ĞUÇE ZAMUDİN

 

26 Şubat 1953'te Kabardey Balkar Cumhuriyeti Baksan şehrinde doğdu.

1960-70 yılları arasında Baksan şehrinde bulunan ilk ve orta dereceli okullarda okudu.

1970 yılında Kabardey Balkar Üniversitesi Matematik-fizik bölümüne girerek iki yıl okuyup bitirmeden ayrıldı ve 1972-74 yıllarında Sovyet ordusunda askerlik görevini tamamladı.Askerlik sonrası Baksan ve

 Nalçık'ta bulunan çeşitli fabrikalarda kaynakçılık vb.işlerde çalıştı.

 

1979 yılında Kabardey Balkar Devlet İstatistik Kurumu'nda teknik eleman olarak işe başladı.Bu esnada fotoğrafçılığa ilgi duydu ve bu konuda kendisini geliştirdi.İşten artan zamanlarda Kabardey Balkar İlim Araştırma Enstitüsü sözlü edebiyat bölümünde fotoğrafçı olarak çalışmaya başladı.1985 yılına kadar Nalo Zavur,Kardanğuş Zaramuk,Ğute Adem gibi ünlü biliminsanları ile birlikte edebiyat ürünleri derleme gezilerine katılıp köylerde yaşamakta olan sözlü edebiyat taşıyıcılarının fotoğraflarını çekti.Bu fotoğraflar halen enstitü arşivlerinde mevcuttur.

Fotoğrafçılığın yanı sıra Adiğe el sanatlarından hasır örme işine de ilgi duymaya başladı.1980-1985 yılları arasında yaz aylarında Adığey'e gelerek bölgeyi dolaşıp hasır  ve Adiğe müzik aletlerinin yapımı konusunda bu işin ustalarından bilgiler aldı.

 

Yapmaya başladığı hasırlar beğenildi.Nalçık,Grozni,Moskova ve Mıyekuape'de sergiler açtı.Bu çalışmalarından dolayı Rusya Ressamlar Birliği'ne alındı.

1986'da Kabardey Balkar'dan ayrılıp Mıyekuape'ye yerleşti.Hasır ve Şıçepşine yapımı ve çalınması konularında okullarda dersler verdi."Aşemez" adlı halk şarkıları gurubunu oluşturdu.

1990 yılında hasırın tarihi ve yapımı üzerine hazırlamış olduğu kitabı devlet yardımı ile çıkardı.

 

2005 yılında Adığey Kültür Bakanlığı'nın talebi üzerine halk şarkıları topluluğu JUV'u kurdu.JUV gurubu ile birlikte:

 

1.Konukevi (Haçeş)şarkıları

2.Eski halk şarkıları

3.Nart şarkıları

Olmak üzere üç albüm çıkardı.

 

JUV gurubu olarak Mıyekuape,Nalçık,Çerkesk,Bazı Adığe köyleri,Moskova,Petesburg,Elista,Polonya,Litvanya,Almanya,İsveç,Türkiye'de festival ve konferanslarda yer aldı.

Adığey,Rusya ve başka ülkelerin televizyoları tarafından JUV gurubunun çekimleri yapıldı.

Ğuçe Zamudin 2010 yılından beri Tletserıko Kim sanat okulunda Şıçepşine çalma, eski halk şarkıları söyleme üzerine dersler variyor.

2014 yılında "Şıçepşine öğreniyorum" adlı kitabı Kültür Bakanlığı'nın destekleri ile çıktı.

2015 yılında "Adığe Şıçepşinesinin Atlası" adlı kitabı çıkarmak için çalışıyor.

 

 

 

Çetao İbrahim, Mıyekuape

 

Cherkessia.net, 26 Şubat 2015

 

 

****

 

 

ГЪУКIЭ ЗАМУДЙН                            

 

Сэ ГъукIэ Лолэ икъуэ Замудин мэзай (февралым) мазэм и 26-м 1953 гъэм Къэбэрдей-Бэлкъэр республикэм ит къалэу Бэхъсэн сыкъыщалъхуащ.

Ди лъэпкъкIэ ГъукIэхэ, Ахътуд къуажэм дыщыщхэщ. Сиянэшхэр Аргъэщокъуэхэ, Бэхъсэнхэщ. Си адэр зэрысщIэжырэ къулыкъущIэу, тхьэмадэу къарал лэжьапIэхэм Iутащ. Си анэу Розэ, унэгуащэу, иужьым къэралым итучаным щылэжьащ.

