Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Hapi Halid, Tanrı Onu Hastaları İyileştirmesi İçin Yaratmış
02 Eylül 2020 Çarşamba Saat 21:13
“Hastaları ölümün pençesinden kurtaran doktor” diye söylüyorlardı Hapi (Hapıy) Halid için. Thağapş (*) adlı küçük bir Şapsığ köyünde doğmuş ve binlerce kişiyi sağlığına kavuşturmuş biriydi, Moskova ili baş anesteziyolog-resüsitatörü idi, ömrü boyunca mesleğini titizlikle yürüttü.

“Hastaları ölümün pençesinden kurtaran doktor”  diye söylüyorlardı Hapi (Hapıy) Halid için. Thağapş (*) adlı küçük bir Şapsığ köyünde doğmuş ve binlerce kişiyi sağlığına kavuşturmuş  biriydi, Moskova ili baş anesteziyolog-resüsitatörü idi, ömrü boyunca mesleğini titizlikle yürüttü.

- Halid, Şapsığ aydınlarının en iyi temsilcilerinden biriydi, - diye anlatıyor Thağapş’ın en yaşlı kişisi, yazar ve gazeteci Çaçuh Medin. – Halid ve ben yaşıtız, aynı sınıfta okuduk, sevgili köyümüzden uzaklara düşmüş olarak çalıştığımız süre boyunca birbirimizi unutmadık, sık sık telefonla konuşurduk. Halid yaşıtları içinde farklı olan biriydi, derslerini iyi çalışırdı. Çocukluğundan beri hekim olmak istiyordu, bunun için elinden geldiğince çalışıyordu.

 

Küçücük Şapsığ köyü Thağapş, çok sayıda ünlü/ eğitimli kişi yetiştirmiş bir yer. Bu ünlü kişler arasında Rostov Hukuk Bilimleri Akademisi Rektörü Prof. Dr. Şapsığ Damir (http://www.cherkessia.net/makale_detay.php?id=3884), Soçi Bilimler Araştırma Enstitüsü Çiçekçilik Bölümü uzmanı, Rusya Federasyonu Devlet ödülü sahibi Prof. Dr. Tıv Mecid, tıp bilimi asistanı Hapi Bavlet, ünlü bir sivil toplum aktivisti, yazar ve gazeteci Łıf Halid, besteci, şarkıcı, Adıge Cumhuriyeti sanatçısı Xeşx (Heşh) Kazbek, Psışuape’de (Lazarevsk) kurulan Adıge Kültür Merkezi  “Şapsığe” folklor ekibinin yöneticisi, Krasnodar Kray ve Adıge Cumhuriyeti kültür çalışanı Xeşx Aslan’ın adlarını sayabiliriz.

 

Hapi Halid, 1962 yılında Krasnodar (Kuban) Tıp Enstitüsü’den mezun oldu, 1970 yılına değin Sverdlovsk’daki N 1 hastanesi anestezi bölümü baş anestezi uzmanı olarak çalıştı. Doktora tezini verdi. Moskova’daki A. N. Bakulev adlı kalp ve damar hastalıkları enstitüsünde 10 yıl çalıştı, Leo Boqueria (Leo Bokeriya) ile birlikte çalıştı (https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%BE%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F,_%D0%9B%D0%B5%D0%BE_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87). Doçentlik tezini burada verdi ve bölüm başkanı oldu.

 

1980 yılında Hapi Halid, Moskova ilinde M. F. Vladimirski  bilimsel araştırma enstitüsü kliniğine geçti, anestezi ve  resüsitasyon (duran kalbi yeniden çalıştırma) bölümü başkanı oldu. 10 yıl sonra enstitünün tıp fakültesinde, hekim eğitimi üzerine  anestezi ve resüsitasyon kürsüsü başkanı oldu. Halid’in öncülüğünde enstitüde üç resüsitasyon bölümü daha açıldı.

