Eugene Rumer 

 

20 Ağustos 2014

 

NATO’nun genişlemesi tartışmasının “önce-NATO” diyenlerle “önce-Rusya” diyenleri karşı karşıya getirmesinden 20 yıl sonra her iki tarafın da “ben demiştim” demek için haklı sebepleri vardı ve dediler. Rusya ve Ukrayna birbiriyle savaşa hazırlanırken kimin haklı olduğunun önemi yok. Doğu Avrupa’da öngörülebilir olan ve öngörülmüş olan krizin tırmanmasını durdurmak zor görünüyor. 

 

Önce-NATO diyenlerin güçlü bir argümanı vardı. Soğuk Savaş bitmişti. Avrupa barış içindeydi. Sovyet tehdidi ortadan kalkmıştı. Avrupalı imparatorluklara mezar olmuş Orta Avrupa’nın komünizm ara döneminden pazar demokrasisine geçiş için yardıma ihtiyacı vardı. NATO yardım etmezse eski alışkanlıklar canlanacak, bölge ülkeleri bir kere kendi aralarında rekabete başlayacak ve zor kazanılmış barış tehlikeye girecekti. NATO bölgeyi kanatları altına almalı ve kapılarını yeni üyelere açmalıydı. Aksi takdirde ittifak hareketsizleşecek ve ölecekti.

 

Önce-Rusya diyenler Rusya bundan hoşlanmayacak diye karşılık verdiler. Rusya zayıftı ve NATO’nun genişlemesine karşı çıkamazdı. Ama güçlendikten sonra genişlemeye direnecekti. Rusya Avrupa ve ABD için Orta Avrupa’dan daha önemliydi. Rusya ile anlaşmak Orta Avrupa’yı mutlu etmekten daha akılcıydı. Üstelik zor durumdaki ittifaka yeni üyeler almak sorun yaşayan bir çiftin evliliklerini kurtarmak için daha çok çocuk dünyaya getirmesiyle aynı şeydi.

 

Önce-NATO diyenler buna NATO’nun genişlemesi Rusya’ya karşı değil diye cevap verdiler. Bu Rusya’ya doğru atılmış bir adımdı ; sitikrar ve refah bölgesini Rusya’nın sınırlarına yaklaştıran bir adım. Rusya sonunda NATO’nun genişlemesinin kendi yararına olduğunu anlayacak ve kabul edecekti Kabul etmezse kendi bilirdi. Rusya zayıfken NATO’yu genişletmek doğru hamleydi. Rusya’nın neo-emperyal canlanmasına karşı şimdiden önlem alınmalıydı.

 

Tartışmanın başlamasından yirmi küsur yıl sonra iki taraf da haklı olduğunu iddia edebilir. Son 20 yılda Orta Avrupa’nın kaydettiği tüm tahminlerin üzerinde oldu. Bölge istikrarlı, demokratik ve müreffeh, NATO ve AB ile tamamen bütünleşmiş durumda. NATO’nun genişlemesi sonuç verdi.

 

Ama Rusya NATO’nun genişlemesine bakışını değiştirmedi. Genişlemenin kendisine doğru değil, kendisine karşı olduğunda ısrarlı. Güçlenir güçlenmez -2000’li yılların ortasında- NATO’nun Gürcistan ve Ukrayna’ya doğru genişlemesine engel oldu. Bir sıcak savaş (Gürcistan), bir örtülü savaş (Ukrayna), iki fiili ilhak (Abhazya ve Güney Osetya) ve bir hukuki ilhak (Kırım) yoluyla NATO’yu çevresinde görmek istemediğini belli etti.

 

Eugene Rumer: Direktör ve Kıdemli Ortak-Carnegie Rusya ve Avrasya Programı

 

Kim haklıydı, kim haksızdı ? Bu tartışma bitmeyecek. Bunun bir sebebi iki görüşün uyuşmazlığıyla ilgili. Önce-NATO diyenler için bu bir prensip meselesi. Önce-Rusya diyenler için konu jeopolitikle ilgili. Her iki tarafın elinde haklılığını destekleyecek çok sayıda kanıt var. Ukrayna krizi iki tarafı da haklı çıkarıyor. Önce-Rusya diyenlere göre Moskova’nın NATO’nun genişlemesini kabul etmeyeceği ve güçlendiğinde tüm gücüyle karşı koyacağı başından belliydi. Önce-NATO diyenlere göre yaşananlar Rusya’nın uslanmayacağının kanıtıydı ; Orta Avrupa’nın yaşadığı deneyim ittifak üyeliğinin Ukrayna için ne kadar faydalı olacağını göstermişti.

 

NATO 1990’ların ortasında kapılarını kapatıp Orta Avrupa’nın Batı üyeliğine engel olabilir miydi ? NATO Soğuk Savaş sonrasının koşullarıyla uyumlu, kendisine daha iyi alternatif mi yaratmalıydı ? Tarihin kaydettiği en başarılı ittifakın “görev tamamlandı” diyerek kendini feshetmesini beklemek gerçekçi miydi ?

 

Sovyetlerin çöküş travmasıyla sendelemiş, kaosun ortasında yeni bir kimlik arayan Rusya’dan “normal” bir ülke olmasını, demokrasiyi ve piyasayı temel taşları olarak benimsemesini ummak gerçekçi miydi ? Sovyet bagajından ve emperyal geçmişinden kurtulmasını ve NATO’nun genişlemesini kabullenmesini beklemek gerçekçi miydi ? Cevapları bugün verebiliyoruz.

