William Courtney, 12 Ağustos 2015

 

Avrasya yol ayrımında.

 

Rusya’nın “yüzünü Doğu’ya dönmesi” ve Çin’in “tek kuşak tek yol” stratejisiyle bölge dinamikleri yeniden şekilleniyor. Yine de Avrasya ekonomilerinin gelişmiş ülkelerin gerisinde kalmamak için rekabet edebilir hale gelmeleri gerekiyor.

 

 

Fyodor Dostoyevski, 1881 yılında Ruslarla ilgili olarak “Avrupa’da Tatardık, Asya’da biz de Avrupalıyız” demişti.

 

 

Kıtalar ve uygarlıklar üzerinde hüküm süren tek ülke Rusya değil. Sınır komşusu dokuz ülke daha –Türkiye, İran, Ermenistan, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan – Avrupa’dan ve Asya’dan izler taşıyor. 

 

 

İran haricinde tümünün Avrupa Birliği ve NATO ile bağları var. (NATO şu an için Rusya ile işbirliğini askıya almış durumda)

 

 

İran ve Türkiye dışındaki ülkeler ortak bir Sovyet geçmişine sahipler. Ermenistan’dan başka hepsinde kalabalık bir Müslüman nüfus yaşıyor. Türkmenistan hariç tümü Şanghay İşbirliği Örgütü’ne üye veya ilişki içindeler. 

 

 

Avrasya ekonomilerine kamu mülkiyeti ve rekabeti sınırlayan tekeller egemen. Bu durum girişimciliğe ve yenilikçiliğe sekte vuruyor. Devletçi ekonomiyle yolsuzluk arasında doğrudan ilişki olduğu biliniyor. Nitekim Uluslararası Şeffaflık Örgütü’nün175 ülkeyi kapsayan yolsuzluk algı endeksinde Türkiye 64. sırada yer alırken diğer dokuz ülkeni nortalaması 138. sırayı işgal ediyor.

 

 

Yolsuzlukla mücadelenin yolu saydam özelleştirme, tekellerin tasfiyesi, iktisadi faaliyetlerin düzenlenmesi ve vergilendirilmesidir. Devletin ekonomiye müdahalesi çözüm değildir.

 

 

Avrasyalı enerji firmaları – Amerikan kaya gazı ve İran petrolü örneklerinde olduğu gibi – küresel rakiplerle karşı karşıyalar. Daha verimli çalışmak zorundalar. Üstelik fiyatlar hızla düşüyor.

 

 

Geçmişte yüksek enerji fiyatları hükümeti savurganlığa itmişti. Bu doğal kaynaklara bağımlı ekonomilerde sıkça rastlanan bir durumdur. Özel sektör rekabet edebilseydi Avrasyalı ülkeleri varil başına 50 dolar kazanabilirdi.

 

 

2012 yılında dönemin dışişleri bakanı Hillary Clinton Avrasya Gümrük Birliği için “bölgeyi yeniden Sovyetleştirme hamlesi” ifadesini kullanmıştı. Ardılı olan Avrasya Ekonomik Birliği köprü gibi takdim edildi.

 

 

Ne var ki birliğin kurallara göre adil faaliyet gösterebileceğinden emin değiller. Örgütün yurtiçi gayri-safi hasılasının yüzde 86’sına tek başına hükmeden Rusya ticarete siyaset katıyor.

 

 

Kazakistan örgütün iyi yönetilmesini ve ticarete ağırlık vermesini istemekle beraber denize çıkışı olmayan bir kara ülkesi olduğu unutulmamalı.

 

 

Çin Avrasya ekonomilerinin motorudur. Kazakistan’dan petrol, Türkmenistan’dan gaz ithal ediyor. Avrasya ülkeleri “tek kuşak tek yol” programı ve Asya Altyapı Yatırım Bankası sayesinde milyarlarca dolar kazanabilir.

