Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Ana Diller İçin
20 Mart 2021 Cumartesi Saat 12:01
Madina  Hakuşeyeva, Filoloji Doktoru, 7 Mart 2021
 
Cumhuriyetimizde iki yıldan fazla süredir devam eden sayısız kamu girişimi, çabası, mektuplar, toplu dilekçeler ve dava süreçlerinden sonra, ana dil sorunu keskinliğini ve güncelliğini kaybetmedi.
 
Okulda ana dillerini öğrenen öğrencilerin sayısında belirgin bir şekilde azalma görülmektedir. Bu, "Ana dil olarak Rusça" dersinden kaynaklanmaktadır (Nisan 2018'den beri). Bu yeni ders başlangıçta Kabardino-Balkarya okullarında sadece ebeveynlerinden biri Rus olan öğrencilerin katılacağı gerekçesiyle uygulanmaya başlandı. Öğrencinin annesi Kabardeyse ve babası Balkarlıysa (veya tam tersi), çocuk istediği zaman babasının veya annesinin dilini seçebilecekti ve iyi dil bilgisi ile ana gruba, zayıf dil bilgisi ile yeni başlayanlar için oluşturulan gruba katılacaktı. (sözde Rusça konuşan grup). Ancak devlet eğitim sisteminin kendisi, BDS'nin (Birleşik Devlet Sınavı) yapıldığı dersin seçiminden yana olacak şekilde yapılandırılmıştır ki bu ders Rusça’dır. (BDS’nin uzun süredir diğer yerel dillerde yapılmadığı bilinmektedir.)
 
Tam da bu nedenle şehir okullarındaki çocuklar arasında Rusça öğrenme eğilimi, ana dillerini öğrenme aleyhine ivme kazanmaktadır. Böylesine bir seçimin, en önemli konulardan biri olan, çocuğun profesyonel geleceği, maddi ve manevi durumu ile bağlantılı olduğu için genellikle sert bir pragmatizm tarafından belirlendiğini belirtmek gerekmektedir.
 
Dr. Madina Hakuşeyeva, Filoloji doktoru.
 
"Ana dil olarak Rusça” dersinin lehine seçim, çok iyi düşünülmüş bürokratik prosedürlerden oluşan bir sistem tarafından kolaylaştırılmaktadır. Mesela, ebeveynler okula kızlarının veya oğullarının ana dillerini öğrenmeleri için bir başvuru vermeye gittiklerinde şehirli bir çocuğun ana dilinde yetersiz olması veya o dili hiç bilmemesi gibi tipik bir durumda, çok daha yüksek bir akademik performans sergileyebilmesi ve zamandan tasarruf edebilmesi için "Ana dil olarak Rusça" dersini seçmesi gerektiğini anlıyorlar. Ancak okul idaresi böyle durumlarda bir başvuru yazılmasını teklif ediyor ve bu bilgiler Milli Eğitim Bakanlığı’na gidiyor. Sonuç olarak, Kabardey ve Balkarlı ailelerinden gelen çocukların neden "ana dil olarak Rusça"yı seçtikleri sorulduğunda, hukuki olarak yanıtı "Ebeveynlerin kendileri böyle istediler” şeklinde oluyor.
 
Ancak bazı okul müdürleri yıkıcı emirlere uymuyor. Onlar, hala ana dillerine ve kültürlerine sevgi ve saygı duymak gibi bürokratik algı için açıklanamayan, mantıksız güdülerle hareket ediyorlar. Yerel dillerde kaçınılmaz olan “parabiyoz” beklentisinin aksine, pek çok yönetici kişisel sorumluluk almakta ve onları hayata “mahkum” etmektedir.
 
Böylece, şehir okullarından birinde, eğitim-öğretim yılının başında genel bir veli toplantısında okul müdürü tarafından kesin bir talimat verilmiştir: her Kabardey ve Balkarlı ana grupta ana dilini öğrenecektir, bahsedilen okul için bu bir ön koşuldur. Karagaç Köyü’nün 2 numaralı okulunun, Arik ve Baksanenok Köylerinin 1 numaralı okullarının, Nalçik şehrinin 4, 12, 31 ve 34 numaralı okullarının, Dıgulıbguey Köyü’nün 8 numaralı okulunun, Kamenomost Köyü’nün 3 numaralı okulunun, İslamey Köyü’nün 2 numaralı okulunun müdürlerinden ve Psıkod, Krasnoarmeyskoye, Cenal, Zolskoye, Psınadaha ve diğer kırsal yerleşim alanlarının okul müdürlerinden bahsetmek gerekmektedir. Aynı zamanda, yerel dillerin gerçek öğrenimine ilişkin seçilen uygun modeller, devlet yasalarının kapsamının dışına kesinlikle çıkamaz.
 
