Kırım'ın İşgal Edilmesinin Ardından Rusya, Doğu Ukrayna’daki Huzursuzluğu Kışkırtıyor
8 Mart 2014 - The Economist
Amerika tarafından desteklenen Ukraynalı faşistler, milliyetçiler ve anti-Semitikler, Kiev’de meşru Cumhurbaşkanı Yanukoviç’i iktidardan alaşağı ederek gücü ele geçirdiler. Bu yeni derebeyleri, dili yasaklayarak Rusça konuşanları aşağıladılar ve Sivastopol üssündeki Rusya Donanmasını kovmak için hazır vaziyete geldiler. Etnik Ruslar, Vladimir Putin’e korunmak için başvurdular; Putin, usulüne uygun şekilde onların yardımına koştu. Rus silahları taşıyan gizemli askerler, barış yanlısı halkı faşist tehditten kurtardı.
Böylelikle Rus propagandistler tarafından Ukrayna’yı altüst etmek ve Kırım yarımadasını ele geçirmek için icat edilen komplo çalışmaya başladı. Bıraktığı etki gibi gerçek üstü olan komplo bir takım vakıaları arz ediyor : komplonun bazı parçaları sadece Rus politikacı ve gazetecilerin abartılı nutuklarında, komplonun özellikle arazi üzerinde çizme giymiş silahlı askerler hakkındaki ufak bazı parçaları ise gerçeklik. Bu aldatma piyesi, Avrupa’nın güvenliğine zarar vermiştir ve soğuk savaştan bu yana görülmedik şekilde Rusya’yı Batı ile cepheleşmeye itmiştir.
27 Şubat’ta, Soçi Olimpiyatları’nın sona ermesinden dört gün sonra, Rusya, Ukrayna’nın bölgesel egemenliği altındaki Kırım’ı, Rusça konuşan halkın korunması aldatmacası altında , filhakika işgal etti. Yarımada’da çeşitli yerleşkelerde üslenmiş olan Rusya kuvvetleri, havaalanlarını, devlet binalarını ve yayın kuruluşlarını saatler içerisinde ele geçirdi ve Ukrayna askeri üslerini kuşatmaya aldı. Rusya’nın Karadeniz filosuna ev sahipliği yapan Sivastopol’de, Rusya bayraklarını, Kazak şarkıları, bir Sovyet dönemi pop grubu ve filo’nun korosu eşliğinde sallayan yerel halk ana meydanda özgürlüklerini kutladı.
Unutulan tek bir şey vardı;düşman. Kırım’daki ve şu anda Doğu Ukrayna’daki herkes Ukrayna’lı faşistler hakkında konuşuyor,fakat hiç kimse gerçekte onlardan birini görmedi. Sivastopol’deki yerel “öz savunma” gücünün liderinin bir yardımcısı olan Stanislav Nagorny, “Onları henüz burada görmedik ama televizyonlarda gördük” dedi. Kafa karışıklığı anlaşılabilir bir şeydi: Rus televizyonu etnik nefreti körükleyen,tarihsel bölünmüşlükleri alevlendiren, yarı gerçekleri tamamen yalanlarla birleştiren, gerek yoğunluk ve ve gerek kötümserlik açısından etkileyici bir propoganda kampanyası başlattı.Sağ kanat aşırıları ve milliyetçiler devrimde yer aldılar, fakat yönetimi ele geçirmediler.
Yanukoviç’in başarısız bastırma girişimi süresince, Kiev Bağımsızlık Meydanı “Maidan”da ölenlerin matemi ve yeni hükümet oluşturma çabaları devam ederken, Rusya , Ukrayna’yı en zayıf anında vurdu. Kremlin görevini yerine getirirken, ülkenin Rusça konuşan doğu tarafı ile Ukraynaca konuşan Batı tarafı arasındaki açık gerilime rağmen, sorumsuz bir şekilde geçirdiği (fakat daha sonra iptal edilen) yasa ile Rusçayı Ukraynaca ile eşit resmi dil olma statüsünü yürürlükten kaldıran Ukrayna Parlamentosu tarafından büyük yardım gördü. Parlamento aynı zamanda Doğu Ukrayna’dan politikacıları hükümete dahil etme konusunda başarısız oldu.
