Son zamanlarda Abhaz Dernekleri Federasyonu kuruluş çalışmaları üzerine birçok tartışma yapıldı. Bu tartışmalar bazen 'kardeşlik' üzerinden yürüdü. Dolayısıyla meseleye duygusal yaklaşanlar tartışmaları farklı boyutlara taşıdı. Hala Adıge ve Abhazların kendi içlerinde bile bir mutabakata vardıklarını düşünmüyorum. Bu noktada kanaat önderlerinin toplanarak meseleyi ciddi bir şekilde görüşmesi gerekir.

Abhazya’nın RF tarafından tanınması, ardından diasporada sadece Abhaz meseleleri ile ilgilenecek kuruluşların olmasını zorunlu hale getirdi. Derneklerin kapasitesini aşacak şekilde misyonların yüklenmesi sonucunda, dernekleri pasifleştirdiğimizi anlamamız gerekiyor. Kuzey Kafkas Kültür Derneği sadece ‘kültürel’ faaliyetlerde bulunmalıdır. 'Kafkas' derneği içerisinde birbirinden farklı 'Çeçen' , 'Abhaz' , 'Adıge' meselelerini çözmeye çalışırsak, tüm iyi niyetli çalışmalara karşılık elde edeceğimiz koca bir '0' dır.

Bugün Abhaz ve Çeçenlerin kendi meseleleri üzerine çalışmalar yaptıkları kuruluşları mevcut iken Adıgeler bundan mahrum kaldılar. O yüzden Abhazya ile koordineli çalışan ve Abhaz meselesi üzerine yoğunlaşan kuruluşlar ile 'Kafkas' derneği arasında ki fark 'icraat' aşamasında ortaya çıkıyor.

***

“Aman dağılmayalım, birlik olalım” taraftarlarının büyük çoğunluğunu oluşturan ‘Adıgelerin’ kendi meseleleri üzerinde duracak kadroları ve kuruluşları mevcut değil. 'Kafkas' derneklerinin de Adıge sorunları üzerine ortaya koyabildikleri kesinlikle yeterli değil. Özellikle son zamanlarda Çerkesya’da meydana gelen hadiseler karşısında tepki olarak bir 'Adıge' sesinin yükselmemesi , 'Kafkas' derneklerinin pasifliğini göstermiyor mu? Oysa susmak ve oturmak meseleleri çözmüyor. Bu noktada, Adıge halkının tıpkı Abhazlar gibi kendi meseleleri üzerine yoğunlaşacakları bir kuruluşa ihtiyacı vardır. Kim ki bunun aksini istiyor ve diretiyor, bilinmeli ki o hem Adıge hem de Abhaz halkının pasifleşmesini ve birbirine düşmesini istiyor demektir.

Kafkasya’daki durum değerlendirildiğinde Adıgelerin,  bölünmüşlükten kurtularak uluslaşma yolunda adım atma isteğine rağmen diasporada bu çalışmalara yönelik ciddi bir kurumsal çalışma yok. Farklı kimliklere ve bölgelere dağıtılmışlığın acısını her gün daha fazla hisseden Adıgelere, sağlam bir diaspora desteği gerekiyor.

Adıgelerin henüz kendi problemlerini çözebilme iradeleri yok iken, Kafkasya’yı toptan kurtarma planlarının artık ciddiye alınacak bir yanı yok.

***

“Adıge ve Abhaz kardeşliğini baltalamayın” endişeleri yersiz olsa da, bu endişelerin kesinlikle giderilmesi gerekir. Türkiye’deki Adıgeler ve Abhazlar bir geçiş süreci içerisindeler. Eskiden beri gelen kapalı toplum yapısı değişirken, biryandan da anavatanla iletişim eskiye göre çok ilerledi. O nedenledir ki diasporadakiler, anavatandaki soydaşlarıyla birlikte koordine çalışmalıdırlar.

Hem Kafkasya’da hem Türkiye’deki Adıgeler, her zaman kardeş Abhaz halkının yanında olmuşlardır. Şüphesiz sonsuza kadar da böyle olacaktır. Abhazya bağımsızlık savaşında ve devlet yapılanmasında Adıgelerin özverili çalışmaları da bu kardeşliğin tescilidir.

Bu tür endişeleri dillendirmeden, biran önce Adıgelerin kendi meselelerine odaklanması gerekiyor. Son zamanlarda K.Kafkasya daha bir gergin ve puslu iken diasporada oluşacak bir Adıge birliği, oralardaki soydaşlarımıza ümit olacaktır.

Bu demek değildir ki, Adıgeler ya da Abhazlar artık tamamen ayrılacaklar. Birbirlerinin meseleleriyle ilgilenmeyecekler, birbirlerine yabancı olacaklar. Hayır, aksine her zaman ‘senin derdin bizim de derdimizdir’(*) diyeceğiz.

Шlу зэрэлъэгъурэ зэкъошитlур зэшlобгъэкlодын плъэкlыщтэп.

Birbirini seven iki kardeşi kimse ayıramaz.

(*) 21. 08. 1992, Adyge Psalhe