Rusya Federasyonu'nda dil aktivizminin yükselişi
 
Yerel diller sorununun, genel "büyük" politikanın bir parçası olan dil politikasının temelinde yattığını uzun zamandır biliyoruz. Ancak bugünün bakış açısından, yanılsamalarla aldatılmadan, gelecekteki dil stratejisini hatasız bir şekilde bulmayı öğrendik. Cumhuriyetimizdeki dil aktivistlerinin çabaları, güç kazanmaya başlayan genel bir akım ortaya çıkardı.
 
Toplumsal düzeydeki diller ve ulusal edebiyat sorunu, ülke çapındaki en güncel ve tartışılan sorunlardan biriydi.
 
Böylece, "Rusya Federasyonu Dilleri İçin" isimli Rusya hareketi çerçevesinde, "Rusya Federasyonu cumhuriyetlerinin dil uygulamaları" adında 4 çevrimiçi konferans düzenlendi. İlk çevrimiçi konferans 2020 yılının Temmuz ayında yapıldı. Kabardino-Balkarya temsilcilerinden yaz dil kampları sorunuyla ilgili olan iki konuşma da dahil olmak üzere toplamda 9 konuşma yapıldı. İkinci konferansta (Ağustos, 2020), Adıge'deki yaz dil kampının işleyişini de içeren 9 konuşma yapıldı. 3. ve 4. konferanslarda (sırasıyla 2020 yılının Ekim ve Aralık aylarında) 6 konuşma yapıldı. Böylelikle, yerel dillerin öğretiminde gerçek deneyimlerden örnekler içeren 30 konuşma yapılmış oldu.
 
Rusya Federasyonu'ndaki pek çok cumhuriyetin temsilcileri tarafından dil aktivizmininin olağanüstü yükselişine doğrudan tanık olduk. Geçtiğimiz on ila yirmi yıl içinde, birbirleriyle herhangi bir bölgesel ve bireysel bağlantı olmaksızın, spontane bir şekilde, deneysel olarak şekillenen alternatif dil pratiklerini oluşturup uygulayabildiler.
 
Böylece, halkın entelektüel temsilcileri tarafından, özel duyarlılık olgusunun beklenmedik bir güçle kendini gösterdiği gerçekten demokratik bir süreç ortaya çıktı. Bu özel duyarlılık, bazı analistlerin karamsar ifadelerine rağmen, canlı ve tam anlamıyla kapasite sahibiydi. Bu, bir ulusal kültür orgunun sesini norm ile aynı hizaya getiren görünmez, yanılmaz bir diyapazon gibidir. Doğru sesten sapıldığı anda hareket etmeye başlar, arızayı düzeltir ve hatayı ortadan kaldırır. Bu olgunun gizli, örtük özellikleri vardır, ki bunlar günlük yaşamda görünmezler. Ancak ciddi ulusal kriz zamanlarında devletin iktidar kurumlarının kusurlarını telafi ederek baskıcı bir şekilde kendilerini hatırlatırlar.
 
“Rusya Federasyonu Dilleri İçin” isimli Rus hareketinin konferanslarında yapılan pek çok konuşma, Kabardino-Balkarya'nın ana dilleri ile ilgili konsept ve projelerin oluşumuna temel sağladı.
 
Pandemiye ve toplumsal atmosferin dramına rağmen, Rusya Federasyonu halklarının ana dillerine olan yoğun ilgileri 2020 boyunca yüksek kaldı.
 
"Kuzey Kafkasya'nın çağdaş ulusal edebiyatları" konusu, yine çevrimiçi olarak düzenlenen iki uluslararası kitap fuarı olan Frankfurt ve Selanik Kitap Fuarı'nda yer edindi. Ana dil sorunlarının, tartışılan bir dizi güncel meselenin merkezinde olduğu unutulmamalıdır.
 