Yumuşak Karın
Kareografi aynı zamanda hem basit ve hem komik idi. Yanukoviç’in 27 Şubat’ta ansızın yeniden görünmesinden aldığı yardımla Rusya, Güney’de kendi darbesini teşkil etmekte iken, Kiev’deki olayları bir darbe olarak tanımladı. Silahlı haydutlar henüz dahil olmaksızın olayları dışarıdan izlerken, yerel milletvekilleri kod adı “Goblin” olan ve daha önce bir gangster olduğu rivayet edilen Sergei Aksenov’u başbakan olarak tayin etti (Putin’e göre kusursuz bir hukuki prosedür ile). Aksenov derhal Kırım’ın statüsü konusunda, anayasaya aykırı bir referandum için çağrı yaptı, kendisini Kırım’ın silahlı kuvvetlerinden sorumlu olarak ilan etti ve Putin’den yardım istedi. Günler sonra Kırım Parlamentosu, Rusya’ya katılmayı oyladı.
1 Mart’ta Putin, Rusya Parlamentosu’nun üst kanadına, kendisine Ukrayna’da askeri güç kullanım hakkı verilmesi talebinde bulundu. Parlamento ,Sovyet tribünü ve devasa yapaylık günlerini çağrıştıran ,kızıl renkli ve teatral bir bleşimde görevini layıkıyla ifa etti. Senatörler Ukrayna’daki Rusların üzerine musallat olan korkuların büyük etkisini anımsatmak için yarıştılar. Böylelikle faşizmle savaş maskesi altında Rusya, yardıma koşamadığı yönetimi kansız bir şekilde ele geçirdi, fakat Batı’ya, Avusturya ve Sudetenland’ın 1938-39 yıllarında Naziler tarafından ilhakını hatırlattı.
Hala her şey plan hazırlamak için tamamen bitmiş değil. Kırım’daki Ukrayna birlikleri kaçmaları için muazzam bir fizyolojik baskı altında tutulmaktaydı, Ukraynalı yetkililere, eğer teslim olmazlarsa ailelerine misilleme yapılacağı tehdidi yoluyla şantaj yapıldı. Eşkıyalar, Ukrayna Deniz Kuvvetleri’nin ana merkezini kuşattı, elektriğini ve suyunu kesti. Fakat eğer Rusya, Gürcüleri ilk ateşi açmak için provoke etmeyi başardığı 2008 yılındaki Gürcistan savaşı senaryosunu uygulamayı ümit ediyor olsaydı, başarısız olurdu. Büyük çoğunlukla yerinden kımıldamayı reddeden Ukrayna güçleri soğukkanlılıklarını sürdürdü. Ukrayna donanmasında görev yapan Rusça konuşan biri, bu durumu ironik bir şekilde ortaya koydu : “Ruslar teslim olmadı”. Kararlı, şimdiye kadar şiddete başvurmayan direniş, onlara birlik ve yeni bir amaç sağladı. Henüz tansiyon şiddetle sonuçlanmadı. Eğer öyle olsaydı, Kırım’daki yerli Türki halk Tatarlar, Ukrayna Ordusu’nun yanında savaşacaklardı.
Medeniyetler Çatışması
4 Mart’ta Putin, krizin ara vermesi yüzünden yaptığı kamuoyuna dönük ilk yorumlarda, Kırım’daki birliklerin Rus güçleri olduğunu gülünç bir şekilde reddetti.
Aslında onun konuşması tansiyonu düşürdü, fakat söylediği şey ümit verici değildi. Ukrayna’da daha geniş çaplı bir savaş konusunda sorulan soruyu Putin farklı bir şekilde cevapladı: bu gerekli gözükmemektedir dedi, fakat eğer o Doğu Ukrayna’yı işgal etmeye karar verirse bu hareket tamamen yasal olacaktır. Ve Rusya,Amerika ve İngiltere’nin, Ukrayna’nın bütünlüğünü, ülkenin nükleer silahları bırakması karşılığında garanti ettiği 1994 Budapeşte Protokolü konusunda Putin, kendisini artık bu anlaşmaya bağlı hissetmiyor. Putin, Ukrayna devriminin yarattığı yeni devlet ile Rusya’nın bağlayıcı anlaşmaları olmadığını söyledi. Rusya daha sonra, aynı gün, kıtalararası füze test etti.
