Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Rusya Çerkeslerin Anavatanlarına Dönüşünü Engelledi!
28 Ekim 2023 Cumartesi Saat 22:54
Son aylarda Moskova ile Çerkes diasporası arasında gerilim artıyor (bkz. EDM, 19 Mayıs 23). Çerkes ulusal hareketi, Çerkes dilinin tanıtımı ve Kuzey Kafkasya'daki tarihi anavatanlarına dönüşü teşvik etme konusunda ilgi kazandı. Ancak Kremlin bu tür çabaları giderek daha fazla engellemeye çalışıyor.


Son aylarda Moskova ile Çerkes diasporası arasında gerilim artıyor (bkz. EDM, 19 Mayıs 23). Çerkes ulusal hareketi, Çerkes dilinin tanıtımı ve Kuzey Kafkasya'daki tarihi anavatanlarına dönüşü teşvik etme konusunda ilgi kazandı. Ancak Kremlin bu tür çabaları giderek daha fazla engellemeye çalışıyor. 


Şubat 2023'te Türkiye'de yaşanan depremlerin ardından Rus yetkililer, felaket sırasında yerlerinden edilen Çerkeslerin anavatanlarına dönmeleri ve vatandaşlık almaları için basitleştirilmiş bir prosedürün uygulanmasını reddettiler (Kavkaz.Realii, 1 Mayıs). 1864 yılında Çerkesler Rus İmparatorluğu tarafından zorla sürgüne gönderildi ve toprakları diğer etnik gruplar tarafından yeniden iskan edildi. Rusya Federasyonu sürgündeki nüfusu hiçbir zaman yurttaşı olarak tanımadı ve onların Kuzey Kafkasya'ya geri dönme haklarını inkar etti.

Türkiye, tahminen 2,5 milyona ulaşan Çerkes diasporasının en büyük bölümüne ev sahipliği yapıyor (Hürriyet, 19 Eylül'de erişildi). Karşılığında Kuzey Kafkasya'da yaşayan Çerkeslerin mevcut sayısı ise yaklaşık 700.000'dir (bkz. EDM , 22 Haziran). Çerkes diasporası Türkiye'ye iyi entegre olmuş, yerel dili akıcı bir şekilde konuşabiliyor ve yerel geleneklere uyum sağlayabiliyor. Ancak birçoğu için Çerkes yaşamının ve kültürünün korumasının tek yolu atalarının topraklarına geri dönmektir.

 

2006 yılında Rusya Federasyonu, "Yurtdışındaki Yurttaşların Rusya Federasyonu'na Gönüllü Olarak Yeniden Yerleştirilmesine İlişkin Devlet Programı" adlı bir planı kabul etti. Programın ana odağı Rus vatandaşlarının ülkelerine geri dönüşünü kolaylaştırmaktır. "Rusya'nın bölgelerinin kalkınma ihtiyaçları için yurtdışındaki vatandaşların potansiyellerinden ve yeteneklerinden yararlanmayı ve özellikle stratejik öneme sahip bölgelerde Rusya'nın nüfusunu istikrara kavuşturmayı" umuyor (Kremlin.ru, 15 Eylül 2012). Mayıs 2023 itibarıyla 1,1 milyondan fazla insan program kapsamında Rusya'ya geri döndürüldü. Bu vatandaşların çoğunluğu Merkez, Ural, Sibirya ve Volga federal bölgelerine kabul edildi (Kremlin.ru, 23 Mayıs). Rusya İçişleri Bakanı Vladimir Kolokoltsev, vatana dönmenin "kolay, hızlı ve anlaşılır olması, ancak elbette ulusal güvenliğe yönelik herhangi bir risk oluşturmaması" gerektiğini vurguladı.

 

İç güvenliğe yönelik sözlü tehditler, açıklamalara göre Rusya'nın Çerkes diasporasının özeti bir şekilde geri dönüşe karşı muhalefetini tamamladı. Ağustos 2022 tarihinden itibaren yalnızca 3.500 Çerkesin Rusya'ya dönmesine izin verildi; 2000'i Adıgey Cumhuriyeti'ne ve 1500'ü Kabardey-Balkar Cumhuriyeti'ne. Bunlardan az sayıda kişi, Rus vatandaşlığı elde etmek için üç temel yöntemden yararlandı (Infocherkessia.com, 3 Ağustos 2022) (1) yabancı uyruklu olarak gerekli ön koşulların karşılanması yoluyla, ( 2) bir Rus vatandaşıyla evlilik ve (3) yukarıda belirtilen geri dönüş programı aracılığıyla. Her üçü de Rus dilinde yeterlilik gerektirir ( OC Media, 1 Ağustos 2018). Son zamanlarda Çerkes başvuru sahiplerinin yeterlilik şartlarına istisna talebi bulundular ancak Moskova tarafından reddedildiler (Zapravakbr.ru, 19 Eylül'de erişildi).

