе), her yeni yılda, ilginç işlemeleriyle toplumu sevindiren biri. 2020 yılı fare yılı. Ünlü usta, resimde gördüğünüz altın, gümüş, kalay ve bakır karışımı kolyeleri üretti.
 
 
Yevtıh Asye’yi 11 yaşına değin Cırakıye köyünde büyük annesi Kadırĥan büyüttü. Ninesinin anlattığı masalları “Büyük anne Kadırĥan’ın Masalları” adlı kitabında bir araya getirdi ve yayımladı.
 
2020 yılını karşılama anlamında, “Büyük anne Kadırĥan’ın Masalları” adlı küçük masal kitabını “Grafika” matbaasında bastırdı. Kitapta yer alan ve aşağıda sunacağımız “Minik Fare’nin Nartlara Çıkış Yolunu Göstermesi” adlı masalı kaleme alan kişi ise, gazeteci ve yazar Łıkhese Svetlan’dır (ЛIыхэсэ Светлан). Şimdi sizi masalla baş başa bırakıyoruz:
 
 
Anlatan kişi yalan katmadan, dinleyen de eklemede bulunmadan, söylenip anlatıldığına göre, geniş ovalarında at sürüleri yayılı, ormanları av hayvanı dolu, sofralarında her öğün tuz ve ekmek yığılı olan, diledikleri her şeyi bulan Nartlar, en eski dönemlerden beri Altın Ülke’lerinde (Хэгъэгу дышъэ) mutlu bir yaşam sürdürüyorlardı.
 
Yemıneĵ adlı devin Nartlardan çaldığı büyük akdarı ambarını Nart Savsırıko’nun (1) insanlara geri getirmiş olduğunu anımsıyor musunuz? İşte o Nart Savsırıko denizleri ve dağları aşarak, devin surlarla çevrili sarayının içine girip, atı Tĥoĵıy ile birlikte, Yemıneĵ ile çarpıştı ve ak darı ambarını insanlara geri getirmişti.
 
Nartlar ak darıya çok değer veriyor, bir an olsun gözlerini ondan, ambardan ayırmıyor ve onu koruyorlardı.
 
İlk devşirdikleri ürünü de gelecek yılın tohumluğu olarak ayırıp bakır ambara koyuyorlardı. Bu ürün çok büyük bir üründü, bir darı tanesinden yapılan ṕaste (пIастэ/ kaçamak), bütün bir köyü doyururdu. Nartların akdarı hasadından insanlar da yararlanıyorlardı.
 
Yemıneĵ’in oğlu Yınıĵ büyüyünce, babasının öcünü almak için Savsırıko’nun peşine düştü, ama onunla nasıl baş edeceğini bilemeden uzun bir süre dolanıp durdu.
 
Yınıĵ şişko ve üşengeç biriydi, çuval gibi at sırtında dolaşırdı. Savsırıko’nun atı Tĥoĵıy’ın elde edildiği at sürüsü uzunca bir süreden beri ortalıkta gözükmüyordu. Yınıĵ’ın kale sarayının önünde koyun sürüleri otlamakta, bir ırmak da kalenin yanından geçmekteydi. Yınıĵ bu şeylerden daha fazlasına gereksinim duymadan yaşayıp gidiyordu.
 
Babası gibi Yınıĵ da sert çeliktendi, ağzından alev fışkırtabiliyordu. Ama bu alevle ocağını yakamayacağı günlerin de geleceğini aklının ucuna bile getirmiyordu. Akşam yemeği olarak çiğ bir koyun budunu midesine indirip yoluna devam ediyordu. Akrabaları Yınıĵ’ı rahat bırakmıyor, babasının kanını yerde komaması için onu sıkıştırıp duruyorlardı.
 
Yınıĵ da fazla bir akıl ve zeka yoktu, düşünme zahmetine de katlanmıyordu. Nartların tohumunu ambardan çalma dışında aklına bir şey gelmemişti. Savsırıko ile bütün Nart savaşçılarının Çınţelerle (чынтIэхэр) (2) savaşmaya gittiklerini, köyde (чылэ) kadınlarla çocuklardan başka kimsenin kalmadığını kuşlardan öğrenince, Yınıĵ uzun bir yolculuğa çıktı.
 
Babasının eski, yıpranmış kepeneğini sırtına aldı. Bir ay boyu yol aldıktan sonra zar zor Nart köyüne ulaşabildi. Ardından köy sırtındaki çalılıklara saklanıp bir süre ortalığı gözden geçirdi. İnsanların ürünü kaldırdıklarını, yiyecekleri kadarını ayırıp kalanı tohumluk olarak çuvala doldurup yedi kilidi olan taş ambara koyduklarını, ambar kapısını da yedi taş blok sürerek kapattıklarını gördü. Nartların köyde olmadıklarını, yaşlıların güneşlendiklerini, çocukların da oyun oynamakta olduklarını fark etti. Bekçi bulunmadığını, Nartların ürününü çalmanın zor olmayacağını anladı.
 
Ay bulutların gerisine saklanmış, canlılar ve insanlar uykuya dalmıştı, Yemıneĵ’den kalma koca kepeneğe sarınan Yınıĵ ambar kapısına yanaştı, blok taşları kaydırıp kilitleri açtı ve ürün dolu çuvalı sırtladı.
 
