Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Abazglar Hangi Dil Grubuna Aittir?
22 Aralık 2020 Salı Saat 21:56
Bilindiği gibi, Abazglar Zikhlerin güney komşularıydı, buna karşılık Abazgların doğusunda ve güneyinde Apsiller (modern Abhaz-Apsuva’ların  ataları) ve Lazlar (Kartvelce konuşan topluluklar ) yaşıyordu. Zikhia'nın güney sınırının Gagra sırtına ulaştığı göz önüne alındığında, buna göre Abazgia’nın (Abazgia-Abhazya) şu anki Batı Gürcistan ve Abhazya topraklarında yer aldığını bize bu konuda bilgi veriyor.
 
Doğu Roma imparatorluğun doğusu ve çevresindeki ülkeleri gösteren haritanın parçası.
 
Abazgların Abhaz-Abaza dil çemberi içerisinde olduğunu bize bahseden tek bir yazılı veya başka hiçbir kaynak yoktur. Yine de, Abhazca konuşan halklara ait olmaları, bazı nedenlerden dolayı tartışmasız bir gerçektir. Ama eğer, Abazgların  Abhazca konuştukları  kanıtlanamaz ise, onların Çerkesçe  konuştuğunu iddia etmek oldukça olasıdır.
 
 
Bu konuda,Batı Gürcistan'ın (Abhazya dahil) hidronimisi, (doğal su adları) yani sadece Abazgların yerleşim bölgesinde, bize bunu açıkça anlatıyor: Akhıps,Khıps,Laşıps,Dagarıpsh (s),Rapsh,(s) Supsa ve diğerleri. Buna ek olarak, Z. V. Ançabadze'nin görüşüne göre, Küçük Asya’nın Kuzey Doğusunun toponimilerin bir kısmı  tartışmasız Çerkesçe kökenlidir. (Sinope,Akamapsis,Apipse,Apsarea,Duabzu vb.) (Abhaz halkının etnik tarihi üzerine denemeler,Sohum, 1976)
 
Bu görüş, akademisyen İvan Cavakhişvili tarafından da paylaşıldı. Eski çağlardan beri Gürcistan topraklarında Çerkes nüfusunun varlığını varsaydı.  Araştırmacı bu düşüncesini ifade ederek, ikinci kısmı ps,pş unsurunu oluşturan coğrafi yer isimlerine dikkat çekti: İvan Cavakhişvili’nin gözlemlerine göre, yukarıdaki tüm isimler, nehir adlarında ps ve psh seslerin Abhazca herhangi bir yorum bulmanın imkansız olması, ancak Çerkesçe ps’nin su ve psukhuo’nun nehir anlamına gelmesi nedeniyle dikkate değerdir.
 
Her ne kadar modern Çerkesçe'de  su ismine karşılık pş  olmamakla birlikte daha önce vardı. Bu aynı zamanda görülebilir çünkü kum (silt) artık Çerkesçe'de Pşakho Kabardey dilinde Pşakhua olarak adlandırılıyor. (M. Inadze." Eski Abhazya Etnopolitik Tarihinin Soruları. "Matsne, 1992, II)
 
İvan Cavakhişvili şunları açıkladı: "Gürcistan'ın Karadeniz kıyı bölgelerini terk edip doğuya, Gürcistan'ın derinliklerine giderseniz, orada ayrıca Batı Transkafkasya'da Çerkes kabilelerinin Gürcistan'daki varlığının toponimi izlerini de bulabilirsiniz."
 
İvan Javakhishvili, Gürcistan'ın doğu bölgelerinin Bjinevi, Gostibe ve Goştibe gibi coğrafi isimleri çok ikna edici bir şekilde Çerkes etimolojileri veriyor;
 
Guria'daki (Batı Gürcistan) Supsa Nehri, Megrelia'daki (Batı Gürcistan) Khobi Nehri söylenenleri bir kez daha özetliyor: "Yani, Çerkes boyları, tarih öncesi çağda Batı Transkafkasya'da, tarihsel bir dönem Gürcistan topraklarında yaşadılar."
 
Ayrıca S.N.Janaşia Batı Gürcistan'daki Çerkesçe konuşan boyların varlığının destekçisiydi. " Gürcistan'ın Toponimi'deki Çerkes (Adıge) Unsuru" adlı çalışmasında bize söylediği şey budur: "Gürcistan'ın toponimiği ile ilgili  modern ve tarihsel verilerin analizine dayanarak, yazar Gürcistan'ın coğrafi isimleri arasında iki Çerkes (Adıge) morfolojik türünün varlığını tartışmasız olarak değerlendirmektedir:
 
1. Nehir isimlerindeki psa,psı: Supsa nehri (Guria'da; Surpsa = Surskaya, yani Sureb nehrinin kaynakları Sureb dağlarında bulunur); tarihsel olarak verilen isimler Akampsi = (Chorokhi) ve Lagumpsa'dır (Ipp). Çerkesçe kelime oluşumu psı (псы) = su, nehir.
 