Kendi şahsi popülaritesini azaltan ve memnuniyetsizliği arttıran, yerlerde sürünen ekonomi yüzünden Putin, ülkeyi mobilize etmeye ve elitler üzerindeki kontrolü sıkılaştırmaya ihtiyaç duymaktadır. Saltanatının 15. yılına girilirken Putin, kendisini 2018 ve ötesine taşıyacak bir kurgudan yoksundur. Ukrayna ile savaş, eğer bu savaş Rus tahayyülünde efsaneleştirilmiş, sevgiyle anılmış bir bölge, I.Vladimir’in Hristiyanlığı kadim Rus’un devlet dini olarak kabul ettiği ve 1954 yılına kadar Rusya’nın bir parçası durumundaki yer olan Kırım’ın de facto ilhakına sebep olacaksa, Putin’e bir payanda sağlayabilir.
Bu, aleyhte bir durum ile eşanlamlı olabilir. Eğer Putin’in Batı ile cepheleşmesi izolasyon ve gerçek bir ekonomik ızdırapla neticelenecekse, söz konusu durum,
Afganistan Savaşı’nda olduğu gibi, ayrıca elitleri ve geniş ölçüde halkı tamamen müttefik kılabilir. Mart’ın 3’ünde, Moskova’nın MICEX indeksi % 11 geriledi (sonraki gün biraz yükselmiştir). Merkez Bankası rubleyi korumak için rezervlerinden 11.3 milyar dolar harcadı, yine de sermaye kaçışı muhtemelen artacaktır.
Putin’in, Angela Merkel ile görüşmesinden sonra , Almanya’nın Şansölyesi, onu, resmi olarak “diğer dünyada” şeklinde tanımladı. Putin, meydana çıktığı yerlerde kendisini bir saldırgan olarak değil, fakat bütün Rusların bir savunucusu olarak (Ukrayna’nın Rusça konuşan parçası dahil olmak üzere) görmektedir. O, Sovyetler Birliğini knezlere götüren, Batı ittifakı karşısında duran bir kahraman , tarihin gidişatını tersine çeviren tarihsel bir figürdür.
Putin 2000 yılında iktidara geldiğinde, yavaş ve kendi mecrasında olmasına rağmen, Rusya, Batı ile yakınlaşmakta olan Post-Sovyet düşüncesi tarafından yönlendiriliyordu, G-8 gibi kulüp üyelikleri Putin için önemliydi. Bu vaziyetin artık bir mesele teşkil etmeyeceği gözükmektedir. Putin, Rusya’nın temel olarak farklı ve ahlaki olarak en üstün olduğu fikri tarafından güdülenmiş olarak zuhur ediyor. Ağırlıklı olarak eski KGB elemanlarından oluşan, yoz ve menfaatperver Rusya eliti gerçeği , sadece buna benzer bir ideoloji ihtiyacını güçlendirmektedir ; sıradışı yolsuzluk, sıradışı mazereti gerektirir.
Columbia Üniversitesi’nde bilim adamı olan Maria Snegovaya, Putin’in düşüncesinin, 20. yüzyılın ilk yarısında göçmen bir filozof olan, Putin’in mezarını ziyaret ettiği ve çalışmalarına sık sık atıfta bulunduğu Ivan Ilyin’in yazılarından etkilendiğini ileri sürmektedir. “Batılı ulusların Rusya’nın kimliğini anlamadıklarını ve bu kimliğe müsamaha göstermediklerini biliyoruz...Onlar birleşik Rus ‘süpürgesini’ tek tek kırmak için küçük saplara ayıracaklar.” diye yazıyor Ilyin. Aynı görüşte olan filizofların çalışmalarının yanı sıra , onun bir denemeler kitabı, Kremlin tarafından Noel okuması olarak sadık bürokratlarına verilmişti. Diğer bir favorisi “Third Empire: The Russia that Ought to Be”, 2054 yılında kurgulanan bir ütopik fantezi, Doğu Ukrayna’yı yeni Birleşik Rusya’ya entegre eden, Vladimir II olarak adlandırılan bir hükümdar ile karakterize olmuştur.
Bu dünya görüşünde, Ukrayna’nın Batı’ya yönelmesi için devrim teşebbüsü, Slav kardeşliğine ihanettir. Rusya’nın Ukrayna’yı bölme ve istikrarsızlaştırma girişimleri, hala Rus dünyasının parçası olduğu düşünülen bir şeyi , Batı ilhakından koruma arzusu tarafından belirlenmektedir. Bu, Batıya ve kendi halkına güç gösteren ve kendi bölgesinde alternatif medeniyetlerin ortaya çıkmasını engelleyen Kremlin’in, bir vatan hainini cezalandırma yoludur.