1960 гъэм Бэхъсэн сэбий IыгъыпIэ-еджапIэу № 1-м (школа-интернат) сыщIагъэтIысхьэри илъэсиблкIэ сыщеджащ. Иужьым 1967 гъэм абы сыкъыщIашыжыри ди къалэм дэта еджапIэ № 10 сыщIагъэтIысхьэжащ. Зы илъэс фIэкIа сыщемыджауэ еджэпIэщIэу № 4 ди къалэм къызэщызэIуахэм дагъэIэпхъуэжыри 1970 гъэм ар къыщызухащ.

 

А гъэм Къэбэрдей-Бэлкъэр Къэрэлыгъуэ университетым и физикэ-мэтемэтическэ фэкультетым сыщIэтIысхьащ физик IэщIагъэр зэзгъуэтылIэну. Къыхэсха IэщIагъэр сигу иримыхьу илъэситIкIэ седжа нэужь университетым сыкъыщIэкIыжыри Совет Армэм (дзэм) сыкiуащ.

1972-1974 дзэ къулыкъур зэфIэзгъэкIыри сыкъыхэкIыжащ. 1974 гъэм Бэхъсэн дэт зэводу «Автозапчасть»-кIэ зэджэм сыIухьащ гъущI-гъажьэу (сварщику) сылэжьэну. Зы илъэскIэ сылэжьа нэужь 1975 гъэм Мазку Къэралыгъу Университетым М. Ломоносовым ицIэр зезыхьэм и фильсуф факультетым сыщIыхьэну сыпылъащ, ауэ къыздэхъуакъым Ар щымыхъум, 1976 гъэм Ленинград Къарэлыгъуэ Университетым и фильсуф фэкультетым сыщIыхьэну сыпылъащ, ауэ ари къыздэхъуакъым. Ахуэдэу щыхъум а илъэсдыдэм бжьыхьэм комсомолым и жэрдэмкIэ (путёвкэ) Сыбырым щырагъэжьауэ ящIу щыта Байкал-Амур гъущI гъогу магистраль зицIэм сиIыхьэ хэслъхьэн симураду сокIуэ. Ауэ абы дамышу Усть-Илимск къалэм пэгъунэгъу йащIу щыта кIылъымпIэщI комбинатым дашэ. Абы мэзищкIэ сыщылажьэри Къэбэрдеим къэзгъэзэжащ. 

 

Гъатхэм 1976 гъэм Налшыч къалэм дэта мэшинэщI заводым токэру (гъущI лъэрыгукIэ пкъыгъуэ зэмылIэужьыгъуэхэр къызэрыхэбзыкIын IэщIагъэ) зезгъасэу иджи сылэжьэну сыIухьащ.

Къэбэрдей-Бэлкъэр Университетым сыщIыхьэну зызгъэхьэзырыну симураду, бжьыхьэм заводым сыкъыIукIыжыри тучаным хьэлъэзехьэу сыIухьащ. Си мурадхэр къыздэмыхъу тучаным илъэсищкIэ сыщылэжьащ.

1979 гъэм лэжьапIэр схъуэжыри Къэбэрдей-Бэлкъэр Къарэлыгъуэ Статистическэ Управленэм и тхылъ тедзапIэ къудамэм и типограф машинэхэр сщIыжу сылэжьэну сыIохьэ.

А зэманхэм сурэттехыкIэ Iэмалхэри зыIэрызгъэхьащ иджи зыгъэпсэхугъэ  мазэхэм Къэбэрдей-Бэлкъэр къэхужэн институтым и IуэрыIуатэ къудамэм сурэттеху садолажьэ. Си нэсып къихьыри 1985 гъэм нэс щIэныгъэлэжь цIэрыIуэхэу Нэло Заур, КъэрдэнгъущI Зырамыку, Гъут Iэдэм сымэ сырагъусэу IуэрыIуатэ зыхуэхьэсым зекIохэм сахолажьэ сурэттехэу. А зэманым адыгэ къуажэхэм дэса IуэрыIуатэзехьэхэм сурэт куэд тесхащ. Ахэр псори институтым и фондым хэлъщ.

Сурэттехыным пэмыщIауэ сищхьэкIэ къесхьэжьа проекту «ПIуаблэ» - м сыдолажьэ. 1981-1985 гъэхэм гъэмахуэ зыгъэпсэхугъуэхэм деж Адыгеим сыкъакIурэ къуажэхэр къызыхэскIухьащ пIуаблэм, адыгэ пшынэ Iэмэ-псымэхэм сурэт тесху, ящIыкIэхэм сыщIэупщIэу.

