Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Tataristan’ın Güç-Paylaşımı Antlaşması Talebi Rusya Çapında Ulusal Hareketleri Ateşliyor!
18 Nisan 2017 Salı Saat 23:52
Tataristan Cumhuriyetinin Moskova ile imzalamış olduğu on yıllık güç-paylaşımı antlaşmasının ilk uzatması bu yaz doluyor.

 

Paul Goble, 13 Nisan 2017

 

Tataristan Cumhuriyetinin Moskova ile imzalamış olduğu on yıllık güç-paylaşımı antlaşmasının ilk uzatması bu yaz doluyor. 

Tüm-Tatar Toplumsal Merkezi başkanı Farit Zakiyev (sağdaki). 

 

Kazan bir uzatma daha istiyor ve antlaşmanın değişmesini talep ediyor. Tataristan hem yerel seviyede hem Rusya çapında daha çok demokrasi istiyor. 

 

Yerel yöneticilerin Moskova tarafından tayin edilmemelerini, yerelde üretilen zenginliğin daha büyük bir kısmının federal birimlerde kalmasını, bir veya daha çok yerel dilin “ikinci” devlet dili olmasını talep ediyor. 

 

Bu istemler sadece Tataristan’daki resmi çevreleri ve ulusal hareketi değil, Rusya Federasyonundaki Rus-olmayan yerel hükümetleri ve halkları da ateşliyor. 

 

Moskova için daha kötü haber, yeni bir “federal antlaşma” yapılması için seslerin yükselmeye başlamış olmasıdır (bkz 4 Nisan tarihli Yorumlar).

 

Resmi ve sivil Tatar çevreler güç-paylaşımı antlaşmasını özel bir statünün baş güvencesi olarak görüyorlar (Idelreal.org, 30 Ocak). 

 

Antlaşmanın ilk metni 1992 yılında kaleme alındı. O yıl Tataristan (ve Çeçenya) Rusya federal antlaşmayı imzalamayı reddetmişlerdi. 

 

Birçok Rus Tataristan’la özel antlaşmanın ülkelerinin toprak bütünlüğünü tehdit ettiğine inanıyor. Bu tür antlaşmalar tasfiye edilmediği takdirde Sovyetlerin çöküşünden sonra yeni bir “egemenlikler geçidi” yaşanacağını düşünüyorlar (Versia.ru, 12 Şubat).

 

Bu kaygıya rağmen Rus muhalefeti, Kazan hükümeti ve Tatar milliyetçileri antlaşmanın ikinci defa uzatılmasını istediler. Onları harekete geçiren Rusya’nın yaşadığı ekonomik krizdi.

 

Kriz sürecinde Tataristan kazancının büyük kısmını ve vergi gelirinin neredeyse tamamını Moskova’ya gönderdi. 

 

Kazan’da birçok kişi güç-paylaşımı antlaşmasının bu yaza kadar uzatılmaması halinde Tataristan’ın radikalizmin yayılacağına dikkat çekiyor. 

 

Kazan’ın Moskova ile pazarlıkta bu tehlikeyi bir koz olarak kullanacağı sanılıyor (Afterempire.info, Windowoneurasia2.blogspot.com, 17 Şubat).

 

Bu konular VTOTs kısaltmasıyla tanınan Tüm-Tatar Toplumsal Merkezi adlı örgütün 8 Nisan’daki kongresinde gündeme geldi. 

 

1980’li ve 1990’lı yıllarda ulusal hareketin kalbinde yer alan örgütün üzerine son yıllarda aşırılıkçılık suçlamasıyla gidildi. Çok sayıda lideri tutuklandı. Moskova önce şubelerini, sonra tamamını kapatmak istedi. 

 

Ne var ki VTOTs kongresi bu yıl önceki yıllara göre çok daha büyük ilgi gördü, sokaklar yerine lüks bir otelde toplandı (Business-gazeta.ru, 9 Nisan). 

 

Örgütün tezleri ve çağrıları Tatar ve Moskova medya mecralarında – son on yıla nazaran – çok daha fazla yer buldu (Nazaccent.ru, 10 Nisan).