Doğuyla İlgili Vaatler
Putin resmi olarak Kırım’ı ilhak etmeyi dilemeyebilir ya da buna muktedir olamayabilir, ve Putin Rusya’nın bunu yapmak için bir planı olmadığını söylemektedir. Büyük ihtimalle Putin bunu Ukrayna’yı istikrarsızlaştırma unsuru ve Ukraynayı daha fazla bölmek için bir kaldıraç olarak kullanmayı amaçlamaktadır. Kırım’ı, Rusya’nın sıkı kontrolü altındaki doğu parçaları ile bir federasyona çevirme şeklindeki nihai amaç, Ukrayna’nın bir bütün olarak batıya dönük hareketini durduracaktır.
Kırım senaryosunun, ülkenin doğusunda tekrarlanması daha zor olacaktır. Bunun için bir sebep, oligarklar da dahil olmak üzere yerel elitlerin, polis şeflerinin ve kriminal patronların, kendi bölgelerini Rus mevkidaşlarına devretmek için gönülsüz olmalarıdır. Kiev’deki geçici hükümet, güçlü kodamanları, merkezi ve doğu Ukrayna’daki hassas alanları yönetmek için çoktan atamıştır.
Rusya zaten endüstriyel doğu kanalıyla çalkantılar göndermektedir. Donetsk’de, Ukrayna ve Rusya bayrakları yerel idari ofislerin üzerinde sıra ile dalgalanmaktadır. Rus yanlısı kalabalıklar, ajan provokatörler tarafından kışkırtılmaktadır ve Rusya sınırından geçen gönüllüler tarafından destleklenmektedir. Rusya sosyal ağları, moral destek ve anti-Ukrayna gösterilerine katılmak için,Harkov Donetsk ve Odessa’ya gitmek üzere gönüllüleri toplamak amacıyla kullanılmaktadır. “Biz halihazırda Ukrayna’da bulunan ya da gitmek için hazır olan 18-45 yaş arası adamlara ihtiyaç duyuyoruz” demekte Ukrayna Sivil Savunma olarak adlandırılan bir sayfa. “Yanınıza herhangi bir şey almayın. Sadece turist olduğunuzu hatırlayın”.
Ayrıca Yanukoviçe sadık Rus güvenlik servisleri ve güçlerinin de katılımı olduğu yönünde kuvvetli söylentiler bulunmaktadır. Mart’ın 3’ünde sayısı 1000 kadar olan güçlü bir Rusya yanlısı ayrılıkçı kalabalık, Donetsk’de yerel idari binalara taarruzda bulunmuştur ve daha önce Donetsk’de tanınmayan marjinal politikacı Pavel Gubarev vali olarak atanmıştır. Gubarev, Avrasya Gençlik Hareketi’nin bir aktivistidir, 2004 Turuncu devriminden sonra Batı fikirlerinin yayılmasına karşı koymak için ileri sürülmüş Rus milliyetçisi bir teçhizattır. İki gün sonra Gubarev defedilmiş ve Kiev tarafından atanan vali, oligark Sergei Taruta zaferi kazanmıştır.
5 Mart’ta, Gubarev’in çetesi 2.000 kişi ile yeniden toplanmıştır, çete üyelerinden bazıları saldırgan görünümlü genç adamlar, birçoğu ise yaşlıdır. Sovyet ülkesini faşistlere karşı başkaldırıya çağıran İkinci Dünya Savaşı marşı olarak “Rusya, Rusya” diye slogan atmışlardır. Binayı geri almışlar fakat takip eden gün yeniden tahliye edilmişlerdir.
Onların “düşmanları”, St Michael the Archangel kilisesinden bir kaç yüz metre uzakta toplandılar: çoğunlukla Rusça konuşan, daha genç ve şehirliler. Reklamcılık sektöründe çalışan 28 yaşındaki Yulia Kubanova, “Birleşik Ukrayna” yazılı bir döviz tutmaktaydı. “Hiç bir zaman etnik olarak Ukraynalı ya da Rus olup olmadığımı sorgulamadım” dedi. “Ben Ukraynalıyım... Onurun ne demek olduğunu bilen ülkemin halkıyla gurur duyuyorum”. Kubanova, Kiev’de ölenler için çiçekleri yerleştirdi. Orta yaşlı bir kadın ona saldırdı : “O bana bir Nazi ve bir fahişe diye seslendi''
Kaynak: http://www.economist.com/news/briefing/21598744-having-occupied-crimea-russia-stirring-up-trouble-eastern-ukraine-end
Çeviri: Dr. Karden Murat
Cherkessia.net, 13 Mart 2014
