Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Tegulan Yakup Temel
Faşe ve Çerkesce
28 Eylül 2023 Perşembe Saat 23:09

Çerkesler, ” Şığınır guaşesi, yat’er pşı wınes “ derler, bir insanı güzel gösteren şeylerin başında giysilerin geldiğini vurgulamak için. Çerkeslerde temiz ve güzel giyinmeye çok önem verilir; gençler düğünlere giderken özellikle en güzel giysilerini kuşanmaya özen gösterirler. 


Bir büyüğümüz eski günleri anarken, uzun siyah elbiseleri ve özel yuvarlak şapkaları ( dışe pıa ) ile cegu’ler de kafe dansı yapan kızların zerafetinden özlemle söz etmişti. Çerkesçe’ de giysi genel olarak “ Şığın “ olarak adlandırılır. Faşe’de giyilir ancak  Faşe’nin daha özel, daha derin  bir anlamı, bir özelliği vardır..


Faşe sıradan bir giysi olmayıp bir kimliğin yansıtır ki o kimlikte Çerkes kimliğidir. Faşe adeta Çerkes Kültürünün, Çerkes Kimliğinin bir giysiye bürünmüş halidir. Çekiciliğinin yanında, biraz da ondandır, komşu halkların onu üzerlerinde taşımak istemeleri..Öyle ki, son dönem rus çarları bile bu giysiyi ( Çerkeska ) kullanmışlardır.


Faşe giyen onun temsil ettiği kimliğe uyumlu olmalıdır. Yani, “ xue Faşe-n xueys “. Çerkesler iyi bir niteliğin birisine uygun olup olmadığını anlama amacı ile Xue Faşe? diye sorarlar..Bu niteliği hak edip etmediğini sorgulamak istercesine..Diyeceğimiz odur ki, Faşe sıradan bir giysi, onun temsil ettiği değerlerde sıradan değerler değildir..


Adıyağa konusunda, kültürleri ve kimlikleri konusunda son derece hassas olan önceki büyüklerimizden, kendi kimlikleri ile bütünleştirdikleri faşelerini; kalpaklarını ( adige pıa), kamalarını, yamçılarını, seşxuelerini, eyerlerini (wane), çerkeskalarını (dzey) yabancıların üzerinde görmeye istekli kimseyi hatırlamıyorum. Geçenlerde, çerkes giysilerini başkalarının üzerinde gören bir büyüğümüz,” Adige şığınhar adrey mıdreym kaxuenejas ( Çerkes giysisi ona buna kaldı ) “ diye yakınmıştı.


Zaman zaman kurumlarımız ile politikacılar arasında sıkça yapılan temaslarda her seferinde kısa da olsa, en azından bir iki cümle Çerkesçe olarakta bir konuşma yapılmalıdır. Bu şekilde hem dilimiz ve kimliğimiz ile ilgili etkili bir mesaj verilmiş hem de buna verdikleri tepkiye bakarak bu konudaki samimiyetleri test edilmiş olur. Amaç kimliğe yönelik dikkat çekmek ise, kalpak kama vs den öte, zaten kimliğimizin en önemli ve esas simgesi, göstergesi anadilimiz değil mi? Bu çok daha etkili bir yöntem olacaktır.


Çerkesler Kafkasya' dan ilk geldikleri zaman giyim kuşamları ve kendilerine özgü kıyafetleri ile tanınırlar,  görenler de  onlara '' Çerkesler '' derlerdi. Ama bu dönem ne yazık ki fazla uzun sürmedi ve kıyafetler bir şekilde kaybolunca bu sefer konuştuklarında farklı dilleri ile, Türkçe konuştukları zaman da aksanları ile tanınır oldular ve hemen herkesin anadilini kullanabildiği bu dönem oldukça uzun sürdü. 


Son 25-30 senedir ise anadil de büyük ölçüde ortalıktan çekilince Çerkesler artık büyük ölçüde sadece düğünleri ve folklorik özellikleri ile tanınır oldular ve halen durum bu şekilde devam etmekte..


Çağımızın bir gereği olarak Faşe artık sadece özel günler ve gösterilerde görünür olacaktır ve bu doğal bir gelişmedir. 


Anadilimiz Çerkesçe ise kimliğimizin devamı için sadece özel günler ile sınırlanamayacak kadar önemli bir faktördür. Çerkes kimliğimizin korunması için her gün kullanacağımız "  faşemiz " artık anadilimiz olmak zorundadır..



Bu yazı toplam 2983 defa okundu.





Bu yazıya yorum eklenmemiştir.
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net