Derin ve tatlı bir uykuya dalmış olan insanlar bu başlarına geleni öğrenmeden, Yınıĵ köyden uzaklaşıp gitmişti. Savsırıko’nun annesi Setenay-guaşe (3) yaşlı dede ve ninelerle çocuklara şöyle seslendi:
 
- Tohumluk ürünümüzü çalanı biliyorum. Bunu yapan Yemıneĵ’ın oğludur. Bıraktığı ayak izlerinden onu tanıdım. Savsırıko ile diğer Nartlar Çınţelerle savaşmaya gitmiş olmasalardı, Yınıĵ’ın izini sürüp çaldığı ürünü geri getirirlerdi. Şimdi bu çoluk çocukla ne yapabiliriz ki?
 
Köylüler ne yapacaklarını gün boyu tartıştılar, ama bir çıkış yolu bulamadılar, sonunda uyumak için evlerine çekildiler.
 
Yabani kuşlar, evcil kuşlar, köpekler, inekler ve daha başka hayvanlar da gün boyu toplanıp insanlara nasıl yardımcı olabileceklerini konuştular. Sabahleyin kırlangıçların havalanıp Yınıĵ’ın izini sürmeleri, gittiği yeri öğrenmeleri ve ardından ne yapacaklarını düşünmeyi kararlaştırdılar.
 
Güneş henüz doğmadan kırlangıçlar yuvalarından ayrıldılar ve güneye doğru uçtular, bir gün sonra kepenek sarılı Yınıĵ’ı gördüler. Yınıĵ at sırtında yavaş yavaş ilerliyordu. Çuval da sırtındaydı. Gerisine bakmıyor, hafiften bir türkü tutturmuş gidiyordu.
 
Kırlangıçlar geri dönüp gördüklerini anlattılar ve Yınıĵ’ı nasıl alt edebileceklerini düşünmeye başladılar. Nartlar geriye dönünceye değin durup oturamayacaklarını ve bir biçimde ürün çuvalını Yınıĵ’dan kurtarmak gerektiği noktasında birleştiler. Birkaç hayvanın önerisi gerçekçi değil diyerek geri çevirdikleri bir sırada, çok zayıf bir minik fare ortaya çıktı, çok zor işitilen alçak bir sesle konuştu:
 
- Çok düşündükten sonra şöyle bir çıkış yolu buldum…
 
Hayvanlar minik farenin sözlerini kesmeye kalkıştıklarında, Çetıvışho (Koca kedi) hemen atıldı ve susmalarını söyledi.
 
- Bu minik farenin ne denli akıllı ve becerikli biri olduğunu bir tek ben bilirim. Kolay kolay faka basmaz, tuzağa düşmez. Doğrusu fare etini eskisi kadar da özlemiyorum. Ne diyeceğini görelim, - dedi Çetıvışho.
 
Minik fare, çuval delindiğinde ak darının yere döküleceğini, şarkı söyleyip yoluna devam etmekte olan Yınıĵ’ın bunu fark etmeyeceğini, kırlangıçların gagalarına alıp akdarı tanelerini köye taşıyabileceklerini söyledi.
 
Hayvanlar öneriyi yerinde buldular, bir gece içinde koyun yününü ördüler, fareyi içine oturttular ve yün bir iple en iri kırlangıca bağladılar. Kuşlar sabaha karşı havalandılar. Yınıĵ’a yetiştiler, fark ettirmeden minik fareyi çuvalın üzerine bıraktılar.
 
Minik fare keskin dişleriyle çuvalı deldi, ürünler yaya yoluna dökülmeye başladı. Bir gün içinde ürünün hepsi kırlangıçlar tarafından köye taşındı. Aptal Yınıĵ ise, durumu ancak evine döndüğünde fark edebildi. Çuvalın alıç dikenlerine takılıp delindiğini sandı… Fazla üzülmedi: Tembel Yınıĵ tohumu ekme derdinde değildi zaten. Tohumu Savsırıko ile hesaplaşmak için çalmıştı.
 
Ürünü geri getiren kırlangıçlar olup biteni olduğu gibi Setenay-guaşe’ye anlattılar. Yiğitlik gösteren ve Nartların ürününü kurtarmaya yardım eden minik fareye, Setenay-guaşe, ürününü ilk ekme, kış boyunca da ambardan gereksindiği kadar yiyecek alma hakkı tanıdı, kararı Nartların Altın Ülkesinde yaşayan herkesin unutmaması gerektiğini bildirdi.
 
Adıge mak, 31 Aralık 2019
 
(1) - Nart Savsırıko, Tĥoĵıy ve Nartlar için tıklayın - http://www.cherkessia.net/makale_detay.php?id=3248
 
(2) - Çınţe ve Çınţeler - Nartlara ve Nart Ülkesine komşu, kuzeyde, Don Nehri boyunda bir ülke ve halkı. Çıt, Çıte, Cırt diye de bilinir. Destana göre salt kahramanlık örneği (karakteri) olan Nart Şebatınıko, kuzeydeki Çınte ülkesinden Don Nehrini (Têne) izleyerek güneye iner, Kuban Nehrini (Pşıze) geçerek babası Verzemec’i, Nart Alec’in (Aleg) evinde toplanan Nartların “Ölüm Kurultayı’ndan” (УкI Хасэ) kurtarmak için Nart ülkesine gelir. Bu maceralı yolculuk ve Şebatınıko’nun gelişi, Adıge folklorunun ve Nart destanının en güzel şiir ve anlatıları arasındandır.
 
(3) - Setenay-guaşe - Nartların yol gösterici, akıllı ve bilge kadını. Savsırıko’nun (Sosrıko) annesi.
 
 
 
Çeviri: Hapi Cevdet Yıldız
 
Cherkessia.net, 15 Ocak 2020

Bu haber toplam 2859 defa okundu.


Bu habere yorum eklenmemiştir. İlk yorumu siz ekleyin.
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net