

Ulusal ekonomi (хъызмэт), ulusun üzerinde oluştuğu toprağa bağlı olarak biçimlenir. Kuzeybatı Kafkasya, Adıgelerin ata toprağıdır. Adıge toprağında bulunan dağ eteği düzlükleri, dağlar ve dağ yaylaları tarım ve hayvancılığa elverişlidir.
Birkaç bin yıldan beri Adıge toprağında at beslenir. Adıge ekonomisinde, ulusun tanınmasına neden olan çalışmalar arasında at yetiştiriciliği önemli bir yer tutar. Bir Adıge at cinsi olan Kabardey atı, dünya cins atları listesinde yer alır ve tanınır.
Adıgeler çok eski dönemlerden beri atı sadece bir binek atı olarak kullanıyor, arabaya, boyunduruğa koşmuyorlardı. Arabaya, boyunduruk ve sabana koşulan hayvan öküzdü. Adıgeler açısından at eğer vurulmak üzere yaratılmıştı. Ava, keşfe, geziye ve savaşa atla giderlerdi.
Kullanma ve yetiştirilme amaçlarına göre Adıge at cinsi çeşitlere ayrılırdı: Beçkan (бэчкъан) (1), ş’evelıhu (шъэолыхъу) (2), şağdıy (щагъдый), jıraşte (жьыраштэ), abık’u (абык1у) ve tram (трам).
Savaşa katılacak ve sefere çıkacaksan- beçkan,
Yarıştıracaksan/ at yarışlarına katacaksan- jıraşte,
Eğitim vereceksen (п1урым уетэщтмэ)- pç’eğual (пк1эгъуал/ kır at),
Kalkış yaptıracaksan (бгъэхъуш1эщтмэ)- Arabış (арабыш), derlerdi.
Atlar tip ve görünüm bakımından da ayrılırlardı. Adıgeler atın görünümü (теплъэ) ile gücünün birbirine bağlı/ bağlantılı olduğunu söylerlerdi. Buna ilişkin öykü ve masallar gerek anayurtta ve gerekse Türkiye'de hâlâ anlatılır (s. 105-106).
BİLGİ NOTU:
(1) - Beçkan, ’beç=bey+kan=soylu. Beçkan birleşik bir sözcük olup en soylu, ‘soylulara özgü at’ gibi bir anlam veriyor. Şevelıhu da beylere özgüydü ve ata sahibinin damgası vurulabilirdi. Soylu olmayanların soylu atlara binmelerine izin verilmediği söylenir. – hcy
(2) - Şevelıhu /Şevluh atı konusunda, sanırım "Kafdağı" dergisinde olacak, hayli geniş bir aktarma bilgi vermiştim. - hcy
Doç. Dr. VINEREKO Mir
İlkokul 3- 4. sınıflar için “Adıge Geleneği” (Адыгэ Хабз) adlı ders kitabından alınmıştır.
Maykop, 2007, s. 11-19.
"mikromilliyetçilik" kavramından artık gına gelmiştir epeydir kullanmıyordum baktım köşede öyle duruyor son bir kez cümle içinde kullanayım dedim.
Mithat Bey,
Teknik açıdan haklısınız ama bunu pek teknik ve kavramsal kaygılarla yazdığınızı düşünmüyorum.
Ama sizi haklı görmüyor da değilim çok değerli çok sayın çok bla bla aydınlarımız genelde kabilecilik eksenli bir Adige milliyetçiliği güttükleri için karşılıklı tabansal birikmeler olabiliyor.
Aydınlarımıza baktığımda nedense kendimi pek taban gibi görmüyorum taban demek ne kadar doğru olur ne tür bir sosyal iletişim sosyal gelişmişlik sağladıkta biz taban olmaya hak kazandık onu bile kendime yakıştırmazken aydınlarımız "aydın" "kanaat önderi" "toplum lideri" v.s gibi vasıfları kendilerine gayet rahat yakıştırıyor.
Her neyse ben bizleri yine taban olarak adlandırmak zorundayım "kabile,boy" merkezli Adıgelik bilinci demiştik; Bir Kabardey Adıgesi olarak genç yaşlarda kimiz neyiz sorusuna iyi kötü cevap aramış iç güveyin kendine ayırabildiği zamandan biraz daha fazla okuyup araştırmış biri olarak çok zat-ı muhteşem aydınlarımızın kafamı arı kovanına çeviren bir çok eserini okudum antik çağlardan başladık herşey güzel giderken sind-meot,hatti,kasit hiksos, hz ibrahim,v.s derken beynimde çalan davullar Çerkeslerin farklı farklı kabilelere bölünüp Ruslarla karşılaştıkları zaman artık patladı patlayacak kıvamdaydı tam o sıra kronolojik bir eser sunu verdi bir emekli canı sıkılan haydi bakalım temiz bir özet geçmiş oluruz derken Kabardeyler iyi bişey yapmışsa sene bilmem kaç Adıgeler astı kesti diye geçiyor, eğerki "ee biz savaştık siz oturdunuz" geyiğini destekleyecek kötü bir olay varsa tarih bilmem kaç Kabardeyler böyle böyle yaptı. Kabardeyler gerçekleşen tarihi olayın iyiliğine yada kötülüğüne göre isim değiştirebiliyor yani iyiyse Adıge kötüyse Kabardey :) zat-ı süpermene bizzat sorma şansı buluyorum daha sonra.Kendisini Adıge tarihini kurtarmak üzere gönderilmiş seçilmiş kişi olarak gördüğüm zamanlardan kalma bir pelerin tayt gövdesinde bir B bir Ö parantez içerisinde birde (Y) harfi falan beklerdim o kronolojik hayal kırıklığına uğramamış olsam.
