Ukrayna’nın Çerkes (Adıge) Soykırımını tanıması için yapılan başvuruya ilişkin farklı görüşler bulunuyor.

 

Adıge/ Çerkes Soykırımını tanıması için Ukrayna Parlamentosu’na  yapılan başvuru konusunda Adıgeler arasında farklı bakış açıları bulunduğu görülüyor.  Başvuruyu imzalayan Adıgeyliler arasında gazeteci Şeše Asĺan, tarihçi Abreg Almir, İsrailli politikbilimci Şmuleviç Avraam, Dünya Dağlı Kongresi koordinatörü Dağıstanlı Magomedov Magomed, Batıyı Seçme Partisi üyesi Kulukova Elvira, Dünya Adıge Ulusal Kültür Merkezi “Özgürlük” örgütü de bulunuyor. Söz konusu başvuru 16 Mayıs 2014’te yapıldı.

 

Şu günlerde Krasnodar’daki “Adıge Xase” örgütü  Başkanı  Soĥt Asḱer, Çerkes soykırımına ilişkin görüşlerini internette açıklamış bulunuyor. Bu Adıge gönüllü emekçisi Adıge Soykırımını asıl Rusya’nın kendisinin tanıması gerektiğini söylüyor. Soĥt Asḱer’in belirlemesine göre, sorunu ele alan ve başvuruyu yapan kişiler Adıge Soykırımı sorununu ilerleterek, geliştirerek el alma konusuna gereken önemi vermiyorlar. Soĥt Asḱer  bunun temel nedenini Özgürlük Radyosu’na (Фитыныгъэ Радио) açıklamış bulunuyor:

 

Soĥt Asḱer:  İşin gerçeği- bugün Ukrayna ile Rusya arasındaki ilişkiler çok gergin, çok kötü. Bu gelişmeye koşut olarak Ukrayna yönetimi ve Ukraynalı milliyetçiler kendileri  ile birlikte hareket edecek Adıgeylileri ve  diğer Adıgeleri  yanlarına çekmek için  internetten yararlanıyorlar. Başvuru bildirisini imzalayanlar polise götürülmekle kalıyor, bunun dışında bir kovuşturma ile karşılaşmıyorlar. Bütün sorumlulukları bu kadarlıkla kalıyor.

 

Özgürlük Radyosu: Asḱer, Adıge Soykırımını tanıma konusunun Rusya’nın bir iç sorunu olduğunu belirtmiş bulunuyorsun. Bu konuda daha başka neler söylemek istersiniz?

 

Soĥt Asḱer: '25 yıldan beri Adıge grupları soykırım sorununu tanıması gereken tarafın Rusya olduğunu söyleyip geliyorlardı. Çünkü bu olay Rusya tarihi içinde yer alıyor, onun bir parçası. Adıge devletlerinin (- yerel cumhuriyetler olan AC, KÇC ve  KBC-) aldığı kararların bir işe yaradığını göremedik'.

 

Özgürlük Radyosu’nun konuştuğu Adıge gönüllü emekçisinin sözlerinden anlaşıldığına göre, Adıge taleplerini Rusya karar organlarının yanıtsız bırakmış olmalarının nedeni, Adıge grup örgütlerinin doğru ve birlikte çalışmamış olmalarıdır. “Bir şey yapmayıp sadece bekleyerek bir ilerleme kaydedilemez. Adıge hükümeti Rus hükümeti ve Rusya milletvekilleri ile bir görüşme yapmış bile değil”- diyor Soĥt Asḱer.

 

Özgürlük Radyosu’nun görüştüğü bir kişi, Ukrayna hükümetine yapılan başvuruyu imzalayan kişilerden biri olan Adıge gönüllü emekçisi Abreg Almir Soĥt Asḱer’in sözlerini şöyle değerlendirdi:

 

Abreg Almir: 'Soĥt Asḱer şayet  sorunu daha iyi kavramış olan birisiyse, işi kendi söylediği gibi  ele alsaydı, öyle yapsaydı  ya. Adıge Soykırımının tanınması için Putin’e bile başvuruldu, yanıt alınamadı. Alınamaz da! Sonuçsuz kalır. Çünkü Rusya’da bugün için  egemen olan politik kültür, politik atmosfer böyle bir kararın alınmasına elverişli değil. Soĥt  kendi bildiğini okuyor. Soĥt’un başında bulunduğu “Adıge Xas” örgütü bu yönlü herhangi bir çalışma yapmış, herhangi bir girişimde bulunmuş bile değil. Krasnodar Kray’da, Kıyıboyu Şapsığe’de yaşayanlar  bu örgütle (Adıge Xase) bir araya gelmişler ama  bir şeyler olsun başarabilmişler mi, duymuşluğum yok'.

 

                                 Abrec Almir

 

Özgürlük Radyosu’nun görüştüğü  Abreg Almir’in söylediğine göre, Adıgeler için elde kalan tek çıkış yolu dış ülkeler yönetimlerine soykırım başvuruları yapmak olabilir.  Bu Adıge gönüllü emekçisi Ukrayna’ya yapılan Adıge Soykırımının tanınması talebinin kabul edileceği umudunu taşıyor. Ukrayna ve Adıge halkları arasındaki tarihsel yakınlık ve dostluk ilişkileri bu umudu destekliyor. Ukrayna dışındaki ülkelere de başvurular yapıldığında bir sonuç alınabileceğini söylüyor Abreg Almir. Örneğin, Polonya’ya başvuru halinde Adıge Soykırımının tanınacağı inancında

 

Şu an itibarıyla Bağımsız Devletler Teşkilâtı üyesi olarak, Adıge/ Çerkes Soykırımını tanıyan tek ülke,  20 Mayıs 2011 tarihli bir parlamento kararıyla Ĥurśe (Хъурцэ/ Gürcistan) olmuştur (*).

 

 

Özgürlük Radyosu, Şerces Laris

 

Tuapse Press, 13 Haziran 2014

 

 

(*) - Ĥurśe (Hurse/ Хъурцэ) - Gürcistan'ın Adıgece/ Çerkesçe tarihî adıdır. 

 

Çeviri : Hapi Cevdet Yıldız

 

Cherkessia.net, 22 Ağustos 2014