Hapi Halid birkaç monografi ile hekimler için birkaç kitap yayımladı. Onun yönlendirmesinde 24 öğrenci doktora tezi, 2 öğrenci de doçentlik tezi sınavını başardı. Başkanı olduğu bölümden iki bini aşkın  hekim yetişti. Moskova ili valiliğinin onur ödülünü ve Moskova ili bilim emekçisi nişanını aldı.

 

Çalışma arkadaşları Hapi Halid’i, Tanrının onu hekimlik mesleği için yarattığını, iyileşmekten umudunu kesmiş çok sayıda kişiye yardımlarını esirgemediğini ve derman olduğunu anlatıyorlar. Hapi Halid, Moskova ili sağlık bakanlığı baş uzmanı iken, ilde 12 anestezi ve resüsitasyon bölümünün daha açılması, hastanelerde anestezi bölümleri olması için çalışmalarda bulundu.

 

Hapi Halid’in iki kızı oldu, kızların ikisi de baba mesleğini seçti. Büyük kızı İrina tıp bilimleri doktora öğrencisi, kardiyolog, ultrason tanı hekimi. Küçük kızı Natalya da tıp bilimleri doktora öğrencisi, operatör jinokolog, Moskova ilindeki bilimsel araştırma enstitüsü birinci kliniğinde kadın hastalıkları ve jinekoloji bölümü çalışanı.

 

- Babam bilime çok değer verirdi, onun eğittiği öğrenciler Rusya’nın her bir köşesinde çalışıyorlar, - diye anlatıyor büyük kızı İrina. – Gestoz (normal hamilelik komplikasyonları), eklampsi (doğum sonrası komplikasyonları) ve eklampsi koma hali durumlarındaki tedavi yöntemlerini  bulan kişi babamdır. Hastalıklar üzerine yıllarca süren çalışmaları karşılıksız kalmadı. Böylece doğum sırasında ve sonrasında kadın ölümleri azalmış oldu. Babam bulduğu yenilikleri ve tedavi yöntemlerini öğretmek için ülkeyi dolaşıyor, bilimsel konferanslar ve dersler veriyordu. Birçok kez Soçi’ye ve Adıgey’e de gitti, hekimlere ve ağır hastalara  yardımcı oldu.

 

Babam işine öncelik verir, işi her şeyin üstünde tutardı. İşini büyük bir özenle yerine getirirdi, gece gündüz demez, hastalarla ilgilenirdi. Dinlenme gününü bile hastalar arasında geçirdiği günler olurdu. Aynı zamanda ailesi üzerinde de titreyen bir baba ve bir dede idi.

 

- Aile albümümüzde ailemiz üyelerinin resimleri dışında bir resim bulamazsın, - diye anlatıyor Hapi İrina. – Babam mesleki başarıları konusunda konuşmayı, övünmeyi sevmezdi, diploma ve başarı ödüllerinin hiçbirine evde bir köşe, bir yer ayırmamıştır. İş yerinde çekilmiş tek bir resmi olsun evimizde bulunmuyor. Bilim alanındaki ününe karşın, babam sıradan bir kişi gibi davranır, kendini göstermeyi sevmezdi. Torunları ile birlikte resim çektirmeyi ise severdi. Torunlarını  bir arada görmek, onun için en büyük mutluluk kaynağı olurdu.

 

Hapi Halid, fırsat buldukça eşi, iki kızı ve beş torunu ile birlikte  Thağapş’a, köyüne gelirdi. Özlediği eski ana-baba evinde gücünü, enerjisini yeniden topladığını söylerdi.

 

- Doğrusunu söylemem gerekirse, babam köyünü çok sever ve özlerdi. Biz de izin almayı, tatilimizi Soçi’de, köyümüzde  geçirmeyi iple çekerdik, - diye anlatıyor İrina. – Köydeki evimizin, her zaman için, köylülerin bir uğrak ve bir toplanma yeri olmasına şaşıyordum. Babam kalben insanlara açık, konuk sever ve güler yüzlü biriydi. Köylüler evimize gelmeyi, babamı görmeyi seviyorlardı. Babam onlara tıbbi konularda bilgiler verirdi, birçoklarının Moskova’da tedavi olmalarına yardımcı olmuştu. Thağapş’ta babamın yardımcı olmadığı kimse yoktur diyebilirim. Babam toprağı işlemeyi, bahçede çalışmayı, ağaç ve fidan dikmeyi severdi, kendi eliyle ürettiği ürünleri görmekten büyük bir zevk alırdı.

