Kendi tarihi vatanında kalan Çerkesler günümüzde Rusya Federasyonu’na bağlı altı farklı idari birim içerisinde yaşamaktadırlar (Adıgey, Kabardey-Balkar, Karaçay-Çerkes, Krasnodar Krayı, Stavropol Krayı ve Kuzey Osetya).

Bunun yanı sıra, Sovyetler Hükümeti Çerkesleri kendilerinin kendilerini tanımladıklarının aksine, subetnik grupları esas alarak dört farklı ulus olarak ilan ettiler – Adıgeytsı, Kabardintsı, Çerkes, Şapsığ, aynı zamanda tarihi olarak yabancıların ulusumuz için kullandığı “Çerkes” isimlendirmesini ise sadece Karaçay-Çerkes’te yaşayan Çerkesler için kullandılar. Ve bunu yaparken Çerkeslerin kendilerini ortak bir isimle, “Adıg” olarak isimlendirmelerine ve ortak bir dile Adıgabze’ye sahip olduklarını göz önüne almadılar.

Bunun yanı sıra 2010 yılının başlarında uluslararası hakların aksine, Çerkes ulusunun vatanı  Kuzey Kafkasya ve Güney Federal Bölgeleri arasında bölündü.

“Çerkes Sorunu”nun adil çözümü ise Çerkes (Adıge) ulusunun doğal olarak kendi tarihi toprakları üzerinde, uluslararası hakların garantörlüğünde, tek bir ulus olarak yaşamasının realize edilmesidir.

Çerkes ulusunun durumunu uluslararası haklar çerçevesine getirmek için Çerkes  diasporasının tarihi vatanına özgürce dönüşünü sağlamak,  Çerkes ulusunun tarihi vatanı üzerindeki sınırları ortadan kaldırmak gerekiyor.

Son zamanlarda Adıgey, Kabardey-Balkar ve Karaçay Çerkes Cumhuriyetleri’ni bir region olarak; Çerkesya Cumhuriyeti ismiyle, Rusya Federasyonu içerisinde birleştirme idealini sıkça duyuyoruz.

Bu sorun üzerine belirtmek gerekiyor ki, vatanda, Kafkasya’da Çerkes nüfusun %10’u (800 000) yaşıyor. Geri kalanı dünya üzerindeki 50 kadar ülkeye dağıtılmış durumda. Bu yüzden onların tarihi vatanlarına dönüşleri temin edilmeden Kafkasya’da sınırların değiştirilmesi kabul edilemez.

Tarihi vatanımızın birleştirilmesinden anlaşılması gereken var olan cumhuriyetlerin birleştirilmesi değil, bu topraklarda yaşayan herhangi bir ulustan fertlerin insani haklarını ihlal etmeden tarihi Çerkesya topraklarının birleştirilmesidir.

“Tarihi Çerkesya toprakları” termini ile ne ifade ediliyor? Günümüzde pek çok kimse için farklı seçenekler var. Bazıları sadece günümüzde var olan üç cumhuriyeti, bazıları 1830 yılındaki Çerkesya sınırlarını varsayıyor. Başka bir seçenek de var: bu sorun uluslararası haklar normlara dayandırıldığında, ulusa ait sınırlar, savaşın, işgal veya kolonizasyonun başlangıcı öncesindeki sınırlardır şeklinde netleşiyor. Çerkeslerin durumunda – Rusya İmparatorluğunun Çerkesya’ya karşı yaptığı savaşın başlangıcı olan 1763 yılı sınırları söz konusudur.

“Nogay Sorunu” üzerine ayrıca değinmek istiyorum. Çerklesler, Kırım Hanların ricası ile ve halkın trajik durumunu göze alarak, göçebelik alanlarında sürülen Nogayları kabul ettiler ve Ten (Don) ile Psıj (Kuban) nehirlerin arasındaki toprakları kullanmalarına izin verdiler. Ama bununla birlikte bu topraklar Çerkesya’nın bir parçası olmaya devam etmiştir.

