Hepimiz Adıgeyiz (Çerkesiz), Hepimiz Abazayız

Си анэшхуэр абазэт, езыр сэ  сыцIыкIу дыдэуэ дунейм  ехыжащ, нэбэнэушу  си нэгу  щIэт  мыхъумэ  сщIэжыркъым.Си анэшхуэм ещхьыуэ абазэ  нысэ куэд адыгэ унагъуэхэм, адыгэ  нысэ  куэди  абазэ  унагъуэхэм исщ.

Büyükannem  Abazaydı, kendisini  tanıyamadım  ben çok küçükken  vefat etti, ancak hayal meyal hatırlayabiliyorum. Ninem gibi, bir çok  Abaza  gelin  Adıge  ailelerinde, Adıge  gelinde Abaza  ailelerinde bulunmakta.

Урыс-Кавказ  зауэшхуэ нэужьым, Адыгэ Хэкум  (Черкеся) къиIэпхъукIыуэ Тыркум  хиубыдэ  Узуняйлэ жылагъуэм  и Iэгъуэблагъуэм  итIысхьа   адыгэхэм  абазэхэри( Абазинхэр)  ядэщIыгъуащ.Хэкужьыми  зэрызэбгъэдэсам   ещхьыуэ, диаспорами, зэкъуэш лъэпкъитIыр, адыгэхэмрэ ищхъэрэ абазэхэмрэ  куэд щIауэ  зэбгъурысу  зэдэпсоууэ  къогъуэгурыкIуэ. Узуняйлэм, абазэхэр  адыгэхэм  елъытауэ фIыуэ нэхъ  мащIэщ, абазэхэр  къуажэ зыбгъупщI мэхъу, адыгэхэри къуажэ щэныкъуэм щIегъу.

Rus-Kafkas savaşından  sonra, Adıge Vatanından( Çerkesya) Türkiye’nin  Uzunyayla  civarına   yerleşen  Adıgelere Abazalarda(Abazinler) eşlik  etmişti. Çerkesya’da olduğu  gibi  diasporada  da iki  kardeş halk olan  Adıgeler  ve  Abazalar birlikte  yaşaya gelmekteler. Uzunyayla’da, Abazalar Adıgelere  göre azınlık durumundalar, 9-10 Abaza  köyüne karşılık 50 den  fazla Adıge  köyü bulunmakta.

Абазэхэр  фIыуэ зэрынэхъмащIэм къыхэкIыуэ, абазэ  унагъуэхэм  ис нысэхэм зэикI тхьэм ещIэри ещанэр адыгэщ.Абазэхэм  куэдым адыгэбзэ яцIыху, я унагъуэхэм адыгэбзэ щызокIуэ, уеблэмэ зыкъомыр абазэбзэр ящыгъупщэжауэ  адыгэбзэ е тыркубзэ  мэпсалъэ.А лъэпкъитIыр апхуэдизу  зэшзэбыну мэпсохэри абазэхэми «дэ  дычеркесщ» жаIа.

Abazaların oldukça az olmalarından  dolayı, gelinlerinin herhalde üçte biri  Adıge. Buna  bağlı olarak  Abazaların çoğu  Adıgabze bilir, evlerde  Adıgabze de konuşulur, hatta  bir  kısmı Abaza dilini unutmuş olup ve  Adıgece  veya  Türkçe konuşur  durumdadır. İki  halk  o derece  yakın  durumdaki, Abazalar  kendilerine  Çerkes olarak  tanımlarlar.

АрщхьэкIэ, Узуняйлэр зытет мы  щытыкIэм, я лъэпкъыщхьахэмрэ я   бзэхэмрэ хъумэным теухуауэ лъэпкъитми  фIы къахуихьакъым.И нэхъыбэуэ  абазэхэм къефIэкIуакъым, ахэр  адыгэхэм  хэшыпсыхьыжащ.ЛъэпкъытIыр щысхуэзэкIэ,  щызэIущIэкIэ  и нэхъыбэм адыгэбзэри  абазэбзэри яIурылъакъым, я зэхуэдэ   бзэуэ тыркубзэращ зэрахьар.БзитIри  псыхэкIуадэ  хъуащ.

Ancak  Uzunyayla’daki  bu  durum, kimlik ve  dilin  korunması açısından  her iki  halkında  yararına  olmamıştır.Özellikle  Abazalar yönünden bu durum  daha belirgin  olup Adıgeler arasıda deyim yerindeyse asimile  olmuşlardır. İki halk bir  araya geldiğinde Adıgece  veya  Abazacayı değil, ortak  iletişim  dili  olarak Türkçeyi   kullanmışlar, böylelikle   her iki  dilde araya  gitmiştir.

Лъэпкъ псом  щхьэкIэ черкес  жыпIэуэ зыкъэмынэри зы къэлтмакъым иплъхьэным  зым и  фIагъи зэрыхэмылъым и зы  щапхъэщ  Узуняйлэр.Аращи ,лъэпкъитIми  я фIагъым щхьэкIэ, ипэщIыкIэ, я бзэхэмрэ я лъэпкъыщхьэхэмрэ яIыгъыуэ, адыгэр  адыгэуэ  абазэр  абазэуэ щытын, я хасэхэр я лъэпкъ ухуэныгъэхэр щхьажь  и цIэкIэ  зэрагъэпэщын, иужькIэи зэдэщIыгъууэ Iуэху къыздащтэн  хуейщ.

Bütün  halklar için  Çerkes  diyerek  hepsini  bir “torbaya” koymanın onların  hiçbirinin  yararına  olmadığının  küçük bir örneğidir Uzunyayla. Bu sebeple, öncelikle her  halk  kendi  kimliği  ve  dili  ile sağlam temellere dayalı olarak yapılanmalı, ondan  sonrada birlikte hareket  etmelidir.

ДэркIэ, зэхэдз  щымыIэуэ, адыгэми  абазэми, абазэбзэми  адыгэбзэми зэхуэдэ  пщIэрэ  щIыхьрэ яIащ.

Bizim için, Adıge de  Abaza da, Adgece de  Abazaca da  aynı derece  değerlidir.

Я къуэпсхэр  зыуэ щыт  зэкъуэш  мы лъэпкъитIым, игъуэ къыщихуэм  адыгэхэм игъуэ  къущихуэм  абазэхэм яфI зыхэлъ  Iуэхухэр  зэгъусэуэ зыблахыным  къемызагъын зы лъэпкъ хэлъкъым.

Kökleri  aynı  olan  bu iki  kardeş halkın, konjonktüre  göre yerine  göre  Adıgelerin  yerine  göre  Abazaların  yararına olan  konularda birlikte davranmalarında hiç bir  engel yoktur.

ЖысIэнуращи,  игъуэ  къыщихуэм деж   псори  дыадыгэщ игъуэ  къыщихуэм   деж псори  дыабазэщ, игъуэ  къыщихэуэм  дежи  щхьажь  ифI зыхэлъ  зэрихуэнщ.

Demek istediğim  odur ki, yerine  göre  hepimiz  Adıgeyiz  yerine  göre  hepimiz Abazayız, yerine  göre de her  biri  bağımsız  hareket  eder.

ЛъэпкъитIыр  пэIащIэ дызхохъу жиIауэ абы  щхьэкIэ зырикI иремгузавэ, иремпейтей!

İki  halk  uzaklaşacak  diyerek üzülmenin, endişelenmenin bir  gereği yok!

Тэгъулан  Екъуб