Eugene Rumer , 1 Eylül 2014

Anne Applebaum imzalı yazı 29 Ağustos günü Washington Post gazetesinde yayınlanıncaya kadar en karamsar insan bile Rusya ile Batı arasında bir çatışma riski olduğuna inanmazdı. Savaş riskinde ABD ve Avrupa’nın da payı vardı. Çünkü Rusya’nın hamlelerini öngörememişlerdi. Rusya’nın attığı her adım Batı’nın tahminlerinin üzerindeydi. Moskova’nın hedeflerine ulaşmak için nasıl bir riske gireceğini kestiremediler. Rusya ile Amerika’nın savaşmaları ihtimal dışı olsa bile ufak çatışmaların kimsenin aklından geçmeyen bir savaşa yol açması olasılığını göz ardı etmemek gerekiyor. Tıpkı 1914 yılında Avrupa’da olduğu gibi.

1914 benzetmesi uygun düşüyor. Ama Avrupa, ABD ve de Rusya’nın çıkarması gereken dersler Birinci Dünya Savaşı öncesiyle sınırlı değil. 1914 sonrasından ders çıkarmamak da bir o kadar tehlikeli. O zaman büyük güçler şu ciddi hatayı yaptılar : savaştan yenik çıkmış Almanya’yı Avrupa’nın yeni güvenlik sisteminin dışında bıraktılar. Bu hata yüzünden Avrupa İkinci Dünya Savaşı’nda korkunç bir bedel ödedi. Ama Batı bu felaketten ders aldı ve Almanya’yı Atlantik ötesi kurumlara dahil etti. Almanya örnek bir Avrupalı olmuştu.

Ne var ki 1950’lerde Almanya için yapılanlar Sovyetler Birliği çöktükten sonra 1990’larda Rusya için yapılmadı. 1945 sonrasında pek çok insan Almanya ile ilgili kuşkular taşısa da ülkenin Amerika, Fransa ve Britanya tarafından işgal edilen kısımları 1955 yılında NATO’ya katıldı ve Batı ile tamamen bütünleşti. Almanya’nın Avrupa’daki yerine ilişkin soru işaretleri kayboldu.

1991 sonrasında Rusya aynı şeyi yaşamadı. Soğuk Savaş’dan sonra tam ve özgür Avrupa’daki yeri en iyi dönemlerde bile iğretiydi. Rusya’nın NATO üyeliği ihtimali hiçbir zaman ciddiye alınmadı. Yeltsin veya Putin konuyu ne zaman gündeme getirseler gerçeklik payı çok düşük bir olasılık muamelesi yapıldı. Soğuk Savaş kalıntısı Varşova Paktı ve NATO’nun yerini alacak yeni bir güvenlik sisteminin gerekliliği akıllara bile gelmedi. Soğuk Savaş’ın ardından NATO’nun geleceği hiç sorgulanmadı. Devam etmeliydi. O kadar.

Üstelik NATO büyüdü. Doğu’ya doğru genişleyen NATO’nun niyeti Rusya’yı tehdit etmek değildi. Ama Rusya’ya karşı savunmacı bir damar hep var oldu ; asıl amaç kıtada Amerika’ya yeni bir rol biçmek olsa bile. Rusya’nın yaşadığı dönüşümün başarısız olması ve eski yayılmacılığına geri dönmesi durumunda, genişlemiş NATO Orta Avrupa’ya ihtiyaç duyduğu güvenliği temin edecekti. NATO’nun genişlemesinin en erken ve en faal savunucularının ifadesiyle Rusya “özel bir vakaydı”. Avrupa’daki yerine ilişkin ciddi kuşkular vardı :

“Rusya yüzölçümü, jeostratejik konumu ve köklü emperyal geleneğiyle özel bir vakadır. Bir çok Avrupalı Rusya’nın bir Avrupa ülkesi olmadığına, olamayacağına ve Avrupa’nın çekirdek kurumlarına dahil edilmemesi gerektiğine inanıyor. Nitekim Atlantik ittifakının hiçbir üyesi Rusya’nın AB veya NATO’ya alınmasına taraftar değil. Açıkça söylemekten kaçınsalar bile böyle düşünüyorlar”.

Rusya’nın AB (o zaman Avrupa Topluluğu) üyeliği ihtimali de masada değildi.

Rusya’nın Orta Avrupa ve Baltık’taki eski uydularının Komünizm sonrası dönüşümleri tamamlandığı zaman Avrupa’nın güvenlik ve siyasal yapıları içinde yer alacakları belliydi. Ama Rusya için böyle bir garanti yoktu. Avrupalı kimliğini kanıtlaması gerekiyordu.

