Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
En Mutlu Anlarım Gençlere Çerkesçeyi Öğrettiğim Anlar Oluyor
25 Mart 2017 Cumartesi Saat 00:20
Adıge Yazı Dili Günü nedeniyle Kabartay- Balkar Cumhuriyeti’nde (KBC) dilbilimleri araştırma görevlisi ve Adıgece dersleri öğretmeni Tenaŝ Nazire Tamar ile bir söyleşide bulunduk.

 

Adıge Yazı Dili Günü nedeniyle Kabartay- Balkar Cumhuriyeti’nde (KBC) dilbilimleri araştırma görevlisi ve Adıgece dersleri öğretmeni Tenaŝ Nazire Tamar ile bir söyleşide bulunduk.

 

Tenaŝ Tamara Kabardey’in Baksan ilçesi Kişpek köyü lisesinden 1980 yılında mezun oldu ve Kabardey-Balkar Cumhuriyeti Devlet Üniversitesi Biyoloji – Kimya fakültesine yazıldı. Fakülteden mezun olduktan sonra aynı fakültede birkaç yıl teknoloji mühendisi olarak çalıştı, ardından kimya ve biyoloji dersleri yanında Adıge edebiyatı derslerini de okutmaya başladı. Daha sonra Ticaret Enstitüsü dekanı oldu. Şu sıralar KB Devlet Üniversitesi’nde Rusça olarak kimya dersini okutuyor. Bu arada yabancı öğrencilere Rusça öğretiyor. Ayrıca dış ülkelerden gelen Adıge öğrencilere Adıgece dersleri veriyor. Bu arada Suriye’den sığınan Adıge öğrencilere de Rusça öğretiyor. Öğretim kadrosu içinde.

 

Orta ve yüksek öğretim okulları öğrenci ve öğretmenlerine yönelik yardımcı ders kitapları, program ve bilimsel makaleler yayınlıyor. Kendisi ve eşi Hajmırze, birlikte, “Tenaŝ Ailesi” (Тэнашъ лIакъор) adlı bir kitap da yayınladı (2016).

 

Eğitim çalışmaları nedeniyle RF, KBC eğitim ve bilim bakanlıkları (2009), KBC Parlamentosu (2015), KBC Kültür Bakanlığı (2014), Kabardey Adıge Khase örgütü ve “Adıge psaĺe” gazetesinden takdirnameler aldı (2014, 2015).

 

Oğlu Anzor KB Devlet Üniversitesi ekonomi ve hukuk fakültelerini bitirdi. Kızları Karine aynı üniversitenin otelcilik ve hukuk fakültelerini bitirdi.

 

- Tamar, KB Devlet Üniversitesi Kimya-Biyoloji Fakültesini bitirdikten sonra Adıgeceye ilgi duymuş olmanı neye bağlayabiliriz?

 

- Fakülteyi bitirdikten sonra Ticaret Enstitüsü’nde teknoloji mühendisi olarak çalıştım. 1992’de kimya ve biyoloji derslerini okutmaya başladım. Müdürümüz Bayçekuyeva Nine öğrencilerin Adıgecelerinin yetersiz olduğunu ve Adıgece eğitim almalarının yararlı olacağını söyledi. Eşim de ikinci bir fakülte eğitimi almamı uygun buldu. Üniversitemizin Adıge dili ve edebiyatı enstitüsüne yazıldım ve mezun oldum. Yüksek lisans öğrenimi gördüm, tezimi de verdim. 

 

1994 – 2013 yılları boyunca  Adıge dili ve edebiyatı derslerini okuttum. Ardından Ticaret Enstitüsü dekanlığı görevini yaptım. Tanrı beni  Adıge dili ve edebiyatı dersleri için yaratmış olmalı diye düşünmeye başladım. Öğrencilerime anadilimizi öğrettiğimi görmem benim en sevinçli anlarım oluyor.

 

Geçen yıl beni dış ülkelerden gelip KB Devlet Üniversitesi’nde okuyan öğrencilere Rusça öğretmek işi ile görevlendirdiler. Rektörümüz Altud Yuri ile DÇB örgütünün birlikte vardığı bir karara göre dış ülkelerden gelen Adıge öğrencilere 2017 yılından başlamak üzere Adıgece okuma hakkı tanındı. Bu hak Adıge öğrenciler dışında, Afrika’dan gelen birkaç kız öğrenciye tanındı; bu kızlara Rusça eğitiminden sonra bir de Adıgece öğrenme olanağı  sağlandı. 

 

- Tamar, Adıgece öğretmenliğini seçmen konusunda seni özendiren birleri oldu mu?

 

- Bana Adıgeceyi sevdirenler Kişpek Lisesi’nde rahmetli Adıgece dersleri öğretmenlerim Theguřoko Nacmuddin ve Penjoko Hacmus ile P’az Yura oldu.