11 Kasım 2020'de, "Konuşan sayısına göre Rusya Dilleri" federal projesi çerçevesinde Kabardey dilinin özellikleri hakkında bir video hazırlandı.
 
27 Ekim'de Rostov Sosyoloji Enstitüsü'nde "Büyük Kafkasya Araştırma Merkezi" nin girişimiyle "Kafkas dil bilim alanı" isimli webinar düzenlendi. Webinara Kuzey Kafkasya ve Abhazya Cumhuriyetlerinden filoloji bilimleri temsilcileri katıldı.
 
 
İşbirliği hakkında
 
Ana dilleri öğretme sisteminde reform yapma fikriyle Kabardino-Balkarya Cumhuriyeti’nin başkanı K. V. Kokov’a başvurduk. Yüz yüze yapılan bir toplantıda; bireysel, toplumsal cumhuriyet örgütleri çerçevesinde ve tüm Rusya çapında dil bilim aktivizmiyle ilgili uzun ve zor bir deneyimden öğrendiğimiz her şeyi paylaştık. Kokov ile yapılan görüşmede, tartışılan başlıca noktalardan biri de, devletin eğitim programının yerel dillerin geliştirilmesi ve korunması için gerekli şartları yerine getirmiyor oluşuydu. Bu nedenle, alternatif bir eğitim sistemi sunmayı önerdik. Bu sistem, devletin sistemine paralel olarak çalışan ve kademeli olarak eşitliğe ve dil durumunun genel olarak iyileştirilmesine katkıda bulunacak bir sistemin kullanıma sunulmasını sağlar. Bu tür uygulamalar halihazırda mevcuttur ve tıpkı Kuzey
 
Osetya’da son beş yıldır Profesör T. T. Kombolov’un programı kapsamında da olduğu gibi başarılı bir şekilde uygulanmaktadır.
 
Yerel dillerin bozulma süreci öyle bir seviyeye ulaştı ki gerçekten yapıcı bir etki ancak toplumsal çabaların; hükümet yetkilileri, uzmanlar ve dil aktivistleri tarafından bütünleştirilmesiyle elde edilebilir. Günümüzde, yerel dillerin temel sorunlarını arka planda bırakarak doğal çelişkiler ortaya çıkarmak, muhaliflerin ifşasına takılıp kalmak vb. göze alınamaz, zaman ulusal dillerin aleyhine işlemektedir.
 
Anlaşılması gereken önemli bir ilke daha var. Dilin yitirilmesi ile öncelikle yönetimi, parlamentoyu ve başkanlığı vb. olmak üzere cumhuriyetin biçimsel özelliklerini tüm devleti oluşturan yapısıyla beraber yitireceğiz.
 
Kabardino-Balkarya Başkanı ile görüştükten sonra Kabardino-Balkarya Eğitim Bakanlığı'na davet edildik. Tartışmanın ilkesi şöyleydi: Bakanlık temsilcilerine ana dil sorununa ilişkin ortak görüşümüzü açıkladık. Bir sonraki görüşmede, bizim geliştirdiğimiz “Alternatif eğitim sistemi, Kabardino-Balkarya'nın ana dillerinin iyileştirilmesi ve geliştirilmesi" şeklindeki konseptin ana hatları belirtildi. Üçüncüsünde ise, programın çeşitli yönlerini ele alan dört adet özel olarak tasarlanmış proje sunduk:
 
1. Çerkes Dili Metodoloji Merkezi;
 
2. Kabardino-Balkarya'nın ana dilleri için dijital altyapı oluşturma merkezi;
 
3. Dil yuvası (okul öncesi yaştaki çocuklar için);
 
4. Yaz dil kampı (ergenlik çağındaki öğrenciler için).
 
(Çerkes dili için önerilen konsept ve projeler, eğer böyle bir yapı kabul edilebilir olarak değerlendirilirse, Karaçay-Balkar dili için de geçerlidir).
 
Sonuç olarak görüşlerimiz, konseptimiz ve projelerimiz tartışıldı ve Kabardino-Balkarya Milli Eğitim Bakanlığı temsilcileri tarafından onaylandı.
 