 

VTOTs başkanı Farit Zakiyev yepyeni bir güç-paylaşımı antlaşmasının şart olduğunu söyledi. 

 

Rusya’nın “bütçesel federalizme” ve demokrasiye saygı duyması antlaşma tarafından güvence altına alınmalıydı. 

 

Zakiyev Tataristan’ın kazancının yüzde yetmişini elinde tutması, kendi cumhurbaşkanını ve parlamentosunu özgürce seçebilmesi gerektiğini söyledi. 

 

Ayrıca Tatarca’nın Rusya Federasyonunun ikinci devlet dili yapılması gerektiğini önerdi. Buna gerekçe olarak “Rusya Tatarlarının sadece üçte birinin” Tataristan’da yaşamasını gösterdi.

 

En büyük ilgiyi Tatarca’nın devlet dili olması önerisi topladı. Zira bu – başta Türkçe konuşanlar olmak üzere – Rus-olmayan tüm halkları ilgilendiriyor. 

 

Kuzey Kafkasya’nın Türk halkları bu öneriye karşı çıkıyorlar. Zira Tatarca’nın kendi ulusal dillerinin yerini almasından korkuyorlar. 

 

Buna karşılık Türk-olmayan halklar öneriye destek veriyorlar. Tatarca bu statüyü alırsa kendileri de ulusal dilleri için aynı şeyi talep edecekler (Kavkazr.com, 8 Nisan).

 

8 Nisan kongresi Putin’e bu talepleri kabul etmesi çağrısında bulundu. 

 

Ayrıca Tataristan’ın daha önce duyurduğu devlet egemenliği ilanının ve 1992 anayasasının tanınması istendi. Rusya Anayasası ile çelişen birçok madde bu metinden çıkarılmıştı.  

 

Bunlardan başka Tatarca dil eğitimi ve medyanın genişletilmesi, ülke çapında yayın yapacak Tatarca televizyon kanalının açılması, Kazan’ı 1552’de Korkunç İvan’a karşı savunanlar için bir anıt dikilmesi talep edildi. 

 

Rus yorumcular VTOTs örgütünü ve taleplerini görmezden geldiler. 

 

Moskovalı siyaset analizcisi Sergey Sergeyev’e göre “VTOTs Tatar makamların federal güçlerle görüşmelerinde kullandıkları politik bir örgüttü.” Sergeyev Moskova’nın kendi Tatar örgütünü kurmasını önerdi (Kommersant, 10 Nisan).

 

Tataristan’ın yüzölçümü ve coğrafi konumu dışında Moskova’nın kaygılanması gereken şeyler var. Bunların başında Rus-olmayan diğer halkların Tatarları izlemesi geliyor. 

 

Bunun en tipik örneği Saha Cumhuriyetinde yaşandı. 

 

VTOTs kongresinin hemen ertesinde Yakutsk kentinde 1.500 kişi gösteri yaptı. Yeni bir federasyon antlaşmasına ek olarak Tatarlarla aynı şeyleri istediler (Afterempire.info, 9 Nisan).

 

Henüz bir egemenlikler geçidi yaşamıyoruz. Ama Putin iktidara geldiğinden bu yana Rusya’nın milliyetler siyasetinin önündeki en önemli meydan okuma Tataristan. 

 

Üstelik Kremlin nasıl davranacağına henüz karar vermiş değil. 

 

Çeviri: Dr. Ömer Aytek Kurmel 

Cherkessia.net, 18 Nisan 2017

 

***

Tatarstan’s Pursuit of Power-Sharing Accord With Moscow Energizes National Movements Across Russia

Paul Goble, April 13, 2017

 

This summer, the first extension of the Republic of Tatarstan’s ten-year power-sharing agreement with Moscow runs out. Kazan is currently pursuing another extension and possible modifications to the accord. In particular, Tatarstan wants more democracy at both the local and all-Russian level, an end to Moscow’s appointment of regional heads, greater retention by federal subjects of the wealth their economies generate, and the adoption of one or more non-Russian languages as a “second” state language. These demands are energizing not only republican officials and the national movement in Tatarstan—often the bellwether of developments in this sector—but also local governments and societies in the other non-Russian republics of the Russian Federation. More ominously, from Moscow’s point of view, this process has even sparked calls for the adoption of a new “federal treaty” to replace the one Vladimir Putin has systematically gutted over the last 15 years (see Commentaries, April 4).

