MEZIHA BORİS

 

7 Nisan 1940'ta KBC Şecem rayonu Şhelıko köyünde doğdu.1947-1958 tarihlerinde köy okulunda okudu.1958-1959 tarihlerinde köy kolhozunda hesap memuru olarak çalıştı.1959-1964 yıllarında Kabardey Balkar Devlet Üniversitesi Tarih- Filoloji Fakültesinde okudu.1964-1967 yıllarında Kabardey Balkar Cumhuriyeti Basın idaresinde çalıştı.1967-1979 yıllarında "Lenin ğogu" gazetesinde muhabir,bölüm başkanı ve sekreter olarak görev yaptı.1979 yılında basın,radyo televizyon yayınları yöneticisi oldu.1982-1997 yıllarında "Lenin ğogu" gazetesi baş redaktörü olarak görev yaptı.Mezıha Boris Rusya Gazeteciler Birliği üyesi ve Kabardey Balkar Gazeteciler Birliği Başkanıdır.Yazarlar Birliği üyesidir.

 

Mezıha Boris 1986 yılında Toplumsal Bilimler Akademisi'ni  bitirdi. Kabardey Balkar Devlet Üniversitesi'nde okuduğu yıllardan başlayarak edebiyatla sıkı bir şekilde ilgilenmeye başladı.Amaçlarına erişebilmek için büyük mücadeleler verdi.Kısa novelleri  zamanın gazete ve dergilerinde yayınlanmaya başlamıştı.Eserlerindeki kurgusal güzellik,derin düşüncelerle yüklü olması okurları tarafından sevilmesine neden oldu.

 

Boris temayı iyice düşünerek,detaylandırarak yazıyordu.Onu bugünkü yaşamın şairi olarak kabul etmek gerekir.Temiz bir yürekle ve ustaca, çiftçilerin,ülkesini korumak için canlarını verenlerin,savaşta aktif yer alanların,sıradan insanların duygu ve düşüncelerini,endişelerini dile getiriyordu.Mezıha Boris olaylara etraflıca bakabilen,uzak görüşlü bir yazardır.Henüz açığa çıkmamış sorunları  önceden farkeder,onları ayrıntılı bir şekilde okurun gözönüne koyar.Sorunların başlangıcını,gelişmesini etraflıca araştırıp inandırıcı bir dille anlatır.

 

Yazılarında  gereksiz sözcüklere yer vermez.Sözcükleri yerli yerinde,özlü bir şekilde kullanır.Eserlerini temiz bir adığece ile bolca özlü sözlere yer vererek yazmıştır.Bundan dolayı da eserleri sevilerek okunmaktadır.

 

Mezıha Boris usta bir gazetecidir. 15 yılı baş redaktör olmak üzere 30 yıl gazetede çalışmıştır.Onun kaleminden, birbirinden güzel denemeler,politik yazılar,ülkedeki yenilikler,insanların yaşamları,ulusal sorunlar üzerine bir çok makaleler çıkmıştır.

 

 

 

Ulusal edebiyata ,ulusal sorunların çözümüne ve kültüre yaptıkları katkılardan dolayı

" Rusya Federasyonu saygın kültür çalışanı" ünvanına layık görülmüştür.

Vatanda yaşayan Adığeler arasında ekonomik,kültürel ve kardeşlik bağlarının güçlendirilmesi,ulusun yeniden inşası alanındaki çalışmalarından dolayı "Adığe Cumhuriyeti'nin saygın gazetecisi"  ve "Karaçay Çerkes Cumhuriyeti'nin saygın gazetecisi" invanlarına layık görülmüştür.

 

Adığece yayınlanan kitapları:

 

Yol konuşmaları-1966,Yedikardeş yıldızı-1969,Beyaz kırlangıç-1970,Buzdan kule-1973,Aysız gece-1975,Sonbahar yaprak döküm zamanıdır-1982,Köy akşamları-1986,Yazılar-2000,Tek gece bir yaşam-2003,Sonbahar nağmeleri-2008,Yerin tomurcuğu-2010.

 

Rusça yayınlanan kitapları:

 

Pırıltı-1978,Yaprak dökümü-1988,Herkesin kendi sokağı-1979,Herkesin kendi sokağı-1997

 

Çevirileri:

 

Melbaho Albert,Oşhamafe'ye giden yollar korkuludur.roman,1987

Verıko Vladimir,Affeden affediversin,roman,2007

 

NOT:Abaze Albeç'in "Kabardey yazarları"kitabından alınmıştır.

 

 

 

*****

 

 

МЭЗЫХЬЭ БОРИС

 

Мэзыхьэ Борис Бэслъэн и къуэр 1940 гъэм,апрелым и 7-м шэджэм районым хыхьэ Щхьэлыкъуэ къуажэм мэкъумэшыщ1э унагъуэм къыщалъхуащ.1947-1958 гъэхэм щхьэлыкъуэ курыт еджап1эм щоджэ.1958-1959 нэс Борис и къуажэм Кировым и ц1эк1э щы1э колхозым учетчикэу щолажьэ.1959-1964 гъэхэм КъБКъУ-м и историко-филологическэ факультетым и урысыбзэмрэ урыс литературэмрэ,адыгабзэмрэ адыгэ литературэмк1э отделенэм щоджэ.1964-1967 гъэхэм КъБАССР-м Печатым къэрал щэхухэр щахъумэ и управленэм и лэжьак1уэщ.1967-1979 гъэхэм "Ленин гъогу" газетым и корреспондентщ,отделым и унафэщ1щ,ответственнэ секретарщ.1979 гъэм ар ягъэув  КПСС-м и обкомым печатымк1э,телевиденемрэ радиовещанэмк1э секторым и унафэщ1у.1982-1987 гъэхэм "Ленин гъогу" газетым и редактор нэхъыщхьэщ.Мэзыхьэр Урысейм и журналистхэм я союзым и федеративнэ Советым хэтщ.Къэбэрдэй Бэлъкъэрым и журналистхэм я союзым и тхьэмадэщ.Тхак1уэхэм я союзым хэтщ.