Özellikle Türkiye, Suriye ve Ürdün Çerkes  diasporasına, “Çerkes” terimin ne anlamına geldiğinin anlamsız tartışmalarını kesmeleri için rica ediyor ve onlara sesleniyorum. Çerkes – kendine Adıge diyen halka yabancıların verdiği isimdir. 13. yüzyıldan 20. yüzyıla kadar, Çerkes etnonimi ve Çerkesya toponimi, Avrupa, Arap, Osmanlı, Gürcü ve diğer kaynaklarda istikrarlı olarak Adıge Halkını ve onun devletini belirtmek için kullanılmaktadır.

Diasporada belirli bir grubun “Çerkes” teriminin içine Kafkasya’nın tüm halklarını ekleyerek, genişletilmiş bir yorumu getirme çabaları, politik açıdan yanlıştır, gerçeğe uymuyor ve dolayısıyla yıkıcıdır.

Bu ülkelerde, 19 yüzyıldan sonra, yani Çerkesler Kafkasya’dan sürüldükten sonra Kafkasya halklarının tüm temsilcileri için “Çerkes” terimin kullanılmasının tek nedeni, Kafkasya’dan sürülenlerin ezici sayısal çoğunluğunu asıl Çerkeslerin (Adıge) oluşturduğundan kaynaklanıyor.

Bugünkü durum, daha iyi bir tarafa doğru hızlı bir şekilde değişiyor, her halkın kendi problemlerini başarılı bir şekilde çözme imkanları oldu. Ve dolaysıyla diasporadaki tüm Kafkasyalıları temsil eden amorf, biçimsiz örgütlerin zamanı geçiyor. Çeçenlerde, Abhazlarda, diğerleri de kendi ulusal yapılarının inşası ile meşguller. Bu nedenle tüm diasporanın, tüm örgütlerine, ulusal Çerkes (Adıge) örgütlerini yaratmanızı veya var olan Kafkas isimli örgütlerinizi bu hale dönüştürmenizi rica ediyorum. Bu, ne diasporda, nede Kafksasya’da diğer halklarla olan bağlarımızı kesme anlamına gelmiyor. Ama acil bir şekilde kendi, Çerkes evimizin inşaatı ile ilgilenmemiz, Çerkeslerin dönüşü üzerinde yoğunlaşmamız, Çerkes (Adıgebze) dilimizi ve kültürümüzü korumamız gerekiyor.

Her hangi bir halk, Çerkes halkı gibi dünyada dağıtılmış olsa, Çerkes halkının düştüğü duruma düsse, kendi birliğini ve ataların bin senelik toprağının bütünlüğünü canlandırmaya çalışacak.

Çerkes tarihinin zor zamanlarında halkımız hiç lider arayıp durmadı, hiç kendisinin yerine başka birisinin gelip problemlerini çözeceğini sanıp beklemezdi. Çerkes bireyciliği ve Şu zak’ua (tek başına süvari) prensibi derki, her birimizin, halkın problemine kendi öz problemine yaklaştığı gibi yaklaşması gerekiyor. Her birimizin, dünyada kalmış son bir Çerkes gibi davranmamız gerekiyor, dolaysıyla yapabileceğimiz her şey ve imkanımız yettiği her şeyi yapmamız gerekiyor.

Halkımızın problemlerini, bizden-Çerkeslerden başka hiç kimse, gelip çözmez.

Tüm dünyadaki Çerkeslere, bütün anlaşmazlıklarınızı ve kişisel çıkarlarınızı unutup, Çerkes sorunun adil çözümü-Çerkes halkının tarihi Anavatanında birliğini yeniden canlandırmamız  üzerinde yoğunlaşmamız için rica ediyorum!

Ди Iуэхур пэжщ. Ди гъуэгур захуэщ. Тхьэм и къарур инщ.

İşimiz doğru. Yolumuz düz. Tanrının gücü büyüktür.

Çeş Ruslan, KBC Çerkes Kongresi Başkanı

***

Руслан Кеш: Что такое "черкесский вопрос"?