 

А гъэхэм пIуаблэ щIыкIэр зызогъащIэ икIи сощI. Си пIуаблэхэр гъэлъэгъуэнхэм хызогъэлажьэ (Налшыч, Грознэ, Мэзку, Мейкъуапэ). Уасэ лъапIэ къысхуащIыри егъащIэм къэмыхъуауэ сэ, пIуаблащIэр, Совет союзым сурэтыщIхэм я союзым сыхагъэхьэ.

1936 гъэм Къэбэрдеим сыкъикIыри Меикъуапэ сыкъыIэпхъуащ. А илъэсым Адыгеим и сэбий IыгъыпIэ-еджапIэу № 1 сэбийхэр пIуаблэщIыкIэм хуезгъэсэну сыIохьэ.

Сэбийхэри езгъаджэу, етIыуанэ лэжьыгъэу къалэ сурэткъэгъэлъэгъуапIэм ипашэу сыIохьэ. 1988-1989 гъэхэм пIуаблэ щIыным, шыкIэпшынэ щIыныри хыдогъахъуэ. А гъэхэм сэри сэбийхэми япэдыдэ шыкIэшынэхэр дощI иджи еуакIи зыдогъащIэ. Абы ифIагъкIэ сэбий орэдыIо-шыкIэпшынауэ гупу «Ащэмэз» цIэр зыфIэтщар зэхыдошэ.

1990 гъэм сэбий егъэджэн Iохур зэпызогъэури си щхьэ сыхолажьэ унэ, пIуаблэ, шыкIэпшынэ сщIыуэ. Абыхэм яхэту пIуаблэм итхыдэм, ищIыкIэм теухуауэ тхылъ сотхыри 1990 гъэм къэралыр къыздэIэпыкъу къыдызогъэкI.

 

2000-2004 гъэхэм Мейкъуапэ исскуствэхэм я сэбий еджапIэм сыIохьэж пIуаблэ щIыкIэм хуезгъасэу. 2005 гъэм Адыгэ республикэм культурэмкIэ и министерствэм и лъэIукIэ орэдыIо гупу «Жъыу» - р зицIэр зыхызошэ. Зы илъэскIэ филармонием епхауэ долажьэ. Абы дыкъыIуагъэкIыжа иужькIэ 2007 гъэм Адыгэ Къэралыгъуэ  Университетым дещтэжыри 2013 гъэм нэс дызэдолажьэ.

 

2005 гъэм щегъэжьауэ «Жъыу» - м сырипашащ. БлэкIа илъэсхэм гупым лэжьыгъэшхуэ иригъэкIуэкIащ адыгэ орэдыжьхэр, пщынэ Iэмэ-псымэхэр дунеим къытегъэхьэжынымкIэ. Альбомищ тетхащ:

 

1. ХьакIэщ орэдхэр. Лэгъунэ орэдхэр

2. Ижьрэ орэдхэр

3. Нарт пщыналъэхэр

 

А зэманым къыриубыдау хьащIэщ куэд едгъэкIуэкIащ, фестивалхэм, IорыIотэ конференцияхэм дыхэлэжьащ (Мейкъуапэ, Налшыч, Черкесск, адыгэ къуажэхэм, Мэзкуу, Бытырбыф, Элиста, Польшэ, Литва, Германия, Шотландия, Тыркуе). Адыгеими, Россиями, нэгъуэщI Къэралхэми я телевиденияхэм, ди Адыгэ телевидениями Iоху ядэтщIащ.

2010 гъэм «Жъыу» - м ифIагъкIэ Лъэцэрыкъуэ Ким ицIэ зезыхьэ сэбий еджапIэм адыгэ IорыIуатэ къудамэ къыщызэIутхащ. ШыкIэшынэ еуакIэ, орэдыжь жыIэкIэ езгъэсэну а еджапIэм сыIухьауэ солажьэ егъэджакIуэу.

2014, Iоныгъуэ мазэм илъэсипщIкIэ сызыдэлэжьа тхылъу «ШыкIэпшынэ еуакIэ зыдогъащIэ» зицIэр Адыгэ къэралым культурэмкIэ и министерствэр къыздэIэпыкъури къыдэзгъэкIащ.

2015 гъэм дыпсоу дыузынчэмэ, мылъкукIэ дыхурикъумэ «Адыгэ шыкIэпшынэм и Атлас» къыдэзгъэкIыну си мурадщ.