 

Rusya'daki Çerkes cumhuriyetleri de yurttaşların yerleştirilmesi için ayrı yerel programlar düzenlediler. Ancak bu programların kaynakları çok sınırlıdır ve yalnızca birkaç düzine adayı destekleyebilir (Kavkaz.Realii, 20 Nisan 2021).

 

Yurttaş programı her zaman istenen bölgelere geri dönüşleri garanti etmemektedir. Üstelik Moskova'nın "yurttaş" için belli bir tanımı var.  Bu sadece Rusça konuşma şartına değil, aynı zamanda başvuranların mevcut rejimin gündemini ilerleten belirli bir siyasi görüşe sahip olmaları beklentisine de atıfta bulunmaktadır (Kremlin.ru, 5 Kasım 2019). Asıl mesele Çerkeslerin burada pek fazla başvuru şansının olmamasıdır. Hükümet kontrolündeki program, Rusya'ya dönmek için önemli mali imkanlara sahip olmayanlar için en uygun yaklaşım olmaya devam ediyor.

 

Suriye'deki savaş ve Türkiye'deki depremler birçok Çerkesi yerinden etti. Yalnızca Türkiye'de depremler nedeniyle 40'tan fazla Çerkes köyü yok oldu (Abkhazworld.com, 13 Şubat).Yerinden olanların çoğu için Kuzey Kafkasya'ya geri dönmek doğal bir seçenek. Ancak başvuruları, Rusça bilmedikleri gerekçesiyle Rusya Federasyonu tarafından reddedildi.  Kuzey Kafkasya cumhuriyetlerinin Rusçanın yanı sıra kendi ana dillerini de resmi dil olarak kabul etmeleri Moskova'nın kararını etkilemiş gibi görünmüyor (Kavkaz.Realii, 22 Mayıs).

 

Rusya'nın Çerkes diasporasını ata topraklarına geri döndürme zorunluluğu vardır. Ancak Kremlin, Çerkes sürgününün gerçek mahiyetini inkar ederek bu sorumluluktan kaçındı. Moskova, 1864'teki göçlerini "gönüllü" olarak tanımlıyor ve Çerkeslerin o dönemde Rus vatandaşı olmadığını savunuyor (bkz. EDM , 26 Mayıs 2015). Ancak bu iddialar tamamen geçersizdir. Göç sırasında Çerkesler için tek alternatif ya tamamen yok olmak ya da Rusların varlığıyla tamamen asimilasyondu. Vatandaşlık tartışmasına gelindiğinde, Rusya 2006 yılında Çerkeslerin (Rusya ile) birleşmesinin 450. yıldönümünü resmi olarak kutladı. Eğer Çerkesya 1864'ten çok önce Rusya'nın bir parçası idiyse, onun yerli halkı da kesinlikle Rus İmparatorluğu'nun tebaasıydı (bkz., EDM 13 Eylül 2006).

 

Rusya'nın Ukrayna'ya karşı savaşı Çerkes haklı davasına yeni bir ivme kazandırdı. Bugün Çerkes ulusal hareketi anavatanına dönüşe yönelik desteği geliştirmek için çalışıyor.  Rusya, Rusya Federasyonu'nun Rusya İmparatorluğu'nun yükümlülüklerini devraldığını öngören Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi'nin imzacılarından biridir.  Bu nedenle Moskova, Çerkeslerin uğradığı haksızlıkların hafifletilmesi için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. Ve diaspora bunu ve 1864 olaylarının uluslararası alanda "soykırım" olarak tanınmasını sağlamak gibi başka araçları kullanarak Kremlin'e Çerkeslerin Kuzey Kafkasya'ya geri dönüşünü daha fazla kolaylaştırması yönünde baskı yapabilir.

 

Kaynak: https://jamestown.org/program/russia-blocks-circassians-return-to-their-homeland/?fbclid=IwAR1H_Nr7WNtHUDcgCIjz8ckbzbhI1weLrSsydd-BtJPhLDcRSCqFjfsummk#:~:text=Supposed%20threats%20to%20domestic%20security,to%20the%20Kabardino%2DBalkarian%20Republic


Çeviri: Awtle İbrahim

Cherkessia.net, 28 Ekim 2023


Bu haber toplam 2227 defa okundu.


Bu habere yorum eklenmemiştir. İlk yorumu siz ekleyin.
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net