 

William Courtney :Kar amacı gütmeyen tarafsız RAND Corporation kıdemli araştırmacısı, Amerika’nın eski Gürcistan ve Kazakistan büyükelçisi.

 

 

Madalyonun bir de öbür yüzü var. Çin’in yavaşlayan ekonomisi, çalkantılı para piyasaları ve Rusya’nın kuruyan mali kaynakları dev enerji projelerini çıkmaza sokabilir. Ruslar Çin sermaye piyasalarının Batı’nın yerini tutamayacağını anladılar.

 

 

İran’a yaptırımların kaldırılması Avrasya’da dengeleri değiştirebilir. İran transit ülke olarak Rusya ve Türkiye ile rekabet eder hale gelir. Kazakistan ve Türkmenistan hem İran’a enerji ihraç eder hem de onun üzerinden dünya piyasalarına açılabilir.

 

 

İran petrolü ve gazı zaman içinde Rusya’ya ve Hazar ülkelerine rakip olur.İranlılar Avrasya’da yeni pazarlar bulur, ikmal hatları kurarlar. Bazı ekonomik faaliyetler güvenlik projelerini örtmek için kullanılır.

 

 

Batı ile ekonomik bağlar Avrasya için yaşamsal önemini koruyor. Avrupa zengin bir enerji piyasasıdır. Ne var ki akılcı olmayan politikalar Rusya’nın pazar payını daraltıyor. İthal ikamesi gibi kendine yetme çabalarının da Moskova’ya zarar verdiğini belirtmek gerekiyor.

 

 

Rusya en büyük ticaret ortağının Avrupa Birliği olduğunu ve yabancı yatırımların dörtte üçünün buradan geldiğini unutmamalı. Hazar Havzası, Sahalin Adası ve Kuzey Kutbu gibi zorlu enerji yataklarını ancak Batılı firmalar işletebilir. 

 

 

Ayrımsız tüm Rus firmaları yaptırımlardan zarar görüyor. Para piyasaları Rusya’da risk artışı ön görüyor. Yaptırımlar ve Rusya’nın yapısal sorunları, diğer bölge ülkelerine de zarar veriyor. Onlar da riskten kurtulmak için Rusya dışındaki ülkelerle ekonomik ilişkiler kuruyor.

 

 

Avrasya’nın etnik, dinsel ve kültürel çeşitliliği her türlü övgüyü hak ediyor.

 

 

Ne var ki ekonomi alanında durum farklı. Mülkiyet hakları yetersiz, devletler aşırı merkeziyetçi ve yolsuzluk yaygın. Avrasyalılar bu kötü alışkanlıkları göz önünde bulundurmalılar. 

 

 

Avrasyalılar istedikleri bolluğa kavuşmak için ekonomilerini dışa açmak ve serbestleştirmek zorundalar. Aksi takdirde koşullar kötüleşecek ve düzen tehlikeye girecek.

 

 

 

William Courtney: Kar amacı gütmeyen tarafsız RAND Corporation kıdemli araştırmacısı, Amerika’nın eski Gürcistan ve Kazakistan büyükelçisi.

 

 

Çeviri: Yedic Sinan Yavuz

 

Cherkessia.net, 2 Eylül 2015

 

 

****

 

Eurasia Facing Tough Choices for the Future

 

William Courtney,  Aug. 12 2015

 

 

 

Eurasia, poised between Europe and Asia, is at a crossroads. Russia's new "turn to the East," the launch of the Moscow-led Eurasian Economic Union, and China's "One Belt, One Road" initiative to fund energy and transport infrastructure are reshaping regional dynamics. But unless Eurasian economies become more competitive, they will continue to lag those in the developed world.

 

 

In 1881 Fyodor Dostoevsky said of Russians, "In Europe we were Tatars, whereas in Asia we, too, are Europeans." Not only Russia straddles continents and civilizations. Ten contiguous states have significant European and Asian traits: Russia, Turkey, Iran, Armenia, Azerbaijan and the post-Soviet states of Central Asia: Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan and Uzbekistan. All but Iran have ties with the European Union and NATO. (At present NATO has suspended practical cooperation with Russia.) 