 
2. Nehir isimleri (ve yerleşim yerlerinin) isimleri: Agidakva, Achkva, Maltakva, vb (Guria'da); Bokva (Raçe'da); Gürcüce -t - Dzhurukveti, Bobokzati, Murkveti (Guria - Adchara) ekinde artış ile. Kelime oluşturma ögesi - Çerkes (Kabardey) Qva = "dağ geçidi", "geçit?", "geçit", "nehir"
 
Ünlü Gürcü dilbilimci Arnold Chikobava da Gürcü bilim adamlarının Batı Gürcistan'daki (Abhazya dahil) Çerkeslerin varlığı hakkındaki ortak görüşlerini paylaştı: "Batı Gürcistan toponimikinde, Supsa, Achkva, Maltakva, Akampsis (Charokha'nın eski adı) gibi Çerkes unsurların görülmesi tesadüfi bir olay  değildir. Batı Gürcistan topraklarına Kartvel kabilelerinden önce Çerkes kabilelerin geldiğine inanmak için ciddi sebepler vardır. "
 
Ünlü Gürcü sosyolog ve kartvelolog Mihako Tsereteli'nin "Ulus ve İnsanlık" (1910) temel monografisinde, eski Asur kaynaklarının analizine dayanarak, yazarın Gürcü halkının anavatanının Urartu ve Nairi yakınlarında bulunan Keldea olduğu kanaatine vardığını söylüyor.
 
Herodot ve Ksenofon zamanında, Kolhi, Meskhi, Tibaren, Makron (Megrel) ve Svan gibi Gürcü kabileleri zaten Karadeniz'in doğu kıyısında bulunuyordu. "Böylece, diyor M. Tsereteli,  Gürcüler konumlarını değiştirerek kuzeye doğru hareket ediyorlar.
 
Yazar, MÖ 1. binyılın başında Kimmerlerin  istilasıyla  yeniden yerleşim  nedenini açıklıyor. Bunun sonucunda, Küçük Asya'ya, Gürcüler eski vatanlarını terk etmeye ve kuzeye gitmek zorunda kaldılar. Gördüğümüz gibi,  yazar, Gürcülerin  Transkafkasya'ya eski zamanlarda yerleştiği sonucuna varıyor.
 
Şu anda Gürcü toprağı olarak bilinen bölge, yavaş yavaş kuzeye doğru kademeli bir ilerleme sonucunda Gürcüler için sabitlendi. Gürcülerin Kafkasya'ya ne zaman girdiğine karar vermek zordur. Ne olursa olsun, Kafkasya'da Gürcü kabilelerinin eski izlerini aramak mantıklı değildir.
 
Gürcüler burada başka  bir ırk yaşamadan önce, bu topraklarda hem Taş Devri'ni hem de Tunç Çağı'nı geçirmiştir. "  Kuşkusuz, bu gerçekler, yüksek bir olasılıkla, tüm bu yer  adları ve hidronimlerin Çerkesçe konuşan Abazglar tarafından bırakıldığını varsaymak için yeterlidir. Fakat yine de bu teoriyi doğrulayan en az bir önemli nokta var, Bu, Abazekh etnonimi (Çerkeslerin büyük alt etnik grubu) Abazgların bariz genetik sürekliliğidir.
 
Bu gerçek, Etnograf L.I. Lavrov ‘un dikkatinden kaçmadı.  özellikle şöyle bildiriyor: "Abazgi etnik adının tam biçimi Abadzekh, Abazeh adında, kendi adıyla korunmuştur). ( L.I.Lavrol, Toponimik notlar/ Kafkasya Etnoğrafik Kolleksiyonu. T.UN. Moskova, 1980)
 
Ayrıca  yakın zamana kadar Batı-Çerkes etnik kitlenin (Vubıh,Şapsığ, Natuhay, Abazeh, Cıh (Ciget ve  vb.)  çoğunun Abaza Jıle adı altında konumlandığı da unutulmamalıdır.
 
Bu Çerkes alt etnik gruplarının oluşumunda Abazgların ve diğer Çerkesçe konuşan Zikh (Zig,Cikh,Cigh) halkı ile birlikte kilit rol oynadığı apaçık hale gelmektedir.
 
Bu nedenle, yukarıdaki materyale dayanarak, Abazgların hem Abhazya topraklarında hem de tüm Batı Gürcistan'ın tamamında kalışlarının çok sayıda izini geride bırakan, Çerkesçe konuşan bir halk olduğu sonucuna varılabilir.
 
Çerkesçe yer adlarının ve hidronimlerin dağılım alanı neredeyse tamamen Abazgların yerleşim alanı ile örtüşüyor, hatta onu aşıyor.
 
 
Kaynak: https://maksimgorny.livejournal.com/5561.html?fbclid=IwAR2WtAtzvRavNE8hgcK0PnPDxzJXtdBxeC-EaEqCsxG58VufJRbOD-8gtQ4
 
 
Çeviri: Beşto Yılmaz Beştepe
 
Cherkessia.net, 22 Aralık 2020

Bu haber toplam 2069 defa okundu.


Hakan Yüksel

Bu bilgiye göre şunumu söylemeliyiz, lazlar ve abhazlar çok yakın iki topluluk.

27 Aralık 2020 Pazar Saat 00:20
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net