Janğhuet, şuuru kapalı bir şekilde uzun bir süre yattıktan sonra gözlerini açmış, çok geçmeden de doğrularak hasta yatağında oturmaya başlamıştı bile. Çocukları ondan ümidini kesmişti ama işte tekrar kendine gelmişti. Babaları tam tamına 95 yaşındaydı ve bu son hastalığına kadar oldukça sağlıklı yaşamıştı. Bundan bir ay kadar önce aniden fenalaşarak hastaneye kaldırılmış, meslektaşları beyin kanaması geçirmiş olduğunu söylemişlerdi. Janğuet konuşmaya da başlamıştı ama Türkçe değil, bilmedikleri bir dilde konuşuyordu. Az çok diğer ülke dillerini de biliyorlardı ancak bu onların hiç birine de benzemiyor. Ailesi, onu tanıyan arkadaşlarından hiç birisi olanlara bir anlam veremiyordu.
Жанхъуэт зимщ1эжу зыкъомрэ хэлъа нэужь и нэхэр зэтырихыу щ1идзэри, куэди дэмык1ыуэ къызф1эт1ысхьэжат. И бынхэм я адэр хъужыну щ1агъуэ ямыгугъэуэ мис иджы аргуэру зкъищ1эжат. Жанхъуэт илъэс 95-м итт, ф1ыуэ хэк1уэтами узыншэурэ псэуат ауэ мазит ипэ зоуэ къытехуэщ къэсымаджэри абы лъандэрэ укъимыщ1эуэ хэлът. И дохтыр ныбжьэгъухэм арауэ жа1ат щ1эсымаджэр, и щхьэкуц1ым лъы илъэдауэ. Псалъэуи щ1идзат л1ыжьыр ауэ зэрыпсалъэр Тыркубзэтэкъым, зэи зыхамыхауэ бзэ ямыц1ыху гуэрэк1эт. И унагъуэми и ныбжьэгьуэхэми къэхъуар зыхуахьыни, зыдахьыни ящ1эртэкъым, жи1эхэри къагуры1уэтэкъым.
Janğhuet, 1900 lü yılların başlarında, at üzerinde babasının terkisinde Kafkasya’dan Osmanlı topraklarına geldiğinde 5-6 yaşlarında bir çocuktu. Hayal meyal hatırlıyordu o yılları. Uzun ve meşakkatli bir yolculuktan sonra, baba ile oğul yalnız başlarına İstanbul’a ulaşabilmişlerdi. Kim bilir ailenin diğer üyeleri nerelerde kalmıştı? Belki Karadeniz’de, belki de ötesinde, anavatanlarında..İ stanbul’a geldikten sonra çok geçmeden baba ölünce Janğhuet koca şehirde tek başına kalmıştı. Üstelik sadece Çerkesçe biliyor, geldiği ülkenin dilinide anlayamıyordu. Neyseki bir aile kimsesiz kalan çocuğu sahiplenerek yanlarına almıştı. Janğhuet, tüm bu zorluklara rağmen bu şekilde hayata tutunmuş, büyük bir gayret ile okumuş, Tıp Fakültesinide bitirerek doktor olmuştu.
Иджы, илъэси-100 хуэдизк1э къэдгъэзэжынщ; Жанхъуэт, 1900 гъэхэм и пэщ1эдзэхэм и адэшхуэм и шым ек1эсауэ Хэкум къик1ыу Уэсмэным къыщык1уам илъэс зытхухым иту щ1алэц1ык1ут. Пщ1эхьэп1эуэ ищ1эж кьудейт, и адэшхуэмрэ езымрэ гугъехьышхуэ яшэк1ыуэ Истамбулым ящхьэ къызрахьэл1ар. Тхьэм ещ1э, и анэ-адэр дэнэт щык1эрахуар, адэ Хэкум щык1уэдат хьэурэ Хыф1ыц1эм хилъэфат, езы т1урат къынэсыфар. Абык1эй зэф1эк1акъым Жанхъуэт ц1ык1ум ищхьэ къырик1уар; щ1агъуэ дэмык1ыу и адэшхуэри щхьэщык1урик1ри, ищхьэ закъуэ илъакъуит1у къэнащ. Жанхъуэт изакъупц1ыйуэ къалэшхуэм къыдэнат, Адыгэбзэ ф1эк1ай имыщ1эуэ. Дэнэ к1уэнт, сыт ищ1энт? Иужьым, и насыпым къырихьэк1ри къэслъэгъуа тырку унагъуэ гуэрэм зеиншэуэ утыкум къина мо щ1алэ ц1ык1ур зрашэл1эжащ. Жанхъуэт щ1алэ 1ущ ц1ык1ут; Истамбул дет медицинэ факульэтыр къиухри дохтыру къыщ1эк1ащ. Аурэ аурэ гугъехь псори къызринэк1щ, бын-унагъуэй хъури, и 1эф1ымрэ и дыджымрэ зэхищ1ауэ гъащ1эм лъэбыдэк1э теуващ.
