Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Marco Polo Üzerine Notlar
13 Aralık 2020 Pazar Saat 13:49

Strabo’nun yaşadığı günlerden bu yana Batı Çerkesleri, Grekler tarafından Ζυγοί, Ζίκχοι olarak bilinmektedir ve toprakları Bizans Rumları döneminde Ζιχία  adında bir ülke olarak yer almıştır (cf. D'AVEZAC, in Rec. de Voy. et de Mém., IV, 497; REINAUD, Géogr. d'Aboulféda, II, I, 286, 322; Y, II, 492).

 

Plan Carpin (Çevirenin Notu: Giovanni dal Piano dei Carpini, Ystoria Mongalorum), gerek “Circassos” ve gerek “terram Siccorum” dan bahsetmektedir (Wy, 90, 111-112).

 

Simon de Saint-Quentin (Vincent DE BEAUVAIS, Specul. historiale, xxxi, 149; Çevirenin notu: Vincentius Bellovacensis, Speculum historiale) ve Rubrouck (Wy, 167, Çevirenin notu: Willem Van Ruysbroeck, Latin: Wilhelmus Rubruquis ya da Gulielmus de Rubruquis) «Ziquia» dan bahsetmektedir, fakat Rubrouck aynı zamanda «Cherkis» yani Çerkesleri (Wy,199) işitmiştir ve 209. sayfada muhtemelen, ch-= č- okunacak şekilde «Cherkisorum», «Kerkisorum» ya da «Verkisorum» uda eklemektedir

 

1268 hadiseleri için Martin da Canal da (Çevirenin notu: Les estoires de Venise; Cronique des Veniciens), «Giquis» dan bahsetmektedir (karşılaştırma için BRÂTIANU, Rech.sur le commerce génois, 249; Çevirenin Notu: Gheorghe Ioan BRĂTIANU Actes des notaires génois de Péra et de Caffa de la fin du treizieme siecle).

 

Sultaniyah başpsikoposu John III’ün Libellus de notitia orbis adlı eseri, (karşılaştırma için A. KERN, in Arch. Fratr. Praed., viii, 111-113), «Ziquia sive Tharquesia» dan (varyasyon «Tharquasia»; okuma «Charquesia»?)   bahseden bir 3. paragrafa (karşılaştırma için A. KERN, in Arch. Fratr. Praed., VIII, 111-113) ve bunun «Tarcasi (aynı zamanda ' Tarcazi', sayfa 108; okuma ' Carcasi '?) nigri et albi;nigri nomine non pelle » olarak iki ayrı sınıfı açıklanmaktadır.

 

Her iki cinsiyetten de Çerkes köleler büyük bir ilgi görüyordu. Örneğin 1281 yılında iki «Zicha» kadını ve 1289 yılında bir adam-«de proienie Zichi»- satışı vardı, (karşılaştırma BRÂTIANU, Actes des notaires génois, 164-165,243.

 

Pasqual de Vittoria’nın 1368 tarihli mektubunda, «Ziquo natione» olan hizmetli açık bir şekilde bir Çerkesti (Y1 de bulunan paragraf yanlış anlaşılmıştır, , III, 85; cf. TP, 1922, 79-80; Wy, 504) 

 

Libellus de notitia orbis adlı eserden öğrendiğimize göre, «Zychia» daki «Matrega» nın, John (1349-1376) olarak adlandırılan Latin başpsikoposu iyi bir Çerkes aileye mensuptur, fakat çocukken Cenova’ya köle olarak satılmıştı (cf. KERN, in Arch. Fratr. Praed., VIII, 111).

 

Pegolotti, «Zecchia» ile olan ticaret hakkında bazı bilgiler vermektedir (EVANS, 54-55).

 

Directorium ad passagium faciendum, «Ziqui» den ve Fransızca metinde «Ziques» den bahsetmekte ve editörler tarafından ilginç bir şekilde Sarmat «Jaziges» olarak değerlendirilmektedir (Hist. des Crois., Arm., II, 386).

 

Katalan haritasında, Karadeniz’in kuzeydoğu sahillerinde bir «Alba Zechia» (« Beyaz Zechia») ve bir «Maura Zechia» («Siyah Zechia») bulunmaktadır (BUCHON, in Not. et Extr. XIV, II, 81).

 

Fra Mauro’nun haritasında, sadece «Cercassia» buldum. HALLBERG’de, 571. sayfada bu bölge, menşe belirtilmeksizin «Zichia» olarak gözükmektedir ve hatalı bir şekilde  «Scythia’nın bir ismi» olarak izah edilmiştir ki bu Batı Çerkesya olmalıdır. 