Uygulama
 
KABARDİNO-BALKARYA'NIN ANA DİLLERİNİN ÖĞRETİMİ, İYİLEŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ İÇİN ALTERNATİF SİSTEM
 
Kabardino-Balkarya'nın ana dillerini öğretmek için oluşturulan alternatif sistemin temelinde, mevcut eğitim sistemindeki yerli halkların dillerinin kademeli olarak ayrışmasına ve ortadan kalkmasına yol açan nesnel zorluklar yatmaktadır. Cumhuriyetimizdeki bu çarpıcı ve istikrarlı eğilim, Rusya Federasyonu genelinde benzer bir modeli tekrarlamaktadır. Bu nedenle, 21 Mayıs 2018 tarihinde Moskova’da, yerel dilleri ve ulusal kültürleri korumak amacıyla ülkemizin yerli halklarının temsilcilerinin katılımıyla Rusya Federasyonu Halk Demokratik Kongresi kurulmuştur.
 
UNESCO sınıflandırmasına göre, tüm Kuzey Kafkas dilleri gibi Kabardey ve Balkar dilleri de ölmekte olan (yok olan) diller arasındadır. Özellikle önde gelen Kafkas dil bilimcilerine göre, dünyanın en eski dillerinden biri olan Kabardey dili, kesin bir reform yapılmadığı takdirde 30-40 yıl içinde yok olacaktır.
 
Konseptimiz, devlet sisteminde bir değişikliği değil, rekabete dayalı olarak farklı bir alternatifin sunulmasını öngörmektedir. Konseptimize göre, yerel dilleri korumak için gerekli olan şeyler:
 
- 5. sınıfa kadar olan konuların ana dilde öğrenilmesi (ana dili yabancı dil olarak öğrenmenin gerekçesiz modelin aksine);
 
- her alanda, öncelikle de büro işlerinde (uzun vadede) olmak üzere ana dillerin gerçek anlamda kullanımı.
 
Bu konsept ile diğer gerekli durumları da belirledik.
 
Çerkes diasporasının temsilcilerinin dünyanın her ülkesinde yaşadığı göz önüne alındığında, modern Çerkes dili fiilen uluslararası hale gelmiştir. Bu yadsınamaz durumun hukuki olarak güvence altına alınması gerekmektedir. Sonuç olarak, nerede yaşarlarsa yaşasınlar halkın kültürel ve dilsel kimliğinin ve temsilcilerinin her birinin öz kimliğinin korunmasına yardımcı olacak şekilde Çerkes dilinde uluslararası bilgi içeriğinin oluşturulması gerekmektedir. Teklif edilen konseptte, Rusya Federasyonu'nun ulusal cumhuriyetlerinin temsilcileri tarafından geliştirilen ve Rusya'nın “Rusya Federasyonu Dilleri İçin” isimli toplumsal kuruluşu çerçevesinde dört çevrimiçi konferansta sunulan çeşitli orijinal modern dil uygulamalarının örneklerini benimsedik.
 
I.Okul öncesi ana dil öğretimi (Kabardeyce-Balkarca)
 
Örnekler
 
- Dil Yuvası “Karelce Dili Evi”. - Natalya Antonova, Komi Cumhuriyeti;
 
- Kuzey Osetya Ana Okulları - T. T. Kambolov;
 
- B. Abrokova tarafından geliştirilen Kabardey alfabesinin yeni bir versiyonunun uygulanması, Kabardino-Balkarya
 
- L. Tlizamova tarafından teklif edilen dil öğretme yöntemleri
 
II. Ana dillerin okulda öğretimi
 
- Alt sınıflar
 
- Orta sınıflar
 
- Üst sınıflar
 
Örnekler
 
- Kambolova'nın sistemine göre çok dilli çok kültürlü eğitim programı, Kuzey Osetya
 
- M. Bagova tarafından ilkokul çağındaki çocuklar için önerilen yeni öğretim yöntemlerinin ve kitaplarının uygulanması, Kabardino-Balkarya
 
Örneğin: “Dostane Sözlük” (30’dan fazla konu, 700’den fazla sözcük); 1. Çerkesçe-Rusça-İngilizce, 2. Çerkesçe-Rusça-Türkçe 3. Çerkesçe-Arapça-İngilizce 4. Çerkesçe-Almanca-İngilizce (Çerkes diasporasının temsilcilerinin çoğunlukla ikamet ettiği yerlerde ana dili öğretmeyi sağlamak amaçlı) 5. Standart dışı derslerin derlemesi vb.
 