 

- Dış ülkelerden gelmiş Adıge öğrencilere Adıgece öğrenim vermek ve onlara Adıgece zevkini tattırmak önemli şey. Bu işi nasıl başarıyorsun?

 

- Dış ülkelerden gelme soydaşlarımız et ve kemikleriyle Adıge olan kimseler, öyle ki, Adıgelik ruhu her yanlarından fışkırıyor, Adıge oldukları için gurur duyuyorlar. İsteyerek, severek Adıgece derslere katılıyorlar. Anadiline böylesine ilgi duyan öğrencilerle bir arada bulunmak büyük bir mutluluk kaynağı oluyor.

 

Soydaş öğrencilere öncelikle Adıge yazısını ve edebiyat dilini öğretiyoruz. Rusça ve Adıgece harflerin telaffuz ve yazım farklılıklarını gösterip kavratıyoruz. Bir süre önce KBC’nde  düzenlenen Adıgece üzerine bir bilgi yarışmasına dış ülkelerden gelen öğrenciler de ilk kez katıldılar. Bu öğrenciler Türkiye’den gelme Sevük Oktay, Aktekin Uğur, Ürdün’den Kucak Layt’dır. Şu sıralar Kenje kentinde yapılan “Adıge Kızı” adlı yarışmada birinciliği kazanan öğrenci, KB Devlet Üniversitesi Politeknik Enstitüsü Mühendislik Fakültesi bilim bölümünde okuyan Tığuj Sar’dır.

 

-Yaşamda ve bilimde gerçekleşen- gelişimlere uygun olarak gençlerimiz yeni eğitim olanakları elde ediyorlar. Öğretmen Eğitimi Enstitüsü’nde ne gibi olanaklardan ve yöntemlerden yararlanıyorsunuz? Bize bilgi verir misiniz?

 

- Bugün eğitimde federal devlet eğitimi örnekleri (ФГОС) uygulanıyor. Bu dersin uygulamacısı İnci Eren’dir.

 

Adıgeceyi okutanlar yardımcı ders kaynaklarını eşya ve seramik toprağından yararlanarak yerine getiriyorlardı. Şimdi internet ve benzeri  olanaklar çoğaldı.

 

Ben en çok sentaks (sözdizimi) üzerinde duruyorum, sonekler konusunda düzenlemeler yaparken öğrencilerin ulaştıkları başarı düzeyini ölçmek için zor sorular yönelttiğim oluyor. Çünkü öğrenciler derin bir bilimsel yeterliliğe ulaştıkları takdirde kendi başlarına çözümler üretmeye başlayabiliyorlar. Öğretmenlerin yararlandığı olanakları federal devlet eğitimi programında (ФГОС) kullanıyoruz. 

 

İlk ve ortaöğretim öğrencileriyle çalışmak daha kolay oluyor. Ben ortaöğretimdeki en zor dersleri öğretmeyi seçiyorum. Bilimde sınır yoktur. Bilgi ve bilim dağarcığını duraksamasız ilerletmek gerekiyor. 50 yıl ortaöğretim okullarında öğretmenlik yapmış kişilere yeni şeyler sunduğumuzu ve onlara yararlı olduğumuzu görmenin mutluluğu herşeye değer.

 

- Bu son yıllarda Adıgece öğretimine verilen değerin iyice düştüğü görülüyor. Adıgeceyi yeniden eski konumuna getirmek için ne yapılması gerekiyor?

 

- İlk ve orta dereceli okullarda Adıgeceye ayrılan ders saatleri iyice azaltıldı, bu da öğretmen ve öğrencileri olumsuz etkiliyor. Anadili ders saati süresinin düşürülmemesi için çok uğraş verdik.

Adıge aileler artık evlerinde Adıgece konuşmuyorlar, çok kötü bir durum. Bebek çocuk yuvasına ya da anaokuluna verildiğinde, birkaç ay içinde Rusça dışında konuşmayı reddetmeye başlıyor. Çocuk anlamıyor diyerek ana babalar da çocuklarıyla Rusça konuşmaya başlıyorlar. Oysa ana babanın, çocuğun ne dediğini anlamıyormuş gibi yapıp onu Adıgece konuşmaya zorlaması gerekir. Çocuk her zaman Rusça öğrenme şansına sahip. Çocuğu anadiline ilgi duyar hale getirmek için ona Adıgece masallar, öyküler anlatmak, Adıgece masal filmleri izletmek gerekir. 

 

Bu iş, ana babalara, topluma, çocuk yuvalarına, ilköğretim okullarına  terk etmekle bitmiyor. Israrcı olmak gerekiyor. Bu gibi konularda dış ülkelerden gelen soydaşları örnek almamız gerekiyor. Türkiye, Suriye, Ürdün ve benzeri ülkelerden gelmiş aileler evlerinde sadece Adıgece konuşuyorlar. Dillerini yitirmekten korkuyorlar. Dili korumak da o yolla gerçekleştirilebilir (*).