 

 

All but Iran and Turkey share a long Soviet legacy. All but Armenia have large Muslim populations. All but Turkmenistan belong to or are otherwise affiliated with the Shanghai Cooperation Organization, which expanded its Eurasian reach at a summit in Ufa last month.

 

 

Eurasian economies suffer from excesses in state ownership and competition-limiting monopolies, thereby stifling entrepreneurship and innovation. Statist economics correlates with corruption. On the Transparency International index of corruption perceptions for 175 countries, Turkey (number 64) is middling but the others average a dismal 138.

 

 

Vested interests will resist, but corruption can be reduced by fairly and transparently privatizing enterprises, breaking up monopolies, and regulating and taxing economic activity rather than owning and managing economic assets.

 

 

Eurasian energy producers face rising global competition, such as from U.S. shale energy and soon Iranian oil, and must become more efficient. Terms-of-trade shock from lower prices adds to the urgency. 

 

 

Past higher oil and gas prices abetted government profligacy and complacency, common among resource-dependent economies. If the private sector could gain more leeway to compete, Eurasian producing states could thrive at $50 per barrel.

 

 

In 2012 then-U.S. Secretary of State Hillary Clinton called the Eurasian Customs Union "a move to re-Sovietize the region." The successor, the Eurasian Economic Union, is touted as a bridge. Serious doubt exists, however, whether Moscow will allow it to become a fair, rules-based entity. With 86 percent of the GDP of the union, Russia seeks to rule it and capriciously politicizes some trade. Land-locked Kazakhstan leads the push for a fairly governed union that speeds trade.

 

 

China is an engine of growth for Eurasian economies. It imports via pipeline oil from Kazakhstan and gas from Turkmenistan. Eurasia may gain billions of dollars in investment from the "One Belt, One Road" program and the new Asian Infrastructure Investment Bank, touted by Chinese leader Xi Jinping last May in visits to Astana, Moscow and Minsk.

 

 

Yet China's slowing economy and turbulent financial market, and Russia's ebbing finances, will slow or stymie energy mega-projects. Russians now realize that Chinese capital markets do not compensate for diminished access to those in the West.

 

 

A lifting of sanctions on Iran will alter Eurasian economics. Iran will compete with Russia and Turkey as an export channel — Kazakhstan and Turkmenistan will ship more energy to and through Iran. 

 

 

In time increased Iranian supplies of oil and gas will compete against Russian and Caspian energy. Iranians will fan out in Eurasia to develop new markets and supply chains, although some of this will camouflage security purposes.

 

 

Western economic ties remain vital for Eurasia. Europe is a rich energy market, but one in which Russia is losing market share through unwise policies. Moscow's push toward economic autarchy, such as forced import substitution, is also costly.

 

 

Russia should bear in mind that the European Union is by far its largest trading partner and the source of three-fourths of its foreign direct investment. Western energy companies, although for now paring capital expenditures, are essential to help Eurasians exploit some challenging deposits, as in the Caspian basin, near Sakhalin Island, and the Arctic.

 

 

Western sanctions owing to Moscow's intervention in Ukraine harm both targeted and other firms in Russia. Financial markets see higher risks in Russia. Sanctions and Russian economic weakness cause collateral damage to other Eurasians. Thus other Eurasians must pursue risk avoidance strategies, such as improving economic ties beyond Russia.

 

 

There is much to be said for Eurasia's rich ethnic, national, religious and cultural diversity. 

 

 

In the economic sphere, however, Eurasians should reassess bad habits, such as weak property rights, centralized state control and associated corruption. 

Only by opening and liberalizing their economies can Eurasians achieve the prosperity they seek. In many places this may not occur unless conditions worsen or the old order is challenged.

 

 

William Courtney is an adjunct senior fellow at the nonprofit, nonpartisan RAND Corporation and a former U.S. ambassador to Georgia and Kazakhstan