Ailesi ve arkadaşları, uzun bir koma döneminden sonra kendine gelen Janğhuet’in konuştuğu dili bir türlü çözemiyorlardı. Sonunda onun Çerkes olduğu akıllarına geldi. Acaba Janğuet Çerkesçe konuşuyor olabilir miydi? Ama onun daha önce hiç Çerkesçe konuştuğunu duymamışlardı. Sonunda Çerkes bir tanıdıklarını çağırmaya karar verdiler. Tahmin ettikleri gibi babaları Çerkesçe konuşuyordu. Çok küçük yaşlarda ailesini, babasını kaybettikten sonra hiç bir çerkes çevresinde bulunmamış, hiç Çerkesçe konuşmamış ve neredeyse anadilini unutmuştu. Ama şimdi, geçirdiği hastalık daha sonra öğrendiği tüm dilleri unutturmuş, sadece ilk öğrendiği anadili kalmıştı. İnsanın ilk öğrendiği ana dili işte böyle bir güce ve dirence sahipti. Soykırım ve Sürgün ailesini elinden alsa da Janğuet’in anadilini yok edememiş, onu içinden söküp alamamıştı..
Жанхъуэт хъужыуэ къэтэджыжа щхьэк1э, бынми ныбжьэгъуэ жэрэгъуми, зымик1 жи1эхэр кьагуры1уэтэкъым. Иужьым зэрыадыгэр ягу къок1ыж: Адыгэбзэк1э псалъэуэ зэи зыхахатэкъым, Адыгэбзэуэ п1эрэ зэрыпсалъэр жари гурыщхъуэ ящ1. Адыгэ ц1ыхугъэ гуэрэ я1эт, ар кьыраджэ. Арат, Адыгэбзэк1эт зэрыпсалъэр..Жанхъуэт и анэдэлъубзэр щыгъупщэжри абы иужьк1э зэи Адыгэбзэ псэлъэжатэкъым арщхьэк1э мис иджы апхуэдиз илъэсыр дэк1а нэужь къыстехъук1а и анэбзэр къыжьдэнри иужьк1э зэригъэщ1а бзэ псори щыгъупщэжат! Ц1ыхум ипэдыдэ зэригъэщ1а, ипэдыдэ зэрыпсэлъа бзэр мис апхуэду лъэщт ныт1э..КъеуэлIа сымэджагъэм, щхьэкуцI уызыфэм, ипэдыдэ зэригъащIэуэ щыт и анэдэхъхубзэр къанэри, иужъкIэ зэригъэщIа адрей бзэхэр зыкъэмынэри, Тыркубзэри Инджылизыбзэри и щхьэм ирилъэщIыкIат! Ар гъэщIэгъуэн дыдэкъэкъэ? ЦIыхум ипэдыдэ зэхих, зэригъащIэ и анэбзэр и щхьэм апхуэдизкIэ хохьэ хот1ысхьэри фIырыфIкIэ пхуилъэщIыжкъым, абы къикIыр арагъэнщ дауик1.
Janğhuet, bu olaydan sonra bir yıl daha yaşayarak 96 yaşında hayata gözlerini yumdu.
Жанхъуэт абы иужь иджыри зилъэск1э псоужьри, илъэс 96-м иту дунейм ехыжащ..
