Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Kazakistan Devlet Başkanı Kiril Alfabesinin Bırakılması Talimatını Verdi!
18 Nisan 2017 Salı Saat 14:08
Kazakistan Devlet Başkanı Nursultan Nazarbayev 2017 sonuna kadar Latin alfabesinin geliştirilmesi talimatını verdi.

 

Özgür Avrupa/Özgürlük Radyosu, 12 Nisan 2017 

 

Kazakistan Devlet Başkanı Nursultan Nazarbayev 2017 sonuna kadar Latin alfabesinin geliştirilmesi talimatını verdi. Kiril harflerinin yaklaşık 80 yıldır kullanıldığı dikkate alındığında bu önemli bir adım. 

Sovyetler Birliğinde yaşayan Müslüman azınlığın kullandığı Arapça harfleri 1929 yılında değiştirildi. 

Yerlerine Latin harfli ulusal alfabeler kondu. 1940 yılında Kiril alfabesine geçildi. 

 

Devlet gazetesi Egemen Kazakistan’ın 12 Nisan günü bildirdiğine göre söz konusu talimat yeni bir “stratejik planın” parçası. 

 

Plan Kazakistan’ın Rusya’dan uzaklaşmasını, Moskova hegemonyasından geriye kalan kurallar ve geleneklerin terk edilmesini, Kazak kültürüne ağırlık verilmesini öngörüyor. 

 

Nazarbayev sadece Kazak dilinde yayınlanan planda Latin harfli yeni ders kitaplarının yazımının ve öğretmenlerin eğitiminin 2018 yılına kadar tamamlanmasını istedi. 

 

2012-2050 arasını kapsayan kalkınma programı 2025 yılına kadar tamamen Latin alfabesine geçilmesini öngörüyor.

 

12 Nisan tarihli açıklamaya göre “2025 yılına kadar tüm resmi belgelerin, süreli yayınların, kitapların ve ders kitaplarının Latin harfleriyle basılmış olmaları gerekiyor.”

 

Açıklamada Kiril harflerinin “geçiş süreci” boyunca yeni alfabeyle bir arada kullanılacağı belirtildi. 

 

Sovyetler Birliğinde yaşayan Müslüman azınlığın kullandığı Arap harfleri 1929 yılında değiştirilmiş, yerlerine Latin alfabesi konmuştu.  1940 yılında Kiril harflerine geçildi. 

 

Nazarbayev’in Latin harflerine geçileceğine ilişkin daha önce yapmış olduğu açıklamalar Rusya’yı rahatsız etmiş görünüyor. 

 

Nazarbayev ve Dışişleri Bakanı Erlan İdrisov – Rus medyasının jeopolitik bir hamle olarak nitelemesinin ardından – öneriyi savunmuşlardı. 

 

Idrisov Ocak 2013’teki Kazak-Rus uzay işbirliği görüşmelerinden sonra yaptığı açıklamada “ülkesinin Latin alfabesine geçme niyetinin ardında gizli niyet aranmaması gerektiğini ve bunun jeopolitik hamle anlamına gelmediğini” söylemişti. 

 

İdrisov o tarihte şunları söylemişti: “Bu önceden planlanmış bir konudur. Uzun süredir bu meseleyi konuşuyoruz.” 

 

Nazarbayev’in stratejik programı ülkesinin egemenliğini güçlendirecek yöntemler üzerinde de duruyor.

 

Kazakistan’da kalabalık bir etnik Rus azınlık yaşıyor. Ülkenin Rusya ile yedi bin kilometre uzunluğunda sınırı ve Moskova ile yakın bağları var. 

 

Sovyetler Birliğinin çöküşünün öncesinden beri iktidarda olan Nazarbayev Avrasya Ekonomik Birliğinin kurucuları arasında bulunuyor. 

 

Bununla birlikte Nazarbayev Rusya’nın Kazakistan üzerinde hegemonya kurma çabalarından rahatsız. 

 

Zira on yedi milyonluk Kazakistan da bir petrol ve gaz üretici. 

 

Rusya’nın Kırım’ı kendine bağladığı 2014 yılından sonra Moskova’nın Kuzey Kazakistan’a da göz dikeceğinden korkuluyor. 

 

Kuzey Kazakistan Rusya ile sınırı oluşturuyor ve Rusca konuşan azınlık burada yaşıyor.