 

Tatars both in the government and otherwise have long viewed Kazan’s power-sharing agreement with Moscow as the primary guarantee they have of a special status for their republic within the Russian Federation (Idelreal.org, January 30). Its first variant was adopted when Tatarstan (along with Chechnya) refused to sign the Russian federal treaty in 1992. But many Russians believe that this special accord with Tatarstan represents a threat to Russia’s territorial integrity. They, therefore, believe it is long past time to do away with any such agreement lest its adoption lead to “a new parade of sovereignties” among the other Russian federal subjects, like the one at the end of Soviet times (Versia.ru, February 12).

 

But despite that Russian opposition, the government in Kazan as well as Tatar nationalists have pressed for exactly that extension, themselves energized by the economic crisis in Russia, which has left them with less and less money, even as they continue to send a majority of their earnings and almost all of their tax money to Moscow. Indeed, many in Kazan are convinced that unless they secure an extension of the power-sharing agreement by this summer, the future of Tatarstan will be at risk and radicalism, rather than moderation, will spread. It appears likely that Kazan is quite prepared to use the threat of such an outcome as leverage in Moscow to obtain the accord the republic government wants (Afterempire.info, Windowoneurasia2.blogspot.com, February 17).

 

All of these issues surfaced at a congress last week (April 8) of the embattled All-Tatar Social Center organization, better known by the acronym VTOTs. That group, which played a central role in the national movement in the 1980s and 1990s, had been marginalized in recent years. Many of its leaders were arrested, and Moscow has sought to disband first its individual branches and then the entire body, as a purported source of extremism. But this year, the VTOTs congress attracted more attendees than in previous years and met in a luxury hotel rather than on the streets (Business-gazeta.ru, April 9). Moreover, its deliberations and appeals garnered far more attention from Tatar and Moscow outlets alike than any similar session over the last decade (Nazaccent.ru, April 10).

 

Farit Zakiyev, VTOTs’ president, set the meeting’s tone by saying that an entirely new power-sharing agreement must be adopted, one that would ensure Russian respect for “budgetary federalism” and democracy. Under his proposed terms, Tatarstan must be allowed to retain 70 percent of its earnings and must be able to freely elect its own president and parliament. He also called for making Tatar the second state language of the Russian Federation because “only a third of the Tatars of Russia” now live in Tatarstan.

 

VTOTs’ call for making Tatar the state language attracted the most attention because it could affect other non-Russian and especially Turkic languages in the Russian Federation. Turkic speakers in the North Caucasus, for example, generally said they were against the idea because Moscow would use it to strip them of their rights to use their own national languages in schools and daily life; but non-Turkic groups generally support the proposal because they believe that if the Tatars gained that status for their language, they could pursue the same goal for theirs (Kavkazr.com, April 8).

 

The April 8 congress appealed to President Vladimir Putin on these points and urged him to recognize Tatarstan’s earlier declaration of state sovereignty and its 1992 constitution, from which many portions at odds with Russia’s basic law have been stripped. They also called for an expansion of Tatar-language education and media, the opening of a federal Tatar-language television channel, and the erection of a monument to those who defended Kazan against Ivan the Terrible in 1552.

 

Russian commentators were dismissive of both VTOTs and its proposals. According to Moscow political analyst Sergey Sergeyev, “VTOTs is a political instrument that the republic authorities are using in their talks with the federal powers.” He urged Moscow to organize its own pocket Tatar organization to oppose both this group and Kazan’s use of it (Kommersant, April 10).

