LEVUSTEN YUSIF (TLUSTEN YUSUF İBRAGİMOVİÇ)

 

Levusten Yusıf Şıhançeriyehabl köyünde 25 nisan 1913'te doğdu.

 

1928 yılında köy ilk okulunu bitirince aynı yıl tarım okuluna girdi.!933-!935 yıllarında Moskova'da matbaacılık enstitüsünde okudu.

1935-1938 yıllarında "Kolhoz bırak" ve "Sosyalist Adıgey" gazetelerinde,1938-1942 yıllarında Adığe Bilim Araştırma Enstitüsü'nde çalıştı.1942-1946 yıllarında askerlik görevini yaptı ve ikinci dünya savaşına katıldı.Önce tabur komiseri olarak,sonraları cephe gazetesinde muhabir olarak görev yaptı.Başarılı askeri hizmetlerinden dolayı "Kızıl yıldız"," II derece Anavatan savaşı" nişanları ile birkaç madalya verildi.

 

1946-1949 yıllarında Adığe Bilim Araştırma Enstitüsü'nde,1949-1952 yıllarında "Sosyalist Adığey" gazetesinde redaksiyon bölüm başkanı olarak çalıştı.1952-1962 yıllarında Adığey Yazarlar Birliği Başkanı olarak görev yaptı.

Levusten Yusıf'ın eserleri 1930 yılından itibaren yayınlanmaya başlandı.

 

Adığece çıkardığı kitapları:

 

"Aminat"-1936,"Açık yol"-1938,"Adığe novelleri"-1939,"Adığe atasözleri"-1941,1946,1953,"Dağ aydınlanıyor"-1949,"Vojuban oğulları"-1962,"Bir ailenin öyküsü"-1963,"Seçme eserler"-1964,"Kızın şafağın "-1971,"İyiliğin ilk adımları"-1975,"Yiğitliğin öyküsü"-1977,"Öyle doğdu"-1979,"Yeryüzünün güzel olması için"-1983,"Saadetli  nal"-1988,"Seçme eserler" iki kitap 1992-1993,"Sevimli oğulun öyküleri"-1995.

 

Rusça çıkardığı kitapları:

 

"Sönmeyen ışık"-1952,"Her şey baharda başladı"-1966,"Genç kızların şafağı"-1974,"Saadetin gelişi"-1957,"Hodz köyünde" -1961,"Çamakov'un öyküsü"-1978.

Levusten Yusıf'ın "Nalmes","Nefset'in yoldaşları","Vojubanıko Ashad" adlı piyesleri değişik tarihlerde Adiğe tiyatrosunca sahnelenmiştir.

 

Levusten Yusıf çeviri alanında da önemli çalışmalarda bulunmuştur.Lev Tolstoy'un öyküsü "Hacı Murat",N.Ostrovski'nin romanı "Ve çeliğe su verildi "(bir gurupla birlikte),A.Perventsev'in romanı "Koçubey"(Hut A.ile birlikte),A.Fadeyev'in romanı " Genç muhafız" (Kestan D.ile birlikte) adığeceye çevirmiştir.

Denemelerinin yeraldığı "İyiliğin ilk adımları" kitabı ile Tevuçoj Tsığu edebiyat ödülünü almıştır.

Edebiyata ve toplumsal yaşama katkılarından dolayı iki kez "Onur nişanı " madalyası almıştır.

 

Levusten Yusıf Ukrayna'nın Diyakov köyünün ve Mıyekuape'nin saygın hemşerisidir.Rusya Federasyonu saygın kültür çalışanı ünvanı sahibidir.1939 yılından itibaren SSCB yazarlar birliği üyesi olmuştur."Adığe Cumhuriyeti halk yazarı" ve "Adığe Cumhuriyeti'nin onur taşıyıcısı" ünvanlarını almıştır.

Levusten Yusıf 1998 yılında yaşama veda etmiştir.

 

Yazı Ş.Abu'nun "A.C.yazarları" kitabından alınmıştır.

 

 

 

 

******

 

 

ЛЪЭУСТЭН ЮСЫФ

 

Лъэустэн Юсыф Ибрахьимэ ыкъор къуаджэу Шыхьанчэриехьаблэ мэлылъфэгъум и 25-рэм 1913-рэ илъэсым къыщыхъугъ.

 

Къуаджэм къыщызэ1уахыгъэ ублэп1э еджап1эр 1928-рэ илъэсым къызеухым,Красногвардейскэ районым ит къутырэу киселевым къыщызэ1уахыгъэ мэкъумэщ хъызмэт еджап1э-интернатым еджак1о агъэк1уагъ.Ар 1930-рэ илъэсым къыухи,мэкъумэщ хъызмэт техникумым ч1эхьагъ,агроном сэнэхьатыр ащ щигъотыгъ.Полиграфическэ институтэу Москва дэтым 1933-1935-рэ илъэсхэм щеджагъ.