Batı’nın temkinli tutumu anlaşılabilirdi. Rusya’nın toprakları, tarihi, siyasal kültürü yanında iki kıta üzerindeki coğrafi konumu sebebiyle entegre edilmesi zor, hatta imkansız bir görevdi. Sonunda Avrupa ve Amerika Rusya karşısında iki uçlu bir yaklaşım benimsediler : biriRusya’nın eski yayılmacı günlerine dönmesine ve düşman haline gelmesine hazırlıklı olmak ; diğeri piyasanın, demokrasinin ve Batı’ya katılmanın (elbette Batı’nın koşullarıyla) nimetlerinden yararlanacağı beklentisiyle Rusya’nın dönüşmesini teşvik etmek.

Ne var ki, eski New York belediye başkanı Rudy Giuliani’ye atfedilen ve başkaları tarafından da kullanılan cümlenin ifade ettiği gibi “”umut bir strateji değil”. Amerika ve Avrupa’nın bir Orta Avrupa stratejisi vardı. Ama hiçbir zaman Rusya stratejileri olmadı. Rusya Avrupa’nın kilit kurumlarının dışında kaldı. 1945 sonrasında Almanya’nın Atlantik ötesi güvenlik ağına dahil edilmesine benzer bir süreci Rusya yaşamadı. Rusya’nın Avrupa ve Amerika ile ekonomik bağları Ukrayna krizinde iki taraf için de potansiyel bir zaafa dönüştü.

Avrupa’nın siyasal ve güvenlik yapısı iki kurumu –Avrupa Birliği ve NATO- üzerine inşa edildi. Rusya ikisinde de yoktu. Avrupa ve Amerika -tam, özgür ve kendisiyle ve komşularıyla barış içindeki kıta vizyonunu gerçekleştirmek için- Rusya’nın bir gün kendi isteğiyle Batılı değerleri benimseyeceği umuduna bel bağladı. Soğuk Savaş’ın bitmesinden yirmi küsur yıl sonra bu yaklaşımın kumar olduğu anlaşıldı. Orta Avrupa’da kazanıldı. Ya Rusya’da ?

Ukrayna krizi Avrupa’yı değiştirecek. Ama krizin sebebi Ukrayna değil. UkraynaAvrupa’daki daha büyük bir problemin belirtisi. Avrupa’nın sorunu Rusya ile. Sorun Soğuk Savaş’ın bitişinden sonra Batı’nın kurduğu güvenlik yapısını Rusya’nın reddetmesi.

Gelecek yıllarda Avrupa ve Amerika’nın siyaset, güvenlik ve ekonomi alanlarında karşılaşacağı meydan okuma devasa komşusuyla ilişkilerini belirleyecek yeni bir strateji inşa etmek olacak. Bu strateji Rusya’yı olduğu gibi anlamak üzerine kurulmalı ; Batı’nın onu anlamak istediği veya günün birinde olmasını istediği gibi değil. Bu meydan okuma Galler’de yapılacak NATO zirvesinde çözüme kavuşturulmayacak, kavuşturulamayacak. Galler’de toplanacak NATO liderlerinin yapacağı en iyişey ittifakın karşı karşıya olduğu sorunun büyüklüğünü anlamak ve söz konusu stratejinin belirlenmesi gibi zorlu bir görev için hükümetlerini yetkilendirmek. Bunu yapmazlarsa zirve kayıp bir fırsat olarak hatırlanacak.

Eugene Rumer: Direktör ve Kıdemli Ortak , Carnegie Rusya ve Avrasya Programı

Çeviri : Dr. Ömer Aytek Kurmel

Cherkessia.net, 2 Ekim 2014

*****

*****

Past Lessons and New Challenges

Eugene Rumer, September 1, 2014

Until Anne Applebaum’s August 29 essay in the Washington Post, even the greatest of pessimists did not warn that there was a risk of a premeditated, head-on military collision between Russia and the West. Contributing to the risk of accidental war in the Ukraine crisis was the failure of the United States and Europe to anticipate Russia’s moves, which at every step exceeded Western expectations of what Russia was willing to do and the risks it was prepared to take to advance its interests. As during the 2008 Russia-Georgia war, the United States and Europe did not see it coming. Although the prospect of an all-out war involving Russia and the United States remains unthinkable, neither party to this conflict should ignore the danger of small incidents that could inadvertently set in motion a spiral that would in turn culminate in war that no one intended, wanted or thought possible, as was true in Europe in 1914.