 

Мэзыхьэ Борис,зэрылажьэм хуэдэурэ, 1986 гъэм къеух КПСС-м и ЦК-м дэж  общественнэ щ1эныгъэхэмк1э щы1э Академиер.Мэзыхьэ Борис  КъБКъУ-м щыщ1эса лъэхъанэм  щыщ1эдзауэ литературэ 1уэхум абы быдэу зритауэ щытащ.Мэзыхьэр ерыщу хущ1экъуащ и гуращэм и 1эр техуэным.Абы и новеллэ к1эщ1хэр а зэманым газетхэмрэ журналхэмрэ къытехуэу хуежьащ.Занщ1эуи ц1ыхухэм я гумрэ я псэмрэ дыхьащ,и тхыгъэхэм гъэпсык1э дахэ зэра1эм ,гупсысэ куу зэращ1элъым къыхэк1ыу.

Борис къищта темэм ф1ыуэ егупсысу,зэпкъриху матхэ.Ар ди нобэрей гъащ1эм и усак1уэу убж хъунущ.Гурыщ1э къабзэ хуи1эу,1эк1уэлъак1уэу ар тотхыхь къуажэдэс мэкъумэшыщ1эхэм,хэкур зыхъумэжурэ зи псэр зытахэм,зауэм хахуэу хэтахэм,ц1ыху къызэрыгуэк1хэм я гурыгъу-гурыщ1эхэм.Мэзыхьэ Борис  тхак1уэ набдзэгубдзаплъэщ,гъащ1эм куууэ пхоплъ,абы сэтэйм къытримыдзэ 1уэхугъуэхэм гу лъетэ,ахэр зэпкърыхауэ тхылъеджэхэм я пащхьэм ирелъхьэ,ахэм я къегъэжьап1эхэр,я къуэпсхэм зэрызаукъуэдийр къехутэри ди ф1эщ ищ1у дык1элъегъэплъ.А псори гупсысэ къабзэк1э псыхьащ.Аращ Борис и новеллэхэр гурыхь зыщ1ри.

 

И новеллэхэми и тхыгъэ инхэми Борис щыпсалъэбэкъым.Псалъэр зэгъэзэхуауэ,купщ1аф1эу къегъэсэбэп,зытепсэлъыхьыр к1эщ1рэ 1упщ1у,ц1ыхури абы и 1уэхущ1афэри,и гурыщ1эри и дунай тетык1эри къегъэлъагъуэ.Тхыгъэхэр адыгабзэ къабзэк1э,жы1эгъуэ дахэхэр куэду хэту тхащ,удихьэху укъоджэ.

 

Мэзыхьэ Борис журналист,публицист,1эк1уэлъак1уэщ.Ар илъэс 30-к1э газетым щылэжьащ,абы щыщу илъэс 15-к1э редактор нэхъыщхьэу.Абы и къалэмыпэм къыщ1эк1ащ очерк хъарзынэхэр,публицист тхыгъэхэр,къэралым щек1уэк1 1уэхугъуэщ1эхэм,ц1ыхухэм я псэук1эм,лъэпкъ 1уэхум теухауэ 1уэхугъэ куэд.Лъэпкъ литературэм,жылагъуэ 1уэхухэм жыджэру зэрыщылажьэм къыпэк1уэу,культурэм и пащхьэ щи1э ф1ыщ1эхэм папщ1э абы къыф1ащащ "Урысей Федерацэм культурэмк1э щ1ыхь зи1э и лэжьак1уэ" ц1э лъап1эр.Хэкужьым ис адыгэхэм яку дэлъ экономикэ,культурэ,къош зэпыщ1эныгъэр гъэбыдэным,лъэпкъыр зэрыубыдыжын папщ1э лэжьыгъэшхуэ зэрэригъэк1уэк1ам къыхэк1ыу абы "Республикэ Адыгеям щ1ыхь зи1э и журналист","Къэрэшей-Шэрджэс республикэми щ1ыхь зи1э и журналист" ц1э лъап1эхэр къыф1ащащ.

 

ТХЫЛЪ ЩХЬЭХУЭХЭМРЭ ТХЫГЪЭХЭМРЭ

Адыгабзэк1э:

 

Гъуэгуанэ псалъэ-1966,Вагъуэзэщибл-1969,Пц1ащхъуэ хужь-1970,Мыл чэшанэ-1973,Мазэхэ жэщ-1975,Бжьыхьэр пщ1ащэ пылъэлъыжыгъуэщ-1982,Къуажэ пщыхьхэр-1986,Тхыгъэхэр-2000,Жэщ закъуэрэ гъащ1э псомрэ-2003,Бжьыхьэ макъамэхэр-2008,щ1ым и гулъ-2010.

 

Урысыбзэк1э:

 

Проблеск1978,Пора листопада-1988,У каждого своя улица-1979,У каждого своя улица-1997.

 

Зэридзэк1ахэр:

 

Мэлбахъуэ Елберд.1уащхьэмахуэ к1уэ гъуэгур шынагъуэт.Роман.Н."Эльбрус",1987

Вэрыкъуэ Владимир.Яхуэзыгъэгъум къахурегъэгъу.Роман.Н.,"Эльбрус",2007.