 

Çeviri: Dr. Ömer Aytek Kurmel 

Cherkessia.net, 18 Nisan 2017

 

***

Kazakh President Orders Shift Away From Cyrillic Alphabet

 

RFE/RL, April 12, 2017 

 

Kazakh President Nursultan Nazarbaev has ordered the authorities to come up with a Latin-based alphabet for the Kazakh language by the end of 2017, marking a major shift after nearly 80 years with a Cyrillic-based alphabet.

 

The order is part of a new "strategic plan" for the Central Asian country that was published in the state-run Egemen Qazaqstan newspaper on April 12.

 

It appears to be part of efforts to emphasize Kazakh culture while distancing the country from Russia and shedding rules and traditions left over after decades of domination by Moscow.

 

In the plan, which was published in Kazakh only -- not in Russian -- Nazarbaev wrote that textbooks in the new Latin-based alphabet must be issued by 2018 and teachers must be trained to use it.

 

Nazarbaev stressed that his 2012 program for Kazakhstan's development through 2050 envisioned a complete switch to a Latin-based alphabet by 2025.

 

"That means that by 2025, we must have all official papers, periodicals, books and text-books printed in the Latin-based alphabet," the April 12 statement said.

 

It said the Cyrillic-based alphabet will be used in parallel with the new alphabet for a "transitional" period.

 

In 1929, Soviet authorities replaced traditional Arabic-based alphabets used by Muslim minorities in the Soviet Union with Latin-based national alphabets.

 

In 1940, the Latin alphabet was replaced with Cyrillic -- the alphabet used for the Russian language.

 

Nazarbaev's previous statements on a possible shift to the Latin alphabet have appeared to irk Russia.

In 2006 and 2012, Nazarbaev and his foreign minister, Erlan Idrisov, publicly defended the proposal after it was criticized in Russian media as a geopolitical move.

 

In January 2013, after discussions of Kazakh-Russian space cooperation with the Russian Foreign Minister Sergei Lavrov in Moscow, Idrisov said that there was "no subtext and no geopolitical signal in Kazakhstan's intention to switch" to a Latin alphabet.

 

"This is planned work, and we've been speaking about it for a long time," Idrisov said at the time.

Nazarbaev's strategic program also outlines ways to strengthen Kazakhstan's statehood and sovereignty.

 

Kazakhstan has a sizable ethnic Russian minority, a nearly 7,000-kilometer border with Russia, and close ties with Moscow.

 

Nazarbaev, who has been in power since before Kazakhstan gained independence in the Soviet collapse of 1991, was one of the founders of the Eurasian Economic Union, a trade grouping of former Soviet republics.

 

But he has chafed at perceived efforts by Russian President Vladimir Putin to gain political leverage over the oil-and-gas-producing country of 17 million.

 

Russia's seizure of Crimea from Ukraine in 2014 sparked concerns that Moscow might set its sights on a swath of northern Kazakhstan, along the border with Russia, where the majority of Kazakhstan's Russian-speakers reside.

 


Bu haber toplam 1792 defa okundu.


Adnan Khuade

İnadına kiril diyenlerin büyük çoğunluğu sadece bunun günümüz sorunu olmadığına inanmaları. Kazakhistan bağımsız olduktan 25 yıl sonra bu adımı attı. Yazıdan da göreceğiniz gibi bilimsel makalelerinin çoğunluğunu kendi dilinde yayınlamakta. Kendi durumumuzla kıyaslarsak henüz nerelerde olduğumuzu anlayabiliriz. Bugün Latin'e geçsek çuvallarız. Elimizdekini de kaybederiz.

Bu konuyu günümüz sorunu olarak görmüyorum. İnadına Latin diyenlerde istediklerini yapabilirler. Meydan boş. Faydası olacaksa hiyeroglife de geçebilirler.

20 Nisan 2017 Perşembe Saat 14:16
Kuşhabiy

İllada kirilciler ne diyecek bu işe bakalım.???

19 Nisan 2017 Çarşamba Saat 22:45
Semih Akgün

Kiril afabesi eski Sovyet halkları için emperyalizmle eşdeğer görülüyor. Yazı dilinin değişmesi bu halklar için Rusya'ya olan dilsel-kültürel bağların zayıflamasından çok ekonomik ve politik bağımsızlık anlamına geliyor.Batıya bağımlılığı soranlar için onların yanıtı çok sade ve net; uzaktakini yakındakine yeğ tutmak daha mantıklı.

18 Nisan 2017 Salı Saat 14:46
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net