The analogy to 1914 is appropriate. But its lessons that Europe, the United States—and Russia!—should heed now are not limited to the pre-World War I war period, to the unpredictable and uncontrollable nature of political brinkmanship and military escalation, the danger of misreading adversary intentions and sending ill-conceived messages. The danger is also in not drawing lessons from the post-World War I period. Then, major powers failed in one crucial respect: they failed to devise a blueprint for Europe that would have enmeshed the vanquished nation—Germany—in a new European security framework. Europe paid a horrible price for that failure in World War II, but the West learned the lesson of the previous disaster and secured Germany in a web of trans-Atlantic institutions thus ensuring its role as the model European citizen.

However, what was done for Germany in the 1950s was not done for Russia in the 1990s after the West “won” the Cold War and the Soviet Union collapsed. Despite early misgivings about post-World War II Germany’s fate in a new European security order, the part of Germany occupied by the United States, France and Great Britain joined NATO in 1955 and was fully integrated in the West. Its place in Europe was never in question.

That was not the case with Russia after 1991. Its place in a post-Cold War Europe whole and free was tenuous even in the best of times. The possibility of NATO membership was never under serious consideration, and whenever this idea came up (be it from Yeltsin or Putin), it was always treated as a far-fetched, theoretical possibility. The necessity of devising a new security arrangement to replace both Cold War structures—the Warsaw Pact and NATO—was never considered. There never was any question about NATO’s future after the Cold War, it would continue, period.

Moreover, NATO would expand. NATO’s enlargement to the East, not explicitly intended to threaten Russia, nonetheless had a hedging element even if the primary purpose was to cement a post-Cold War role for the United States on the Continent. If Russia failed in its transformation and reverted to its old expansionist self, NATO enlargement would provide Central Europe with the security umbrella that would guard against Russian encroachment. In the words of some of the earliest and most active advocates of NATO enlargement, Russia was a “special case.” Its place in Europe was a matter of grave doubt:

“Russia nevertheless remains a special case due to its size, geostrategic position and long imperial tradition. Many Europeans believe that Russia is not a European country, is unlikely to become one and should not be allowed into core European institutions. Indeed, at the moment not a single Atlantic alliance member is in favor of allowing Russia into either the EC or NATO, although most avoid saying so openly.”

The possibility of the EU (then European Community) membership for Russia was not on the table either.

In other words, whereas Russia’s former satellites in Central Europe and the Baltics had a clear destination at the end of their post-Communist transition and a guaranteed place in Europe’s security and political structures, Russia did not. It would have to prove its European identity.

The cautious approach was understandable. Russia’s size, history, political culture, military traditions, as well as its geographic position on two continents, made integrating it a daunting, perhaps impossible task. Crucially, it saw itself as an integrator, not an integree. The result was Europe’s and the United States’ two-pronged approach to Russia: one element of it was to hedge against Russian resurgence as an adversary; the other element of Western strategy was to engage Russia, and encourage its transformation in the hope that it would see the benefits of market, democracy and joining the West (albeit on the West’s terms).

But in the words attributed to former New York mayor Rudy Giuliani and used by many others, “hope is not a strategy.” The United States and Europe had a strategy for Central Europe. They never really

had one for Russia. Russia remained outside the key European institutions, it was not enmeshed in the trans-Atlantic political and security network as Germany was after World War II, while Russia’s economic ties to Europe and the United States have been turned into a potential vulnerability for both sides as a result of the Ukraine crisis.

The entire European political and security architecture was built on the foundation of two institutions—the European Union and NATO—which did not include Russia. To advance its fundamental vision of Europe whole, free and at peace with itself and its neighbors, Europe and the United States relied on the hope that Russia would eventually embrace them on its own accord. Well over two decades into the post-Cold War era, this approach to European security turned out to be a huge gamble. It paid off in Central Europe. But not in Russia.

The Ukraine crisis is undoubtedly a cataclysmic event for Europe. But Ukraine is not the cause of the crisis. It is rather a symptom of the even larger problem for Europe. Europe’s problem is with Russia, its rejection of the security architecture devised and promoted by the West since the end of the Cold War.

Europe’s and the United States’ principal political, security, and economic challenge for the coming years is to develop a new strategy for dealing with its giant neighbor. This strategy will have to be built on a realistic understanding of Russia as it is, rather than on what the West would like it to be and hopes it will one day become. This challenge will not, cannot be addressed at the upcoming NATO summit in Wales. But the best that NATO leaders can do when they convene in Wales in a few days is to recognize the magnitude of the real problem facing the alliance and task their governments to begin the difficult work of developing such a strategy. Unless they do so, the summit will be remembered only as a missed opportunity.

Director and Senior Associate

Carnegie’s Russia and Eurasia Program