 

But there are reasons for Moscow to worry, not only because of Tatarstan’s size and geographic location, but also because it has a major influence on the thinking of the country’s other non-Russians. Many are responding to what the Tatars are doing. The clearest example of this was in the Sakha Republic. There, 1,500 people demonstrated in Yakutsk just after the VTOTs meeting and called for many of the same things the Tatars want in addition to demanding a new federation treaty (Afterempire.info, April 9).

 

This is not yet a new parade of sovereignties. But it is the most important challenge to Moscow’s nationality policies since the early years of Putin’s reign, one the Kremlin has not yet figured out how to respond to.

 


Bu haber toplam 1308 defa okundu.


vahiterdo

Kazan Kaynıyor. Global devrimci yeni sistem Rusya sahte fed üç vakte kadar dağıtacaktır.. mesel Kafkaslılar demekratik federatif birlik kurup kendi geleceklerini tayinde rol alabileceklermi,,zurtnanın zırt dedeği nokta budur. çok marifet v ar insanda selamlar..

19 Nisan 2017 Çarşamba Saat 11:21
vahiterdo

ERKEN SEÇİM İNGİLTERE ve A.B.
19-04-2017
İnsanlık tarihinde en çok ulusal ve sınıfsal savaşların olduğu Avrupa son 50 yıl içinde 28 devlet birleşme sorunlarını da içinde taşıyarak 500 milyonluk birlik kuruldu.

İngiltere de reforamla kıl payı ayrılama karının çıkması Türkiye deki Türk-İslam sentezi ve ulusolcuları pek heveslendirdi tarih tekrar ederek kendilerini haklı çıkardığın t.v. kanallarında şehvetle anlattılar ulus devletin ilelebed var olacağını vurguladılar,

- İngilizler bireycidir , anti militarist temeli olan Liberalizim orda ortaya çıktı, bireyin özgürlüğü ve tek başına mutluluğu arama hakkı temel prensiptir,,, oysa kara Avrupası toplumcu normları kurum ve gelenekleri vardır, komünistlerin önerisi ve baskısı ile tarihe işçiler için, ilk emeklilik hakkı -sigorta- sendika-koop- parti v.s Avrupa dan neşet etmiş dünyaya yayılmıştır,

- Aralarında ki bu önemli fark ciddi sorunlar yaratarak tarih boyunca var oldu,,, İngiltere A.B. dahil olunca inğ. aritokrat burjuvası ürperdi çünkü konumunu kayıp edeceğini pratikte gördü, en yakıcı olanı birleşik kırallık dağılma sürecine girdi, iskoç ya (yunaytıt kindumdan) ayrılma seçimi yaptı kıl payı evet kazandı, daha sonraki seçimde İngiltere de A.B ayrılma kararı çıkınça, İskoçya yeniden referandum kararı aldı tek başına A.B gireceğini ilan etti, üstelik ingiliz ekonomisi A.B den ayrılma kararı ile derin kırize girdi,,, oysa yeni kadın başbakanın ilk demeci seçimlerin zamanında yapılacağı yönündeydi ama dün ani bir kararla 8 haziranda seçim açıklaması yaptı.

yani bu seçim A.B yeniden oylama seçimi olacaktır. günün sonunda A.B de kalacak ve ulus devleti savunan gericilerin hevesi kursağında kalacaktır..EMEK-BİLGİ-GİRİŞİM en yüce değerlerdir çok marifet var insanda ..selamlar..

19 Nisan 2017 Çarşamba Saat 11:16
hapi cevdet yıldız

Rusya Federasyonu'ndaki (RF) Ruslaştırma politikası, - herhalde Kabardeyler dışında- Rus olmayan ulusları kaygılandırmış. Çünkü anadilleri Rusça karşısında güneş görmüş kar gibi hızla eriyorlar.

Geçmişte yüzyıllar boyu süren asimilasyon süreçleri günümüzde bir ömürden az bir süreye sığdırılabiliyor. Örneğin şahsen ben sadece Çerkesçe konuşan bir toplumdan artık Çerkesçe konuşmayan bir topluma geçiş sürecini yaşadım.

Sonuç olarak, Rusya'da birçok küçük dil daha şimdiden yok olmuş gibi. Nenets, Çukçe, Koryak, vs diller.