Diyorum sayın pelerinsiz thamade nedir bu durum ne olacak bu Kabardeylerin hali,biz Adıgemiyiz değilmiyiz bir yol gösterin dünya kadar işimiz var ona göre cevap verin ki; daha milletleşecez toplumlaşacaz e bunu başta deseydiniz binlerce sene oyalanmazdık bize Adıgesiniz dediler bizde ona göre hazırlandık şimdi bu saatten sonra Kafkas'amı yetişecez Acememi yetişecez Türkemi araba mı hatta ben bir kaçaraştırma yapmıştım ne olur ne olmaz diye bizi Macar yapmaya hevesli daha uçuk fikirler vardı acaba Macarmı olsak Macarları oluşturan bilmem kaç kurucu unsurdan biriymişiz Macar atı-Kabardey atı ikisininde dört bacağı iki kulağı var hmmm olabilir Macar olabilir bak ne diyelim Almışoğlu Arpad vardı canı sıkıldı altı topladı tası tarağı yürüyün dedi milleti peşine sürükledi sonra bir kısmı kimliği evde unutmuş yarı yolda geri dönmüşler Kırımda biraz konaklamışlar sonra gelirken gelirken bugün yerleşik oldukları yerde yeter abi dalağım şişti diyip yerleşmişler deriz.Ama Almışğlu Arpad biraz Turani bir isim ordan Sabir Türklerinemi bağlasak Adıge olmasında nereye bağlarsanız bağlayın Adıgeler sonradan gelmiş biz buranın otonkingtonton halkıyız diyenlerede gün doğar Arap diyelim Arap, Çera kase el şakşuk diye bir hikaye uydururuz hem Arap atı Kabardey atı bak olay yine ata geliyor evet önemli tarihi veriler bunlar yada Romen diyelim Karpatlar Karpatey Kabardey KArpatların Maradonası Hagi söz konusu olursa Hagi Adıgeymiş deriz diktatör Çavuşesku'dan konu açılırsa Kabardeymiş deriz
özetle ne yapalım sayın thamade siz ne buyurursunuz diye sordum net bir cevap alamadım iki satır kem bir satır küm.
Nasıl olur sayın bla bla biz ortadamı kalacaz diye ısrar ettim Adıge olduğumuzla ilgili net bir cevap alamadım Ümit Besen kliplerindeki acılı melodi çalmaya başladı sanki o an fonda sanki yağmurda kapının dışında kalmış gibi pek kıymetli bla bla bizi içeri almadı fonda Ümit Besen...Hatırladınmııı eskidennnn geçmişteki günlerdennnnn....
Şaka bir yana bu tür kendini biraz olsun ön planda tutan insanlar ufak tefek kişisel hezeyanları kabile milliyetçiliği ile oluşması gereken tarih bilincini bile kısır günü yapan teyzelerin birbirlerine eşyalarıyla takılarıyla yaptıkları nispetleşmeye çeviriyorlar dolayısıyla "şşş bilader Adıge atı değil Kabardey atı olacaktı o" tepkisi ve benzerleri oluşuyor.
Bölgesel işaretler diye bir husus var medeni avrupanın, bölgesel özellikler yiyecekler,kültürel farklılıklar,hayvan cinsleri v.s gibi tescillenmesi gereken kavramları bu şekilde adlandırıyorlar mesela Antep Baklavası bir bölgesel işaret tescilidir, yada Afyonun kaymağı Konyanın manyağı (demeyecem) :) Kabardey atı bir bölgesel işarettir siz haklısınız ama zihninde Adıge dili,Kabardey dili iyi olunca Adıge kötü olunca Kabardey yada diğer boyların isimleri ile hala kısır günü milliyetçiliği yapan aydınlarımızın bizim zihinlerimizde patlattıkları zararlı bombalardır dolayısıyla Adıge atasözünde dediği gibi "psı per zerıjjem psı g'eri yıroje" mevzusu geliyor başımıza, yada imam ve cemaatin sıradışı etkinliği.
Mikromilliyetçilik kelimesinide cümle içinde kullanacam dedim onuda unuttum
Adige Cins atları adlı konu başlığı ile yazyınlanan yazıdaki atların gerçek adı, KABERDEY ATLARI olmalıdır,çünkü Kaberdeyin bir çok ailesi kendi adları ile bilinen 38 farklı at yetiştirmiş, ama bu türler Rusların bölgeye gelmeleriyle yok olmuşlar,sadece üç tür at kalmış bunlarında en bilineni Shagdy diğeri Sholukh olarak tanınır.
28 Kasım 2012 Çarşamba Saat 18:15