Valery Dzutsati, 18 Ocak 2016 

 

Rusya hükümetinin Kafkasya’ya yerleşmiş Türkiyeli Çerkesleri hedef alması yerli Çerkesleri kızdırıyor. 

 

Rusya-yanlısı aktivist Asker Sohte bile Türkiyeli Çerkesler’in oturma izinlerinin iptal edildiğini dile getirerek tehlikeye dikkat çekti. Sohte’ye göre “iki ülke arasındaki gerilimden yararlanan bazı güçler yıllardır Rusya’da yaşayan Çerkesleri sudan bahanelerle bir kere daha kitlesel halde Türkiye’ye göndermeye teşebbüs ediyordu.”

 

Diğer yandan Sohte Kabardey-Balkar yetkililerine ve Moskova’daki federal makamlara uygulamayı durdurmaları çağrısında bulundu (Yuga.ru, 14 Ocak). Sanki sınır dışı etme kararını verenler ve uygulayanlar onlar değilmiş gibi…

 

Türkiye’nin geçen Kasım ayında Suriye’de hükümet karşıtı güçleri bombalayan bir Rus savaş uçağını düşürmesi üzerine iki ülke arasındaki ilişkiler bozulmuş, Türk makamlar Rus uçağının hava sahalarını ihlal ettiği için vurulduğunu dile getirmişlerdi. 

 

Rusya Türk vatandaşlarına vize zorunluluğu getirmiş, iki ülke arasındaki ticari ilişkiler durmuş, Rusya’da faaliyet gösteren Türk şirketlerinin faaliyetlerine kısıtlama getirilmişti.

 

Ne var ki Rusya’nın Türk inşaat firmalarına bağımlılığı sebebiyle Moskova geri adım atmış, belli Türk şirketleri üzerindeki yasakları kaldırmıştı (Deutsche Welle—Russian service, 15 Ocak). 

 

Türkiyeli dönüşçülerin ataları 19. yüzyılda Kafkasya’dan sürgün edilmişlerdi. Günümüz Soçi topraklarında son Çerkes direnişini kıran Rus kuvvetleri bölgenin etnik yapısını değiştirmiş, Çerkes halkının çoğu Osmanlı İmparatorluğuna sürgün edilmişti. Büyük kısmı açlıktan ölürken Kafkasya’da çok az Çerkes kalmıştı.

 

Soğuk Savaşın sona ermesiyle bazı Türkiyeli Çerkesler Kafkasya’ya döndüler. Kabardey-Balkar ve Adigey’e yerleşmeyi başaranlar olsa bile resmi makamlar dönüşün önünü hiçbir zaman açmadılar. 

 

KAFFED 14 Ocak günü Dünya Çerkes Birliğini (DÇB) olağanüstü toplantıya çağıracağını duyurdu. Dönüş yapanların sorunlarla karşılaşması örgütü kaygılandırmıştı (Caucasreview.com, 15 Ocak). Ne var ki DÇB’nin kendisi Çerkes halkının çıkarlarını yeterince savunmadığı için eleştiriliyordu. “Olağanüstü toplantı” hiçbir şeyi halletmeyecekti.

 

Federal Göç Servisinin (FMS) Kabardey-Balkar şubesi kayıtlarına göre Türk uyruklu 90 kişi geçici, 104 kişi sürekli oturma iznine sahipti. FMS 2015 yılında 936 kişinin girişini yapmış, 859 kişiyi kayıtlarından çıkarmıştı.

 

Resmi makamlara göre oturma izinleri iptal edilen 26 kişiden sadece yedisi Çerkes kökenliydi. 

 

Bu kişiler kayıt/tescil kurallarını (propiska) ihlal etmekle suçlanıyordu. Oysa süreç yerliler için bile çok karmaşıktı.

 

Dönüş yapanların beyan ettikleri adreslerde yaşamadıkları iddia ediliyordu. Ama asıl mesele yaşanacak yerin beyan edilmesi değil, beyan edilen yerde yaşamak için izin almaktı – ki yolu rüşvet vermekten geçiyordu.

 

Kabardey-Balkarlı insan hakları aktivisti Valeri Hatajukov sınır dışı etme kampanyasını durdurması için cumhuriyetin başı Yuri Kokov’a çağrı yaptı. Ne var ki Kokov çağrıyı yanıtsız bıraktı (Kavkazsky Uzel, 15 Ocak).

 

Rus uzmanların istikrarlı bölgeler listesinde Kabardey-Balkar alt sıralarda yer alıyor. Yüksek işsizliğe, insana yatırım yapılmamasına ve sokak ortasında işlenen cinayetlere dikkat çekiliyor (Onkavkaz.com, 14 Ocak). 

 

Suriye’den Kafkasya’ya giden Çerkes mültecilerin birçoğu Avrupa’ya gidiyor veya girişimde bulunuyor. Aktivistlere göre Çerkes cumhuriyetleri için alarm zilleri çalıyor. Rusya’ya giren 3.000 civarında Çerkes mülteciden 1.200 kişinin, yani yüzde kırkının rotasını Avrupa’ya çevirdiği söyleniyor (Ekhokavkaza, 15 Ocak). 

 

Kafkasya Suriyeli Çerkes mülteciler için bile cazip değil. Yani Türkiyeli Çerkeslerin sınır dışı edilmeleri için kitlesel bir sığınmacı akını mazeret gösterilemez.

