Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
19. Yüzyılda Çerkeslerin Boy Uzunluğu Hakkında
12 Haziran 2020 Cuma Saat 10:41
Çerkeslerin birçok kaynakta belirtildiği karakteristik antropometrik özelliklerinden biri, uzun boylu olmalarıdır. Adıgelerin "ortalamanın üzerinde" bir boy uzunluğuna sahip oldukları sıklıkla belirtilmektedir. 19. yüzyılın ilk yarısında bir Avrupalının ortalama boy uzunluğu 165 santimetreydi ve bu nedenle Çerkesler onlar arasında bu parametreyi aşmıştı. Avrupalıların ve özellikle Asyalıların fonunda Çerkesler etkileyici görünüyordu. Dahası, Şapsığlar, Vubıhlar ve Abzakhlar gibi dağlı Adıge subetnosları çağdaşlarının gözlemlerine göre çok etkileyici görünüyorlardı.
 
Resim:Hamit Savkuev
 
19. yüzyılın ilk yarısında Çerkesya'yı ziyaret eden Britanyalı Edmond Spencer, beş yüz savaşçıdan oluşan bir müfreze halinde dağlarından inen Vubıh ve Abzakhların görüntüsünden etkilendi: "Hemen hemen hepsi devasa bir boy uzunluğuna sahipti ve yüzlerindeki korkutucu vahşilik hariç, ifadeleri oldukça hoştu." [E. Spencer, "1836 yılında Imereti, Megrelya, Türkiye, Moldova, Galiçya, Silezya ve Moravya üzerinden yapılan seyahatler de dahil olmak üzere Batı Kafkasya'daki seyahatlerin tanımı."]
 
Rahip Pyotr Pavilionov'un açıklamasında, Abzakhların boy uzunluğu ayrı bir çizgiyle işaretlenmiştir: "Abzakhlar ... boy uzunluğunda bu dağlılar diğer Asyalılara kıyasla gerçek devlerdir. Onların herkül gibi dev bir halk olduğu söylenebilir." [P. Pavilion, Abzakhlar // Misyoner. 39. M., 1878]
 
Abzakhların boy uzunluğu hakkında araştırmacı A. N. Dyachkov-Tarasov, etnografik çalışmasında:" Abzakhların görünümü çok çekici, çoğu durumda ortalamadan daha uzunlar, çok ince yapılılar, hatta yaşlılar arasında bile tek bir şişman adam göremedik; omuzların genişliği farklıdır ve bir kemer tarafından çevrilmiş beller ise incedir" [A. N. Dyachkov -Tarasov, Abzakhlar. (Tarihsel ve Etnografik Deneme) "// ZKOIRGO. Prens XXII. Sayı 4. Tiflis, 1902.]
 
Ancak bunların hepsi genelleştirilmiş verilerdir ve spesifikasyonlara dönersek, örnek olarak yabancıların daha fazla dikkatini çeken Çerkeslerin liderlerinin boy uzunluğundan bahsedebiliriz. Örneğin, efsanevi Çerkes lideri Şeretlıko Kazbeç'in boy uzunluğu Teğmen Simanovsky tarafından not edildi: "Bu gün esir kurtarmak için gelen özden Şapsığlar arasındaki baş isyancı olarak onların içinde en cesur ve yiğit kişi olarak kabul edilir ve kesinlikle bir yargıya vararsak, böyle olmalıdır: 12 inç boyunda, yüzü beyaz, çevik atak görünümlü, iyi giyimli ve iyi silahlanmıştı" [I.Grozova, "Memurun günlüğü. Teğmen N. V. Simanovsky'nin günlüğü. 2 Nisan - 3 Ekim 1837.]. 
 
Rusya'da, bir kişinin boy uzunluğunun belirtilmesi, iki arşından sonraki (normal bir yetişkin için zorunlu) sayıyla gerçekleştirilirdi: Ölçülen kişinin 15 inç boy uzunluğunda olduğu söylenirse, bu 15 inç artı 2 arşın anlamına geliyordu. Böylece Şeretlıko Kazbeç'in boy uzunluğu da 196 cm olarak ortaya çıkıyordu. (Çarlık Rusya'sında bir inç 4,445 cm uzunluğunda bir ölçü birimiydi. ç.n.)
 
C. Longworth'a göre, Çerkeslerin bir diğer lideri olan ve J. Bell tarafından Çerkeslerin "Aslan Yürekli Richardı" olarak adlandırılan Şuruhuko Tuguz'un boy uzunluğu 191 cm'ye denk gelen "altı adım ve üç inç" idi. [C. Longworth, "Çerkesler arasında yıl"]
 
Ancak sadece Avrupalılar Çerkeslerin etkileyici boy uzunluğunu kaydetmedi. Komşu bir Kafkas halkında da bu özelliğin doğrudan ve dolaylı belirteçlerini bulabilirsiniz. Örneğin Gürcü dilinde, kaşag (Çerkeslerin Kasoglar olarak ortaçağdaki adı) teriminin iki anlamı vardır. Birincisi aslında "Adıge, Çerkes" anlamına geliyor. İkincisi ise, mecazi olarak sosyal anlamda, "uzun bir mahkum" anlamına gelir. Ayrıca, muhtemelen "kaşag" dan türetilmiş Megrelce "koçagi" kelimesi, "aferin" anlamına gelir.
 