III. Yüksek öğretim kurumlarında ana dillerin öğretilmesi
 
Öneriler
 
Kabardino-Balkarya Cumhuriyeti Devlet Üniversitesi bünyesinde bölümler (veya özel kurslar) açmak:
 
- Gazetecilik, yerel dillerde kültüroloji
 
- Çeviri bölümü (simultane, edebi vb.)
 
Örnekler:
 
- T. T. Kambolova’nın sistemine göre eğitim
 
- Tatar metodları
 
IV. Dijital alanda ana dillerin altyapısını oluşturma pratiği
 
Örnekler:
 
- “Komice-Rusça çeviri pratiği ve Komi dili altyapısının oluşturulması …" - Marina Fyedina, Komi Cumhuriyeti. Bu proje ve pratik gelişmeler temel alınacak.
 
- “Udmurt dilinde blog yazmak” - Alina Krestyaninova
 
- “Rusya Federasyonu halklarının Tatarca podcastleri” - Tabris Yarullin
 
- “Rusya Federasyonu halklarının dillerinde Vikipedi projeleri” - Khalan Pavlov
 
- Çevrimiçi Tatarca Çeviri Sitesi - http: || translatetatar.
 
- Tamamen Çerkesce internet bilgi portalının oluşturulması;
 
- Farklı alanlardan metinlerin çevirisi (bilimsel, edebi sanatlar vb.), multimedya;
 
- Makine çeviri sisteminin ve konuşma teknolojilerinin oluşturulması (konuşma sentezörü ve konuşma tanıma);
 
- Çerkes dilinin çeşitli arama motorlarının ve sosyal ağların otomatik çeviri sistemlerine entegrasyonu
 
- Çerkes dilinin desteklenmesi, incelenmesi ve yaygınlaştırılması için yarışmalar düzenlemek, mobil uygulamaların ve diğer inisiyatif projelerinin ve gençlik girişimlerinin organize edilmesine maddi katkı sağlamak.
 
V. Ana dillerde profesyonel söylemlerin oluşturulması
 
Örnek:
 
- "Yakut dilinde hukuk eğitimi" - Sandaara Kulakovskaya, Saha Cumhuriyeti
 
VI. Yaz dil kampları
 
Örnekler:
 
- Çuvaş dili Haval kampı - Aleksandr (Allaruh) Blinov, Çuvaş Cumhuriyeti;
 
- Adige’de yaz kampı - Zarema Tseyeva, Adige Cumhuriyeti;
 
- “Yerli halkların dillerini korumanın ve canlandırmanın bir yolu olarak Kuzey Kafkasya'da etnokampların oluşturulması” - T. Afaşagov, Kabardino-Balkarya -Moskova;
 
- Kabardeyli çocuklar için metodolojiye uygun yaz dil pratiği - L. Jigunova - M. Khakuaşyeva - Kabardino-Balkarya
 
VII. Geliştirilen uygulamalar
 
- Mobil uygulamalar;
 
- Yerel dillerde çevrimiçi dersler;
 
- Konuşma kulüpleri (anaokullarında, okullarda, üniversitelerde);
 
- Yerel dillerde (anaokullarında, okullarda, üniversitelerde) lingafon odaları (zihinsel gelişim veya oyun amaçlı vb.) ile donatılmış çocuk merkezleri;
 
- Pazar okulları (daha önce Kabardino-Balkarya İşletme Enstitüsü'nde uygulananlara benzer);
 
- Çocuklar ve gençler için tamamlayıcı ana dil eğitimi (çevrimiçi, çevrimdışı);
 
- Masa oyunları (Tatar teknikleri örneğine uygun olarak);
 
- A. Şebzukhov (Kabardino-Balkarya) tarafından önerilen modele göre, başta sosyal alanlar olmak üzere çeşitli alanlarda konferanslar;
 
- Popüler eğitici animasyon filmlerinin yerel dillere çevrilmesi;
 
- M. Teuvajukova'nın önerdiği modele dayanan, profesyonel tiyatro sanatçıları tarafından seslendirilen Narta destanına dayanan radyo tiyatroları;
 
- Profesyonel ulusal tiyatro sanatçıları tarafından seslendirilen, her yaştan temsilcilerin düzenli olarak dinlemesi için tasarlanmış sesli masallar (farklı seviyelerde ana dil yeterliliği ile);
 
- Eğitim-terbiye verme-eğlence oyun prensibinin ağırlıklı olarak kurgu dışı türde kullanımı.
 