NATO kalıcı. Rusya ittifakın Avrupa güvenliğinin ve istikrarının omurgasını oluşturduğuna inanmıyor. Onun reddiyeci tavrı da değişmeyecek. Bu inatlaşma yeni bir Soğuk Savaş’ın başlayacağı anlamına gelmiyor. Hem NATO hem Rusya terör tehdidi, nükleer silahların yayılması, Çin’in yükselişi, Ebola salgını gibi daha ciddi ve daha acil sorunlarla karşı karşıyalar. Ama tam ve özgür, kendiyle ve komşularıyla barışık bir Avrupa vizyonu –yani NATO’nun genişlemesinin amacı- bugün 20 yıl öncesine çok daha uzakta.

 

 

 

 

 

Çeviri : Dr. Ömer Aytek Kurmel

 

 

Cherkessia.net, 23 Eylül 2014

 

 

****

 

NATO Enlargement 20 Years Later

 

Eugene Rumer , August 20, 2014

 

 

Two decades after the debate about NATO enlargement pitted “NATO-firsters” against “Russia-firsters,” both sides have had reasons to say, “I told you so.” And they did. But with Russia and Ukraine poised to go to war with each other, it doesn’t really matter that they did. Little can be done about the escalating crisis in Eastern Europe even though it was predictable and predicted.

 

NATO-firsters had a sound argument on their side: the Cold War is over. Europe is at peace. The Soviet threat is no more. Central Europe, that graveyard of European empires, needs help transitioning from its Communist interlude to market democracy. Unless NATO helps and takes the region under its wing, old habits will reemerge and Central Europe will once again get mired in its old internecine rivalries endangering the hard-won peace. NATO has to take the region under its wing; it has to admit new members. Otherwise, the alliance will stagnate and die.

 

But, Russia-firsters countered, Russia will not like it; not now, not ever. Russia is weak now and cannot do much to oppose NATO enlargement, but once it recovers a measure of its strength it will act to counter any expansion. Russia is more important to Europe and the United States than Central Europe, and it makes much more sense to work out the terms with Russia than to make Central Europe happy. Besides, they added, it makes as much sense for an alliance in trouble to take on new members as it does for a couple having matrimonial difficulties to have more children in the hope of saving the marriage.

 

NATO enlargement, NATO-firsters replied, is not aimed against Russia. It is a move toward Russia, intended to bring the zone of stability and prosperity closer to its borders. Russia will eventually realize that NATO enlargement is beneficial and will accept it. And if it does not—too bad, it wasn’t meant to be. Expanding NATO now, while Russia is weak, is the right move anyway. It is a hedge against future Russian neo-imperial resurgence.

 

More than two decades since the debate started, both sides can claim to have been right. Central Europe’s progress in the past 20 years has exceeded everyone’s expectations. The region is stable, democratic and prosperous, fully integrated into NATO and the EU. NATO enlargement has paid off.

 

But Russia has not changed its view of NATO enlargement, which it has come to see increasingly as a move against, not toward it. Once it regained a measure of its strength, in the mid-2000s, Russia’s policy was subordinated to the goal of preventing NATO’s further expansion to Georgia and Ukraine. One hot war (Georgia), one covert war (Ukraine), two de facto annexations (South Ossetia and Abkhazia), and one de jure annexation (Crimea) later, Russia has made it clear that it intends to keep NATO out of its neighborhood.

 

Who was right and who was wrong? The two sides—NATO-firsters and Russia-firsters—will never resolve this argument. In part this is due to the incompatibility of their views. For NATO-firsters it is largely a matter of high principle. For Russia-firsters it is mostly a matter of geopolitics. Each side has ample evidence to back up its case. The crisis in Ukraine proves both of them right. To Russia-firsters it is the fulfillment of their prophecy that Russia would never accept NATO enlargement and would eventually do all it could to resist it. To NATO-firsters it is proof that Russia is incorrigible, and that Central Europe’s experience shows what alliance membership could do for Ukraine if only it could escape Russia’s clutches.

 

Could NATO have shut its doors to Central Europe in the mid-1990s and thus denied these countries membership in the West? Should NATO have tried to come up with a better alternative to itself, more suited to the post-Cold War era? And was it realistic to expect the self-proclaimed most successful alliance in history to disband itself upon declaring “mission accomplished?”

 

Was it realistic to expect Russia, reeling from the trauma of the Soviet breakup and searching for a new identity amid domestic political turmoil and decline, to become a “normal” country, and embrace democracy and market as its new founding principles? Was it realistic to expect it to shed its historical baggage, its imperial past, and embrace NATO enlargement? The answers to all of these questions are self-evident, especially with the benefit of hindsight.

 

NATO is here to stay, as is Russia’s rejection of the alliance as the backbone of security and stability in Europe. This standoff does not signal the onset of a new Cold War. Both NATO and Russia have bigger and more immediate things to worry about—terrorist threats, nuclear proliferation, the rise of China, the Ebola epidemic, etc. But the vision of Europe whole and free, at peace with itself and its neighbors that NATO enlargement was meant to advance, is more distant now than it was 20 years ago.

 

 

Eugene Rumer: Director and Senior Associate, Carnegie’s Russia and Eurasia Program