 
Çeviri:Tlepşuko Ömer Çakırer
 
Cherkessia.net, 11 Haziran 2020
 
***
Были ли черкесы высокими?
 
Одной из характерных антропометрических особенностей черкесов ,отмеченной во множестве источников, является их высокий рост. Чаще всего отмечается что у адыгов рост "выше среднего". Средний рост европейца в первой половине 19 века равнялся 165 сантиметрам и стало быть у адыгов он превышал данный параметр. На фоне европейцев и тем более азиатов , адыги выглядели впечатляюще. Более того ,горные адыгские субэтносы , такие как шапсуги, убыхи и абадзехи выглядели ,по уверениям современников, очень внушительно.
 
Британец Эдмонд Спенсер ,посетивший Черкессию в первой половине 19 столетий ,был впечатлён внешним видом убыхов и абадзехов ,отряд которых, состоящий из пятисот бойцов, спустился со своих гор : «Почти все они были исполинского роста, а выражение их лиц было скорее приятным, чем иным, за исключением доходящей до дикости свирепости». [Спенсер Э.,"Описание поездок по Западному Кавказу, включая путешествие через Имеретию, Мингрелию, Турцию, Молдавию, Галицию, Силезию и Моравию в 1836 году".]
 
В описании священника Петра Павильонова ,рост абадзехов отмечен отдельной строкой : «Абадзехи ... По своему росту эти горцы в сравнении с другими азиатами настоящие исполины. Это, можно сказать, народ богатырский». [Павильонов П. Абадзехи // Миссионер. № 39. М.,1878]
 
Высокий рост абадзехов ,отмечен также исследователем А.Н. Дьячковым-Тарасовым ,в этнографическом труде: «Внешность абадзехов очень привлекательна: они в большинстве случаев выше среднего роста, очень стройны — даже между стариками нам не пришлось заметить ни одного толстяка; плечи отличаются шириной, а талия, перехваченная ремнем, — тонкостью..." [Дьячков-Тарасов А.Н.,"Абадзехи. (Историко-этнографический очерк)" // ЗКОИРГО. Кн. XXII. Вып. 4. Тифлис, 1902.]
 
Но это все обобщенные данные и если переходить к конкретике ,то в качестве примеров можно упомянуть рост предводителей черкесов ,которые естественно привлекали к себе больше внимания иноземцев. Например рост легендарного предводителя черкесов , Шеретлокова Казбича , отмечен поручиком Симановским : «Приезжавший сегодня уздень для выкупа тела есть главный бунтовщик между шапсугами, он считается между ними самым храбрым и отважным, и точно, судя по нем, и должен быть таковым: 12-ти вершков росту, лицом бел, быстрый взгляд, хорошо одет и отлично вооружен...»[Грозова И., "Дневник офицера. Дневник поручика Н.В. Симановского. 2 апреля — 3 октября 1837 г.".] В России ,при определении роста человека счёт велся после двух аршин (обязательных для нормального взрослого человека): если говорилось, что измеряемый был 15 вершков роста, то это означало, что он был 2 аршина 15 вершков. Таким образом рост Казбича Шеретлокова составлял 196 см.
 
Другой предводитель черкесов, Шурухуко Тугуз ,называемый Джеймсом Бэллом черкесским "Ричардом Львинное сердце" ,согласно записям Дж.Лонгворта имел рост "шесть футов и три дюйма", что составляет 191 см. [Лонгворт Дж. ,"Год среди черкесов".]
 
Но не только европейцы отмечали внушительный рост адыгов. У соседних кавказских народов также можно найти прямые и косвенные указания на эту особенность. Например в грузинском языке термин кашаг (средневековое название адыгов-касогов) имеет два значения. Первое ,означает собственно "адыг, черкес". И второе , в переносно-социальном смысле означает ,"рослый пленник". Также ,возможно производным от "кашаг" является мингрельское "кочаги", со значением "молодец".
 

Bu haber toplam 4081 defa okundu.


AKGÜN

Uzun hem çok uzun savaşlar, soykırım ve sürgünlerde o kadar çok yiğidi yitirmiş ki Çerkesler, bizler bana sanki onların döküntüleriymişiz gibi geliyor.
Tarihçi ve seyyahların anlattığı Çerkes tanımı bugün epeyce yıpranmış olsa bile literatürde güçlü bir imgelem yarattığı kesin.
Yalnız yeni gelen kuşaklar biraz derlenip toparlanıyor gibi.
Yurdundan her ne kadar uzakta ve ekonomik-sosyal-ulusal iklimden uzakta olsalar bile Çerkesler, tuhaf bir canlandırıcı etki altında, sanki yeni bir diriliş, tazelenmiş bir görünüme kavuşuyor gibiler.
Bir halkın içinde umut filizleri yeşerirse, gözleri parlar, gönülce ışıldar.
Varsın o fiziki görünüm de biraz eksik kalsın.
Yeter ki özgür, başımız dik ve geleceğimizden emin, kendi doğamıza dönük bir ivmelenme ile yaşamayı başarabilelim.

23 Haziran 2020 Salı Saat 09:27
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net