VIII. Ana dillerin kademeli olarak ofis çalışmalarına girişi:
 
- Her kademedeki memur için sınavları ana dilinde geçmek;
 
- Cumhuriyet ve belediye yönetimleri alanında dilin bilinmesi ve kullanılmasını sağlamak;
 
- Baş dillerin durumundan ve bir dil programının geliştirilmesinden sorumlu yapıların oluşturulması;
 
- Bir terminoloji komisyonunun oluşturulması.
 
IX. Çerkes dilinde yeterlilik gerektiren çeşitli profillerde ve alanlarda uzmanların yetiştirilmesi için devlet desteği:
 
- Bilim ve eğitim alanında;
 
- İletişim alanında (gazeteciler, spikerler, editörler, yönetmenler);
 
- Servis ve hizmet alanında (yöneticiler, satış acenteleri, düğün sunucuları, şarkıcılar vb.).
 
X. Eğitim sürecinin incelenmesi, kontrol edilmesi ve izlenmesi:
 
- Kurucuların; dil aktivistleri, Kabardino-Balkarya hükümeti ve Kabardey Balkar Devlet Üniversitesi tarafından temsil edildiği özerk bir eğitim kurumu olarak uygulanabilecek bir Metodoloji Merkezi’nin oluşturulması
 
- Uzman ve denetleyici grupların oluşturulması;
 
- Yerel dillerin çeşitli güncel yönlerine ilişkin sosyal araştırmalardaki bilimsel gelişmeler (S. Akkiyeva ve S. Başiyeva örneğine uygun olarak);
 
- Bilimsel araştırmayı pratik eğitim sistemiyle ilişkilendirerek dilin yeniden canlandırılması için en iyi bilimsel-pedagojik uygulamaların gerçekleştirilmesi;
 
- Personel eğitimi, yeni alternatif sisteme göre dil öğretmenlerinin mesleki gelişimi.
 
XI. Ana dilin öğretilmesi ve prestijinin arttırılması, popülerleştirme ve kampanya:
 
- Ana dillerde TV ve radyo kanallarının açılması;
 
- Okullarda veli organizasyonları ve kulüplerinin oluşturulması, ebeveyn algısı yöntemiyle ana dillerin öğretilmesi ve prestijlerinin artırılması;
 
- Ana dillerde; çocuklar, gençler ve ebeveynler için ilgi çekici olacak şekilde güncel konularda içeriklerin oluşturulması;
 
- Çocukların ve gençlerin ana dil yarışmalarını kazananlar için BDS sınavlarına puan eklemek;
 
- Kazananlar için sponsor ödüllerinin olduğu, yerel dillerde düzenli yarışmalar (uzun yıllar L. Balova önderliğinde yürütülen "Si bze, si pse, si duney" gibi), bilgi yarışmaları, olimpiyatlar;
 
- İçinde ayrı bir derlemede en iyi kompozisyonları barındıran, tüm okula giden yaş grupları için genel bölgesel bir eser "Si adigebze";
 
- Ana dilde yıllık genel dikte çalışması.
 
XII. Ana dillerdeki (Finlandiya, Bask Bölgesi, Galler, İsrail vb.) Gelişmiş uluslararası dil uygulamalarının incelenmesi ve Kabardino-Balkarya'nın alternatif sisteminde uygulanması
 
- Ulusal, bölgesel ve uluslararası düzeylerde yenilikçi eğitimi ve bilimsel programları teşvik etmek ve geliştirmek için UNESCO'nun desteğini ve yardımını almak.
 
 
Madina KHAKUAŞYEVA, Filoloji Doktoru
 
 
Kaynak: http://zapravakbr.ru/index.php/30-uncategorised/1643
 
Çeviri: Ahsen Sıla Gökpınar
 
Cherkessia.net, 20 Mart 2021

 

Editörün notu: M.Hakuşeyeva'nın yazısının analizi için bakınız: http://www.cherkessia.net/news_detail.php?id=7719


Bu haber toplam 2212 defa okundu.


Bu habere yorum eklenmemiştir. İlk yorumu siz ekleyin.
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net