 

Bu isimler hakkında cf. DIRR,  Petermann's Mitteil’de 54 [1908], 206 ve 212. sayfada ve EI’de, s.v., «Čerkesses» denmektedir. 

 

Ζιχία ismi, Çerkeslerin kendilerini adlandırdıkları « Adïγe », « Adzïγe» ile bağlantılıdır. Abhaz dilinde “Çerkes”, Zuḫunï ve Azḫuā’dır. «Ĵik»aynı zamanda Çerkeslerin Gürcü dilindeki ismidir (cf. BROSSET, Hist. de la Géorgie, I, 510; II, 18).

 

«Çerkes» ile mütenazır, Orta Çağlarda beliren ve Türkçe dilinde şekillenen diğer isim «Čärkäs» tir. DIRR’a göre «Čärkäs», Grek dilindeki Κερκεται nin  damaktan söylenen şeklidir.

 

MARQUART (Ueber das Volkstum der Komanen,181), kuşkulu bir şekilde Pers etimolojisini kullanarak, *čähār-Kas, «dört Kas [kabilesi]» önermesini ortaya atmaktadır. Bu öneri, Çerkes ismini, Ḥudūd al-ʿĀlam’da Kāsak olarak ve ve Bizans kaynaklarında  Κασαχία, eski Rusçada Kasogy ve Oset dilinde Çerkeslerin ismi olarak hala canlı olan Khäsäg şeklindeki diğer adlandırmalara bağlamaktadır (cf. Mi, 446).

 

Stephen Orbelian  «C̣érgèzac» dan bahsetmektedir (çoğul formda; cf. SAINT-MARTIN, Mém. sur l'Arménie, II, 121, 268).

 

Uzakdoğu metinleri, Çerkeslerden, Moğol istilası ile bağlantılı olarak bahsetmektedir. Çerkesler, Secret History (§§ 262, 270)de, «Särkäsüt» ve «Särgäsüt»,  sırasıyla «çoğulu  «Särkäs » ve «Särgäs » olarak geçmektedir. 14. Yüzyılın sonunda Moğolca metni, Çinceye tercüme edenlerin, Moğol metinlerinde aynı harfle ifade edilen-k- ve -g- yi ayırt etme imkanları mevcut değildi. s nin değişmesi Türk-Moğol kökenlidir. Fakat Moğol dilinde dahi č- gerçek formu ile bilinmekteydi ve gerçekten de şahısların isimlerinde muhafaza ediliyordu. Bir  Ch’ê-êrh-ch’ieh-ssŭ, Čärkäs, YS’de 22,12 a’da ve bir 

Ch'ê-ƚi-ko-ssŭ, Čärgäs, Yüan Tien chang,ı,12 a da mevcuttur.

 

BRETSCHNEIDER (Br, II, 90) ve T'u Chi (160, 16 a) tarafından muhafaza edilen c. A. D. 1330 Çin haritasında, isim Sa-êrh-k'o-ssŭ şeklinde zuhur etmektedir. Fakat söz konusu harita, Müslüman orjinlidir ve İran formu Čärkäs ve bazen Čärkäz dir  (karşılaştırma için örneğin LE STRANGE, Nuzhat al-Qulûb, transi., 10, 248, 261; VULLERS, I, 570; ayrıca REINAUD, Géogr. d'Aboulféda, II, 2; J̌ärkäs = Čärkäs in Ibn Baṭṭüah, II, 448). YS 63,16 a’nın yazışma listesinde ismin  Sa-êrh-k'o-ssŭ olarak yazılması sebebiyle, hiç şüphem yoktur ki c.1330 haritasının son zaman kopyalarında « Sa-êrh-k'o-ssŭ» son derece iyi bilinen bir yazım hatasının sonucudur. Secret History nin  «Särkäs» ı, Kalmuk dilinde canlı olarak kalmıştır; 18. yüzyılda fonetik olarak «Sê-êrh-k'o-ssŭ» şeklinde yazılmıştır (karşılaştırma için T'u Chi, 160, 16 a);modern Kalmuk dilinde sesletimi «Serkš» dir (RAMSTEDT, Kahn. Wörterbuch, 326).

 

Kaynak: Notes on Marco Polo, Ouvrage Posthume Publié Sous Les Auspices de L'Académie Des Inscriptions Et Belles-lettres Et Avec Le Concours Du Centre National de la Recherche Scientifique, Paul Pelliot · Volume 1, Sayfa:606,607 ve 608

 

Çeviri: Dr.Karden Murat

Cherkessia.net, 13 Aralık 2020


Bu haber toplam 2307 defa okundu.


AKGÜN

Özlemiştik Karden Murat'ın çevirilerini.
Teşekkürler...

14 Aralık 2020 Pazartesi Saat 11:15
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net