AB’nin kurucu Roma Antlaşmasının altmışıncı yıldönümü kutlanırken bu tartışılıyor: AB kuruluş felsefesi unutuldu mu?  

Robert Schuman ve Paul-Henri Spaak’ın isimleri Avrupa kurumlarında yaşatılıyor yaşatılmasına…  

Ama sokaktaki Avrupalı onların kim olduğunu biliyor mu? … 25 Mart’ta neyin kutlanacağından haberi var mı?  

Brexit kararı… Avro Bölgesi krizi… Yükselen popülizm… Dişlerini gösteren bir Rusya… Terör saldırıları… ABD Başkanı Trump’un öngörülemez olması. 

Avrupa iç ve dış sorunlarla boğuşuyor. Yine de iyimser olmak için sebepler var. Kıta en uzun süreli barış dönemini yaşıyor. 

En önemlisi… Bölünmüş bir Avrupa’nın öğrettiği trajik dersler hiç unutulmamalı. 

İşte “AB kuruluş felsefesi unutuldu mu?” sorusuna verilen üç yanıt:  

I. AB kuruluş felsefesi unutuldu: 

Avrupa bütünleşmesi bir uyum ve barış arayışıydı.  

9 Mayıs 1950 tarihli Schuman Bildirgesi şöyle diyordu: “Örgütlü ve yaşayan bir Avrupa’nın uygarlığa katkıları barışın korunması için vazgeçilmezdir.”  

Bu miras günümüzde unutulmuş görünüyor.  

Zira Avrupa Kalesi çağrıları yükseliyor… Yeni duvarlar dikiliyor… Mülteciler kapı dışarı ediliyor.  

Hukukun üstünlüğü… Herkes için adalet ilkeleri… İnsan hakları… İnsanlık onuru ayaklar altına alınıyor.  

II. AB kuruluş felsefesi unutulmadı: 

Hatta bu değerlere gereğinden fazla bel bağlanıyor. 

Birleşik Avrupa fikrini ilk dile getiren Winston Churchill’di… Sonra Harry Truman Amerika’nın NATO’ya katılımını Avrupa’nın birleşmesi koşuluna bağladı… Nihayet girişimi hayata geçiren Fransız devlet adamı Robert Schuman oldu.  

Herkes aynı şeyi istiyordu: Avrupa’nın birleşmesi ve yeni bir savaşın önüne geçilmesi.  

Bu mantık 1949 ruhunu güçlü biçimde yansıtsa da… Zamanımızda öncelikler değişti… Yirmi birinci yüzyılın meydan okumaları karşısında yeni bir mantığa ihtiyaç var. 

Avrupa savaş başlatmanın kalıtsal ve kaçınılmaz olduğu saplantısını bir kenara bırakmalı… Farklı bir önceliğe… Zenginlik anlamına gelen çeşitliliğine odaklanmalıdır.  

III. AB kuruluş felsefesi unutulmadı ama…

Avrupa gizil tehdidin farkında değil gibi görünüyor.  

Bütünleşme projesi kıtanın kalıtsal istikrarsızlığına verilmiş bir yanıttı. Yetmiş yıllık benzersiz istikrar ve refahın ardından Avrupalılar işbirliğine devam etmek zorundalar. Avrupalılar işte bu gerekliliği unutmuş gibiler. 

Birçok Avrupalı Brüksel’e sırtını dönebileceğini, yola kendi başına devam edebileceğini sanıyor… Bütünleşme maliyetinin çok yüksek olduğuna inanıyor. 

Oysa istikrarsızlık Avrupa için kalıtsal bir hastalık… Genlerine işlemiş… Kaosa saplanmaması için bir bedel ödemek gerekiyor… Avrupalı bu bedeli ödemek zorunda olduğunun farkında değilmiş gibi davranıyor.  

Avrupa iç ve dış baskılar altında bunalıyor. Birlikte hareket etmesi ve değişime uyum sağlaması gerekiyor. Bu maliyetli ve sancılı bir süreçtir.  

Ama hiçbir şey yapmadan oturmanın bedeli daha da ağırdır. AB’nin kurucu kuşağı bunun farkındaydı.  

Avrupalı seçmenler ve liderler AB’nin neden kurulduğunu iyi biliyor. Ama bir şeyin farkında değiller gibi.  

Bugünkü riskler 1957 yılının riskleri kadar yüksek… Bunun farkında olmamak… Zamanımızın trajedisi budur!