Çerkeslik ile alakalı kaygılar duyan, Çerkeslerin geleceği üzerine düşünen pek çok arkadaşımızın zaman zaman ‘Çerkesce'nin yok olacağı’ endişesinde olduğunu dile getirdiğini görüyorum.
Arkadaşlar Çerkesçe hayatta yok olmaz.
Çerkesçe yazılmış eserlerin sayısı çok. Ses kayıtlarının miktarını bile bilmek çok zor.
Dünya üzerinde Çerkesçe konuşan bir tek kişi bile kalmazsa Çerkesçe yok olmaz. Çünkü dilimiz günümüzde (iyi kapsamlı) kayıt altına alınmış diller arasında yer alıyor.
Hiç Çerkesçe konuşan kalmadığı gün, şayet Çerkesler yeniden ayakları üzerinde durma iradesi gösterirlerse Çerkesçe'nin yeniden öğrenilmesi mümkündür.
Belki, çok örtüşen bir örnek olmasa da, mesela Yahudilerin bin yıl sonra yeniden yahudice konuşmayı öğrenmeleri gayet mümkün olmuştur.
Yahudiler yeniden konuşma, dillerine dönme çalışmalarına başladıklarında, onların günümüz Çerkesçe'sinin sahip olduğu kadar bile kayıt atına alınmış dile sahip olduklarını sanmıyorum.
Bu anlamı ile Çerkesçe hayatta yok olmaz.
Olmasından çekinmemiz gereken şey onun yok olması değil, bu dili konuşmamaya başlayan insanlarımızın milli aidiyetlerinden önemli bir şeyi yitirecek olmalarıdır.
Dilimizi Allah’a şükür yok olmayacak konuma ulaştırabildik.
Bu konuda artık çok şanslıyız.
Bizim kadar şanslı olmayanlar da vardı.
Mesela hepimizin bildiği Wubıhlar. Dilleri kayıt altına alınmış değil.
Yeniden tüm wubıhlar karar verse, ortak bir irade sergilese, olası tüm olanaklara sahip olsalar wubıhçayı canlandırmaları imkansız. Çünkü ne yazıkki dilin tamamı kayıt altına alınmış değil.
Üzücü olmakla birlikte günlük basit konuşmalar için bile yetecek kelime hazinesi kayıtlanmamış.
Uzun lafın kısası Çerkesçe'nin kendisinin tamamen yok olması kaybolması söz konusu değildir.
Gelecekte ve tüm zamanlarda isteyen her hangi birisinin yeni baştan çerkesçeyi öğrenmesi- canlandırması mümkündür.
Yok olacak olan Çerkesçe değil, Çerkesçe'yi yitirdiği için yok olma olasılığı (daha da) artan bireylerimizdir.
Bu yüzden lütfen ‘Çerkesçe yok olacak’ söylemini değil ‘Çerkesçe bilmediğinden çocuklarım torunlarım yok olma tehlikesinde’ söylemini dile getirin. Çünkü doğrusu bu.