RF anayasası, Rus olmayan dillerin cumhuriyetlerde ikinci resmi dil yapılabileceğini belirtiyor. Ama uyan kim?

3,8 milyon nüfuslu Tataristan'ın iki milyonu Tatar, 1,5 milyonu da Rus. Orada da Tatarca sallantıda.

Rus, kendi dışındaki uluslara karşı eşitçi bir yaklaşım içinde değil, kendini üstün, diğerlerini tabi görmek istiyor. Sovyetler döneminde "ağabey ulus" kavramı vardı. Buna göre diğer uluslar Rusların önderliğini kabul etmeliydiler, böylece, yani Rusların ve uygarlık dili Rusçanın yardımıyla gelişeceklerdi.

Plan geri tepti, Rus olmayanlar uyanmaya, ağabey ulus istemediklerini tek tük söylemeye başladılar. Henüz bir politik mecra oluşmuş değil, mevcut yasalar ve yönetim daha fazlasını iteliyor. Yine de cesur sesler çıkmaya başladı.

Şimdi ne olacak?

Rus ekonomisi Türk ekonomisine göre daha fazla kriz içinde, berbat. Rusya krizi nasıl aşacak? ABD ve batıyı düşman görerek bu mümkün mü?..

Türk gericileri ve onlara alkış tutan Çerkes gericiler gibi Rus gericileri var, sayıca çoklar. Bunların baskı argümanlarından biri Rus milliyetçiliği, Rus olmayanlara "aşırı haklar" tanındığı gibi iddialar. Sanırsınız mevcut haklar bir lütuf.

Moskova'dan yeni sesler yükselmeye başladı. Örneğin Rus işbirlikçisi bir Kabardey örgütü konumundaki DÇB'den (Dünya Çerkes Birliği) Moskova'yı rahatsız edecek tek bir çıt bile çıkmıyor.
Kabardeyce ölmüş umurunda bile değil. Türk Kaffed'i de oraya bağlı. Ancak Kaffed ilaveli, bir Kabardey- Abaza örgütü. Abazalar DÇB'den kopup Abhaz'a katıldılar. Bizdeki Abazaların bir bölümü Kabardey destekçisi ve engelleyici.
Alt örgütleri (Adıge şubeleri) uyutuyor, pek güzel idare edilebiliyor.

Şimdi Moskova Tatar milli örgütlerini dağıtmayı, Kabardey DÇB'si benzeri işbirlikçi bir Tatar örgütü oluşturmayı öneriyor.

Söker mi?
Tatar Kabardeyleşmeyi, işbirlikçiliği kabul eder mi?
Örneğin, Karaçay şimdiden Tatarlaşmayı reddediyor. Oysa Tatarca ile Karaçayca arasındaki fark, Adıgeyce ile Kabardeyce arasındaki farka göre çok daha az, önemsiz. Ama Karaçay Adıgelerle paylaştığı ortak bir kültüre sahip. Tatar bunu görmüyor.

Bu da bize büyük ulus dışında, büyük ulusa bağlı uluslardan büyüklerin daha küçükleri eritmeyi amaçladıkları da anlaşılabiliyor. Nitekim, işbirlikçi Kabardeyler fırsat çıktıkça Adıgeceyi Kabardeycenin içinde eritmeyi sık sık önermişlerdi. Alfabe, ortak dil projeleri hatırlardadır.

Bununla birlikte sözlerimizin işbirlikçiliğe karşı mücadele veren Kabardeyleri kapsamadığını da belirtelim. Kabardey dilini savunan yurtseverler bizim açımızdan en değerli ulus evlatları içinde yer alırlar.

Sonuç olarak Rusya'da demokratik taleplerin artacağı, dil konusunda tartışamaların kabaracağı düşünülebilir.

Görev, Adıgey, Karaçay-Çerkes ve Kabardey-Balkar halklarını Ruslaşmaya karşı uyarmak, mücadelelerini tanıtmak ve desteklemek olmalı.

19 Nisan 2017 Çarşamba Saat 11:02
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net