 

Bir tıp profesörü, Moskova ili anestezi ve resüsitasyon baş uzmanı olan Hapi Halid, çalışma arkadaşlarından büyük bir saygı görüyor, 76 yaşında iken bile işten kaçmıyor, var gücüyle çalışıyordu. Hastaların tedavileri için danışmanlık hizmeti veriyor ve gençlere elinden geldiğince yardımcı oluyor, onları bilgilendiriyordu. 1 Mart 2013’te Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin “Ülkeye yaptığı hizmetleri için” adlı II. Madalyayı hemşehrimiz olan Hapi Halid’e veren  bir devlet kararını imzaladı. Ancak madalyayı almak için Halid’in ömrü yetmedi, aynı yıl 17 eylülde Moskova’nın ana caddelerinden birinde bir arabanın çarpmasıyla yaşama veda etti…

 

- Soçi varoşundaki küçük bir Adıge köyünde doğmuş olan Halid, ilginç bir yaşam sürdürdü. Tıp fakültesini bitiren Şapsığ gençleri içinden Halid, tıp dünyamızın en ünlü ve uzman kişileri arasında en ön sıraya geçti, - dedi Hapi’nin çalışma arkadaşı Leo Bokeriya, arkadaşının defni sırasında, kabri başında. – Tanrı onu insanları iyileştirmesi için yaratmıştı, tıp bilimi alanında engin bir bilgisi vardı ve tıp tarihinde silinmez bir iz bıraktı. İyileştirdiği binlerce hasta, eğittiği yüzlerce hekim onu saygıyla anıyor. Görevini fazlasıyla yerine getirmiş biridir Halid…

 

Nıbe Anzor, Adıge mak, 24 Ağustos 2020

(*) – Thağapş – Kıyıboyu Şapsığe’de (Soçi - Lazarevsk ilçesi), Psışu Irmağı (ПсышIу; Псезуапсе) vadisinde küçük bir köy, nüfusu 167 (2010). Çerkeslerin 1864 sürgünü sonrasında yöre ve köy Çerkeslerden boşaltıldı, ırmak boyunca, Thağapş merkezli bir Rus savunma hattı kuruldu. Hat, ormanlara sığınan Şapsığ direnişçilerle mücadele için kurulmuştu. 1864 etnik temizliğinden 16 yıl sonra, 1880 yılında, uzlaşmalar sonucu askerler bölgeden ayrıldı, düze inmeleri koşuluyla Çerkes direnişçilere  köy kurma izinleri verildi (https://ru.wikipedia.org/wiki/Шапсуги). Sonuç olarak Karadeniz kıyısında birkaç küçük Adıge-Şapsığ köyü doğmuş oldu.  (https://ru.m.wikipedia.org/wiki/Тхагапш).

 

Kaynak: https://adygvoice.ru/2020/08/24/%d1%82%d1%85%d1%8c%d1%8d%d0%bc-i%d1%8d%d0%b7%d1%8d%d0%bd-i%d0%be%d1%84%d1%8b%d0%bc-%d0%ba%d1%8a%d1%8b%d1%84%d0%b8%d0%b3%d1%8a%d1%8d%d1%85%d1%8a%d1%83%d0%b3%d1%8a%d0%b0%d0%b3%d1%8a/?fbclid=IwAR0P0k9nMNMVDpsOqBWV2BgDYblj4ZumzjjLlN7FcfKtWNl2gudsbX_YAXQ

 

Çeviri: Hapi cevdet Yıldız

Cherkessia.net, 2 Eylül 2020


Bu haber toplam 1459 defa okundu.


Leyla Özel Akay

Nur içinde yatsın🙏

04 Eylül 2020 Cuma Saat 00:38
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net