Tiyatro, tarih ve yaşam. Bunları birbirine bağlayan bağlar konusunda rejisör Yemkuj (ЕмкIуж Андзор) ile görüştük ve sahneleyeceği yeni piyese ilişkin bizi bilgilendirmesini  istedik.

- Śey İbrahim adlı Adıge Cumhuriyeti Ulusal Tiyatrosu’nda “Bromberg’de yaşanan yargı süreci ve  Adıgeleri kınama  kararı” adlı piyesi bu günlerde  sahneleyeceğiz, - diye anlatıyor Adıge Cumhuriyeti onursal sanat yönetmeni Yemkuj Anzor.

- Rusya Yazarlar Birliği üyesi Derbe Timur’un (*) aynı adlı piyesini sahneye koymak istemenizin nedeni nedir?

- Derbe Timur piyesi okumamı ve görüş bildirmemi benden rica etti, ben de işi ertelemedim. Bir solukta piyesi okudum, 15 – 20 dakika kadar dinlendim. İnsanın içine sevinç saçan  piyesi içimden gelerek ikinci kez okudum ve notlar aldım.

- Ne düşündün?

- Bilir misin, böyle bir piyesle hiç karşılaşmamıştım. Sahnelemek isteğiyle bir iç çektim.

- Piyesi beğenme nedenin neydi?

- Yazar ilginç yöntemlerden yararlanmış. Olup bitmiş bir olayı ulus için değerlendirmek ve yazmak sıradan şeylerden değildir. Adıge tarihinden alınma bu piyes beni hemen etkiledi.

- Ulus yararına yapılan çalışmaları tarih unutmaz.

- Piyesin yaşanmış bir olayı anlatıyor olması başlangıç noktam oldu. Adıge yaşamından çok kez söz ediliyor, ama işin gerçek yanını yeterince anlatmadıkları durumlar oluyor. Piyesi okuduğumda Adıge ulusuna duyduğum sevgi daha da arttı. Soydaşlarımızın, büyük dedelerimizin kat ettikleri yolu sahnede sergileme, gözler önüne koyma isteğim kabardı. 

Tarihle baş başa 

- Oyunu, piyesi izleyecek olanlara vermek istediğin ana mesaj nedir?

- İzleyici sahnede Adıge tarihini görecek. Bunu anlamlı görüyorum. Adıge atlısının iyi yanını vurguluyoruz. Adıge atlısının mutluluk getirdiğini, Adıgelerin barışçı ve insansever olduklarını, Adıge görüşünün özelliğini, Adıgelerin dostluk, iyilik ve mutluluk saçarak yaşadıklarını sahnede sunuyoruz. 

- Söylediğinize göre, ulusun ideolojisini sahnede dillendirmek istiyorsunuz.

- Adıge, her durumda ulusunu ön planda tutar. Temiz bir Adıge olarak yaşadığın sürece, kalbinin temiz, günlerinin aydınlık olacağı piyeste vurgulanıyor.

- “Atı güzelleştiren binicisidir” (Шыр тесым егъэдахэ), - der Adıgeler. 

Adıge, her zaman kendi gelenek ve göreneklerine değer verir. Kendi kendisine güvenir, kötülüklerden uzak durmaya, utanacağı şeylerden kaçınmaya çalışır.

Toprak, gelenek ve karakter

- Ulusun kat ettiği tarihsel yolculuğu sahnede temsil etmeyi düşündüğünü söyledin.

- Bu konuda genişliğince konuşmak istersen söylenebilecek çok şey var. Sahnede değinmek istediğimiz şey Adıgelerin toprağı, yurdu ve onu nasıl koruduğu, geleneğinin (xabze) katı ve sağlam oluşu gibi ulusal özelliklerdir.

- Karşılaştırmalarda ne gibi noktalara öncelik veriyorsunuz?

- Adıge, her zaman ülkesi ve bağımsızlığı/ özgürlüğü adına çarpıştı. Adıgeler başkalarının ülkelerini, topraklarını ele geçirmek için savaşmıyorlardı. Kendilerini korumak ve güzel bir yaşam ana amaçlarıydı. 

Piyeste rol alan sanatçılar

- “Adıge mak” okuyucuları rol alan oyuncuları ve rol dağılımını öğrenmek istiyorlar.

- “Güzelliğini değil, yaptığın işi (yapıtını) öne çıkar, onunla övün” (Уидэхагъэ урымыпагэу уиIофшIагъэ рыпаг), - derler Adıgeler. Kendimizi övmek istemeyiz, ama sahnede rol alan oyuncuların işlerine sıkıca bağlı olduklarını belirtmek isterim. Şıv mafe (Uğurlu atlı) rolünü Huadeko Azamat oynayacak. Deneyimli oyuncu Tharkoho Tevçoj savcı rolünü aldı. Avukat (vekil) ise Beğuşe Anzor.

- Savcının kızı rolünü kime verdin? 

- Bu kız piyeste bir Alman kızı olarak yer alıyor. Margherese rolünü Tharkoho Marcanet oynayacak, temsil edecek.

- Daha başka kimlerin adlarını söylemek istersin?

- Prusya Inowratslav kenti askerlerinin komutanı rolünü Coleko Reşid oynuyor, o, birliğin komutanı. Alman askerleri rollerini Jude Askerbıy, Boleko Adam, Damalayev Kazbek, Ahmet Artur, Vıdıçako İslam üstleniyorlar.

Sizleri bilgilendirmek istiyoruz

Adıge Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı’nın açtığı piyes yazma yarışmasında birinciliği Derbe Timur’un piyesi almıştı.

Sonuç:

- Anzor, piyesi sahnelerken hedefin neydi, neyi başarmak istemiştin?

- Tiyatroseverlere çalışmamızı sunmak, Adıgelerin tarihini ve geleneklerini anlatmak, Adıgecemizin güzelliğini ve zenginliğini sergilemek istiyoruz. Neyi başarıp başarmadığımızı zaman gösterecek. Ulusal tiyatromuzun yöneticilerine, oyunculara, Kültür Bakanlığımıza ve bize yardımcı olan herkese teşekkürlerimizi sunuyoruz.

- Oyunu hangi tarihte gösterime sokacaksınız?

- Mart 2022 sonlarında piyesi Maykop’ta seyirci ile buluşturmayı amaçlıyoruz. Adıgey’in yüz yıllık devlet yapılanmasını kutlama günleri için piyesimizin hazırlık çalışmalarını yürütüyoruz. Tiyatroyu sevenleri temsili görmeye çağırıyoruz.

- Tüm arzularınızın gerçekleşmesini dileyelim.

- Teşekkür ederim.

Yemţıĺ  Nurbıy

(*) - Derbe Timur, Adıge şair ve oyun yazarı, "Adıge mak" gazetesi başyazarı ve genel yayın yönetmenidir.

Шыу маф; Uğurlu, Kurtarıcı Atlı)

Not: Blomberg ve  Inowratslav  kenti Prusya'ya (Almanya) bağlıydı, şimdi Polonya toprağındadır. 

Adıge mak, 17 Ocak 2022

Kaynak:https://adygvoice.ru/2022/01/17/%d1%82%d0%b5%d0%b0%d1%82%d1%80%d1%8d%d1%80-%d1%89%d1%8bi%d1%8d%d0%bd%d1%8b%d0%b3%d1%8a%d1%8d%d1%80/?fbclid=IwAR3C9wIG4_EFq0fI8wR0nCCiVy-JK6uT3TcPe-kvmIQXfm5Ygrv8SddWpDU

Çeviri: Hapi Cevdet Yıldız

Cherkessia.net,18 Ocak 2022