Karakter boyutu :
Hapi Cevdet Yıldız
Kızların Ağıtı (Pşeşabeme Yağıbz/ Çok Sayıda Kızın Ağıtı)
10 Ocak 2017 Salı Saat 16:34
Hımış Irmağı vadisinde bir zamanlar
Cennet benzeri bir yaşamımız vardı.
Ağaç cenneti yerimizden sürüldüğümüzde
Tahta takunyalarımızı alabilmiştik bir tek.
Pşenaşelerin Edıyıf’ını
Aldırıyor içimizden general.
Gecelik olarak yanına götürüldüğü o kişiyi
Öldürüyor çelik makasıyla o gece yatağında.
Adıge geleneğine aykırı onca rezilliği
Reva görüyor bize bu Yemzeğko (1).
Mezıl’ın (2) gösterdiği yiğitlik
Önder olsun bize bu acı dolu günümüzde.
Süprüntü kişilerin alaylı bakışları altında
Süründürüyorlar bizi yerlerde.
Duruma katlanamayan Jantsıku (3)
Öldürtüyor kendini.
Bu kötü günde kız kardeşi Abıde Jantsıku da
Öldürttü kendini.
Erkek kardeşi çaresiz intihara kalkıştı
Ama engelledik hepimiz onu.
Tığuj (4) ailesinden bu üç kız kardeş
Düşman mermilerinden çekinmeden,
Dikildiklerinde generalin karşısına,
Bildiler birer er gibi hareket etmesini.
Felaket gününde domuz sakallı Sekolıkoj (5)
Geliyor aramıza.
Alıyor aramızdan gözüne kestirdiklerini,
Ama çok kibar davranıyor yanındaki işbirlikçi kadına.
Abzah lehçesinde okuyan: Hatko Kual
Derleyen: K’ube Şaban, Adıghe Folklor II-III, New York 1963.
Çeviri : Hapi Cevdet Yıldız
(1) - Yemzeğko-Rus rehberi aşağılık bir Çerkes.
(2) - Mezıl – Yiğit bir Çerkes.
(3) - Jantsıku -Onuru için ölümü göze alan ve kendini öldürten yiğit bir kız, Edıyıf’ın kızkardeşi.
(4) - Tığuj - bir Abzah/ Adıge aile adı ve o aileden olanlar.
(5) - Sekolıkoj- Ahlaksız biri.
Bu yazı toplam 4794 defa okundu.
hapi cevdet
Kube Şaban yanılmıyorsam 1970'lerde ABD'de vefat etti. Kendisi çok yönlü, biliminsanı, derlemeci, şair ve müzikle ilgilenen biriydi. Ğıbzeler ikiye ayrılırdı.
Biri daha çok kadınlar tarafından okunan ağıtlar, ikincisi savaşta kahramanlık gösterek yiğitler üzerine söylenmiş menkıbeler. Buradaki ağıt menkıbe türünden. Ürdünlü Hatko Kual tarafından Kube Şaban'a aktarılmış. Besteli olarak söylenmiş olmalı. Tığuj ailesinden üç kız kardeş ve bir erkek kardeş üzerine söylenmiş bir menkıbe.
GENAR
Cevdat abi Kube Şaban bunu Ğıbze olarakda besteledi mi? Çerkeslerde trajik olaylar için yazılan şiirlerin çoğu galiba ğıbze olarak bestelenmiş. Doğrumu biliyorum?
14 Ocak 2017 Cumartesi Saat 19:01