 

Rus makamlar Kafkasya’ya dönüşü savunan Çerkes aktivistlerle hesaplaşıyor. 

 

 

Çeviri: Dr. Ömer Aytek Kurmel 

 

Cherkessia.net, 25 Ocak 2016

 

 

****

 

Circassian Activists Protest Deportation of Circassians With Turkish Citizenship

 

Valery Dzutsati, January 18, 2016 

 

The Russian government has started targeting Circassians from Turkey who have settled in the North Caucasus, angering local Circassians. Even the well-known Russian loyalist Asker Sokht, a Circassian activist from Krasnodar region, raised the alarm, saying that Circassian settlers from Turkey in Kabardino-Balkaria have started receiving letters from the Russian Federal Migration Service officially annulling their legal residence in the Russian Federation. Sokht called these attempts “another mass deportation of Circassians from their historical homeland.” He added that “under made-up pretext and taking advantage of the tense Russian-Turkish relations, [some forces] are making an attempt to deport en masse Circassian compatriots who have for years lived in Russia back to Turkey.” Sokht called on the republican authorities in Kabardino-Balkaria and the federal authorities in Moscow to stop the campaign of deportations (Yuga.ru, January 14), as if the campaign was started by someone other than the authorities themselves. 

 

Russian-Turkish relations soured last November after Turkey downed a Russian warplane that was bombing anti-government forces in Syria. The Turkish authorities said that the Russian plane was downed after it crossed into Turkish airspace. An anti-Turkish public campaign followed in Russia, with President Putin vowing to punish Turkey and issuing two decrees imposing sanctions on the country, including an end to the visa free regime and import/export operations between the two countries as well as restriction on the activities of Turkish businesses. Ironically, Russia is so dependent on Turkish construction and some other companies—especially since the West imposed sanctions over Ukraine—that the Russian government is now preparing to backtrack and lift sanctions against select Turkish firms (Deutsche Welle—Russian service, January 15). 

 

The history of Circassian settlers from Turkey in the North Caucasus dates back to the 19th century, when the Russian Empire expanded in several directions, conquering and destroying states and nations. When the Russian imperial armies dealt the final blow to Circassian forces near what is now the city of Sochi on the Black Sea, the Russian authorities quickly set out to alter the ethnic map of the area. The Circassian population that remained was deported to the Ottoman Empire, many were starved to death and only a minority was allowed to stay in their homeland. After the end of the Cold War, some Circassians from Turkey started returning to their historical homeland in the North Caucasus. Hundreds resettled in Kabardino-Balkaria and Adygea, but the authorities never made the process easy for Circassians who wished to return. 

 

On January 14, the Federation of Caucasian Organizations of Turkey (KAFFED) said it was calling for an extraordinary conference of the International Circassian Association (ICA), an organization created by the Russian security services in the early 1990s, which sought to regulate ties between foreign Circassian diaspora groups and Circassians in the North Caucasus. KAFFED said it was alarmed by the mounting problems of Circassian returnees from Turkey in the North Caucasus, who are facing increased pressure connected to deteriorating Russian-Turkish relations (Caucasreview.com, January 15). However, the ICA itself has been criticized by many Circassian activists for its complacency and lack of will to defend Circassian interests. Hence, “an extraordinary meeting” of ICA is unlikely to change the situation. 

 

According to the Russian Federal Migration Service (FBS) in Kabardino-Balkaria, 90 Turkish citizens currently have temporary residence permits and 104 Turkish citizens have permanent residence permits. In 2015, the FMS registered 936 new arrivals from Turkey and removed 859 from their registry. The authorities claim that only 7 out of 26 people who had their residency permits annulled were ethnic Circassians. The authorities accused the Circassian repatriates of violating the rules of registration (propiska), which are notoriously hard to navigate even for native Russians citizens. The returnees reportedly were not living at the addresses where they were registered. Registration in Russia is not simply about notifying the authorities where one resides, but about receiving permission to reside at a specific place, and the process of receiving such permission is rife with corruption. Valery Khatazhukov, a rights activist from Kabardino-Balkaria, called on the governor of the republic, Yuri Kokov, to stop the deportation of Circassian returnees from Turkey, but the governor did not respond (Kavkazsky Uzel, January 15). 

 

Meanwhile, Russian experts put Kabardino-Balkaria at the bottom of the list of Russian regions ranked by their overall stability. Experts note the low investment activity in the republic, the continuing campaign of public killings, and the slump in investment in human capital (Onkavkaz.com, January 14). Circassian activists themselves note that many of the Circassian refugees from Syria who made it to Russia and the North Caucasus eventually chose to emigrate to Europe or at least try to do so rather than remain in the region. The activists say it is an alarming sign for Kabardino-Balkaria and other Circassian-populated republics that their compatriots prefer Europe to their own homeland. Out of the estimated 3,000 Circassian Syrians who arrived in Russia, 40 percent, or about 1,200 individuals, continued on to Europe (Ekhokavkaza, January 15). 

 

Given the current conditions, with life in the North Caucasus not an attractive option even for many Circassian refugees from Syria, the Turkish Circassians are not being deported because there is an overflow of refugees. Instead, it appears that the Russian authorities are using the deterioration in relations with Turkey to settle scores with Circassian activists, who have pushed for the return of willing Circassians to their historical homeland in the North Caucasus.