- Adıgecemiz gür, dünyamız aydınlık, ülkemiz barış içinde yaşasın. Ulusumuza her zaman değer verelim, birbirimize saygı duyalım, dilimizi, geleneğimizi, soyluluğumuzu korumaya, yüceltmeye çalışalım.

Adıge psaĺe, TEҚUJ Zarêt

Adıge mak, 22 Mart 2017

 

Çeviri: Hapi Cevdet Yıldız

Cherkesssia.net, 25 Mart 2017

***

(*) - Bu değerli öğretmen kardeşimiz dilin koruma altına alınması konusunda somut, yani elle tutulur ya da yasal bir düzenleme yapılması gerektiği gibisine somut bir öneride bulunmuyor. Sorunu geçiştiriyor.Ancak önemli vurgulamalarda bulunuyor: Örneğin, Kabardey ailelerin artık evlerinde Adıgece değil Rusça konuşmaya başlamış olduklarını söylüyor. Ancak sistem değişikliğine yönelik bir çözüm önerisinde bulunmuyor. Buna karşılık, Adıgeyli bayan öğretmen Kuleko Emm aynı konuda şöylesine bir öneride bulunuyor: “...  Adıgece bir resmi dil (devlet dili) oldu, ancak öğrenilmesi zorunlu bir dil statüsüne yükselemedi, cumhuriyetimizce kabul edilip de yürürlüğe konmuş ve  bize ait olan (-Adıgecenin geleceğini garanti altına alan-)  bir yasa hükmü (Положение) yok. Bu nedenle (-cumhuriyetimizde-) Rusça öğrenim programı uygulanıyor. Yani bir ulusal -Adıge- program kabul edilmiş değil. Bu da derin bir yara ve bir üzüntü kaynağı. Yürürlükteki yasa hükmüne göre Adıgece isteğe bağlı bir seçimlik dil, istemeyen öğrenci Adıgece okumaktan, öğrenmekten bağışık (muaf) tutuluyor. Kimse Adıgeceyi öğrenmesi için zorlanamıyor”.

Bayan Tenaŝ Tamar, ne yazık ki, çözüm için bağlayıcı bir yasal düzenleme yapılması gerektiğini söylemiyor, aksine çözümü ailelerin seçimine, bireysel takdirlere bırakıyor. Yani olmayacak şeyler  söylüyor. Ya da söylemiş de rejim yanlısı Adıge psaĺe gazetesinin sansürüne uğramış mı, onu da bilemiyoruz.  Bildiğimiz şey, Rusça öğrenme işinin, Sayın Tenaŝ’ın önerdiği gibi, Rus ailelerin takdirine bırakılmış olmadığıdır. Türkiye ve faşist Arap ülkeleri örnekleri ortada. Sonuç: Asimilasyon.

Önemli olanı, geçiştirici sözler sıralamak değil, yasal bir çözüm gerektirecek  sistem değişikliği, yeni düzenlemeler önermektedir. 

Kemiksiz bir toplum olmaktan çıkmalıyız.

Tire içindeki tanıtıcı ve açıklayıcı eklemeler bize aittir. – hcy

 

Kaynak: http://www.adygvoice.ru/wp/%D0%BD%D1%8B%D0%B1%D0%B6%D1%8C%D1%8B%D0%BAi%D1%8D%D1%85%D1%8D%D0%BC-%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D0%B3%D0%B0%D0%B1%D0%B7%D1%8D%D1%80-%D1%8F%D0%B7%D0%B3%D1%8A%D1%8D%D1%85%D1%8C%D1%8B-%D0%B7%D1%8B%D1%85%D1%8A/


Bu haber toplam 1319 defa okundu.


vahiterdo

17 NİSAN SABAHI SEVİNÇLE KİM UYANACAK ???
27 subattada yazmıştım, oyun kurucu cumhurbaşkanı, dış ve iç koşulları evetten yana kurguluyor, adil-eşit- ifade özgürlüğünün olmadığı bir seçim sürecinde oylarda kurgulayanın tarafında birikiyor, esnaf kısmen kıriz içinde, ancak kıriz den tarihsel olarak AKP ile çıkacağına inanıyor ,,,CHP ile değil,,,, Türkiye de olağan üstü sosyoekonomikpolitik bir ani değişim olmadığından taraflar asli oylarını muhafaza ediyorlar.. ancak. en çok hayır devrimci olan güneydoğuda çıkma ihtimali var,,, bu bir ön görü tahminidir, hiç bir kimseyi incitmek ve incinmek istemiyorum..EMEK-BİLGİ-GİRİŞİM en yüce değerlerdir. çok marifet var insanda ..selamlar.
BeğenDaha fazla ifade gösterYorum YapPaylaş

25 Mart 2017 Cumartesi Saat 07:47
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net