1935-1938-рэ илъэсхэм хэку гъэзетэу "Колхоз быракъым","Социалистическэ адыгеиым" иредакцие,1938-1942-рэ илъэсхэм Адыгэ научнэ исследовательскэ институтым ащылэжъагъ.1942-рэ илъэсхэм мэкъуогъум ык1эхэм ащегъэжъагъэу 1946-рэ илъэсым нэс дзэ къулыкъур ыхьыгъ.Хэгъэгу зэошхом чанэу хэлэжъагъ: апэм батальонэ комиссарэу,нэужым фронтовой гъэзетым иинструктор-корреспондентэу щытыгъ.Зэуап1эм 1ухьэу,щыхъугъэ-щыш1агъэхэр къытхыжъыхэу чаныгъи,л1эхъупхъагъи къыхэфагъ.Ащ ищыхьатэу орденхэу "Красная звезда","Отечественной войны II степени",медаль пчъагъэ Лъэустэным къыратыгъэх.

 

1946-1949-рэ илъэсхэм Адыгэ научнэ-исследовательскэ институтым,1949-1952-рэ илъэсхэм хэку гъэзетэу "Социалистическэ адыгеим" иредакцие отделым ипащэу 1оф ащиш1агъ.1952-1962-рэ илъэсхэм Адыгэ тхак1охэм я Союзы ипэщагъ.

Лъэустэн Юсыф ытхыхэрэр 1930-рэ илъэсым къыщыублагъэу хиутыщтыгъэ.

 

Адыгабзэк1э къыдигъэк1ыгъэ тхылъхэр:

 

"Аминэт"-1936,"Гъогур 1ухыгъ"-1938,"Адыгэ новеллэхэр"-1939,"Адыгэ гущы1эжъхэр"-!941,1946,1953,"Къушъхьэр къэнэфы"-1949,"Ожъубаныкъохэр"-1962,"зы быны итхыд"-1963,"Хэщыпык1ыгъэ тхыгъэхэр"-1964,"Пшъашъэмэ янэфылъ"-1971,"Ш1ум илъэгъохэщхэр"-1975,"Л1ыгъэм ихъишъ"-1977,"Джары икъэхъук1э"-1979,"Ч1ылъэр дэхэным пай"-1983,"Насып нал"-1988,"Хэщыпык1ыгъэ тхыгъэхэр"тхылъит1у хъоу-1992-1993,"Шъэок1асэ икъэбархэр"-1995.

 

Урысыбзэк1э къыдигъэк1ыгъэхэр:

 

Романхэу "Немеркнущий свет"-1952,"Все началось весной"-1966,"Девичьи зори"-1974,Докумантальнэ повестхэу "Счастье пришло"-1957,"В ауле ходзь"-1961,"Повесть о Чамокове"-1978.

Лъэустэн Юсыф ипьесэхэу "Налмэс","Нэфсэт игъогогъухэр","Ожъубаныкъо Асхьад"зыфи1охэрэр илъэс зэфэшъхьафыхэм Адыгэ драматическэ театрэм исценэ щагъэуцугъэх.Адыгэ пщысэхэм якъыдэгъэк1ын хэлэжъагъ,адыгэ гущы1эжъхэр дэтэу тхылъищ къыдигъэк1ыгъ.

 

Лъэустэн Юсыфы зэдзэк1ын 1офыми и1ахьышхо хиш1ыхьагъ.Л.Толстоим и повестэу "Хаджи Мурат",Н.Островскэм ироманэу "Как закалялась сталь"(Гъусэхэр и1эхэу),А Первенцевым ироманэу "Кочубей"(гъусэ и1эу),А.Фадеевым ироманэу "Молодая гвардия"(гъусэ и1эу) адыгабзэк1э зэридзэк1ыгъэх.

Очеркхэр зыдэт тхылъэу "Ш1ум илъэгъохэщхэр" зыфи1орэм пае Теуцожь Цыгъо ыц1эк1э щыт премиер фагъэшъощагъ. 

Литературнэ,обшественнэ 1офхэм чанэу зэрахэлажъэрэм пае правительственнэ тын лъап1эхэу орденэу "Знак почэта" зыфи1орэр т1огъогогъо,медальхэр къыратыгъэх.

 

Лъэустэн Юсыф Украинэ къуаджэу Дьяковрэ къалэу Мыекъуапэрэ яц1ыф гъэш1уагъ,Урысие Федерацием культурэмк1э изаслуженнэ 1офыш1,СССР-м и тхак1охэм я Союзы 1939-рэ илъэсым къыщыублагъэу хэтыгъ,хэкумк1и къалэмк1и народнэ депутатэу хадзыгъагъ,"Адыгэ Республикэм инароднэ тхак1у","Адыгэ Республикэм ищытхъузехь" зыфи1орэ ц1э лъап1эхэр  къыфаусыгъагъэх.