1-Sara-Sa (Ben) Şaşma durumunda Kabardeyler Sara a- Sen mi, Wara a- Ben mi bu şekilde sık bir kullanım söz konusu.
2-Wuara –Wu(Sen)
3-Şuara- Şüa (Füı/Kab.) - Siz
4-Bız- Bze- Dil
5-Bz’şüa – Bz – Dil-Lehçe
6-Kha- Şha-Kafa(Baş)
7-Şapı- Hlaqo(Ayak) Abhaz dilinde Ş olarak kullanılar sesler Kabardey dilinde Peltek ‘ş’ olarak kullanılır.
8-Şaxoa –laqu(Peltek ‘ş) - Bacak
9-Ç’a- Je - Ağız
10-Yıf – Yıh-( Peltek ‘ş) Hat. –Şhi(Kab.
11-Yıuj – Yeşe(Peltek ‘ş) Hat. - Yefe
12-Guı-Guı- Kalp
13-Psı-Pse-Can
14-Psı-Psı-Su(Abhazlar ırmak gibi büyük sular için)
15-Aps- La’s - Ölüm
16-Dzı- Psı-Su( İçilen Su)
17-Uğna-Wune-Oda/Ev Abhaz dilinde Uğnalra(Girmek) Eyleminden girilen yer manası taşır.
18-Uğza-Ğuze(Ğutse)-Arkadaş- Abhaz Dilinde İki kişinin yan yana olmasından türemiştir. Ğu-Tsa Ğu(İki) Tsa(Atsıl-ra, Birliktelik)
19-Çakua-Çakoa-Ekmek- Abhaz dilinde Ağzın payı demektir. Aynı zamanda Mgal’da kullanılır.
20-Çıü-Şı-At
21-Şüa- Şı(Plı, Peltek ‘ş’)- Kan
22-Aşüa-Şa-Kardeş
23-Baga- Bace- Tilki
24-Pha – Pxu – Kız Çocuğu
25-Phas- Fız –Kadın
26-Imğoa – Ğogu- Yol
27-Goapa- Goapa- Memnuniyet
28-Tınç-Tinç- Rahat
29- Amız- Maze-Ay
30-Baga-Bace-Tilki
31-Çır- Şırı – Yavru
32-K’tı – Ked (Çet) – Tavuk
33- Imşı-Mışe –Ayı
34- Ğora –Ğo – Mağara(İn) Goğora ( Çukur) Abaza dilinde –ra eki neye benzediğini nasıl olduğunu niteler.
35-Çıla- Cıl(Cı) – Yer Toprak. Abazalar genel manada Geniş topraklar için Adgıyl der.
36- Nışkhu – Pşxu – Elenmiş Toprak,kum (Adıgeler kum için kullanır.) Xhu eylemi elemek için kullanır. Adıgeler eleme eylemine wutkhdzın . ??
37- Goadz - Kotsı – Buğday
38- Ş’la – Şalı- Un Ş’lara – Saçına aklar düşmek manasında.
39- Pıntsa – Pı – Burun
40 – Napı – A- El--- Parmak için Apı(Ape) Adıgece kullanım.
41- T’tsla – T’şığ (Çığı) – Ağaç
42- Pxa – Kuame- (Dal) Kesilmiş ağaçlar ve kabukları için türetmeyi Adıgeler Pxa kökü ile yapar. Pxaçüa (Ağaç Kabuğu) Her iki dil için de aynı kullanım geçerlidir.
42/A - Budama adıge dilinde Pıpkhuhen (Budama eylemi) Ppkhhara(Abazaca) , Ppkhara işini yapan el aleti Pxaps(yine Abazaca), Adıgece Tahta-Pkha, Abazaca Ğuı.


43- Ç’a – Çö – Deri ( Her türlü canlı, cansız varlık kabuğu için geçerli)
44- ‘M’za – Çam Ağacı (Adıge Dili Orman Mez) Abaza dili Abna(Abın)
45- Daug – Degu- Sağır
46- Ca’çı – Çığai (Meşe)
47- Ğoaj – Ğojı (Sarı)
48 – Saxtan – Saehtan - İşlenmiş Deri
49 – Bğa – Bğı - Bel Temeli kemiktir. Kemik-Bğıu ( Vücudun çatısı olarak Bel görüldüğü için orya isim olarak verilmiş olabilir.)
50- A’Jı- Zı(jı) – Eski
51- Lıgaj – Lıjı(Lıgu) – Yaşlı erkek Abhazlar Hagaj Abazalar Laga , Haga –Kafası gitmiş,deli için kullanır. Kök aynı ses değişimi yaşanmış.
52- T’aj –Nıojı– Yaşlı Kadın (Kadın erkek ayrımı yapıyorsunuz çok ayıp) Her iki millet de eskiyen her şey için ıj-ra, ajra( Yaşlanmak) eylemini kullanır.
53- Ahın – Ahin – Yüzük (Kesinlikle Abaza kökenli bir kelime değildir- Kabardeyler yoğun kullanır.)
54 – X’şı – şe – Süt
55- Auwdzışüa – wutsışö (Yeşil) şüa- benzeme olayı için kullanılan bir ektir. Gerisini izah etmiyorum. Kapşızşüa- Kırmızıya benzeyen gibi..
56- Khuits (Xucı) – Tsıuk – Küçük (Niyagaralılar duymasın)
57 – Ts’gıu - Tsgu(Çetıuw) – Kedi
58 – La – Ha - köpek
59 – P’slaçüa(Apsıdz) – Pts’ezıy – Balık ( Apsıdz Apsua – Pslaçüa Abaza)
60- Baeg – Beg(Bec) – Örümcek ( Muhtemel kökeni Kabardey)
61- P’ıasa(Jaejı) – P’asa(jıovu) – Erken, P’ıasa muhtemel Kabardey köken
62 – K’easa (Koa) – Keasa - Geç ( Muhtemel Kabardey)
63- T’tskhı (Gece) – çeşi – Gece
64- Imşı – Mafe – Gün
65 – Im’gael – Mıhamyel – Yemek Abazaca ekmek-aş, Adıge dili genel manada yenen şeyler. Şxın (Yenen şey) Adıge dili
66- Im’tsa – Maşö Ateş
67- Kut’ıağ – Ketiga(Çetiçe, Çanke, Çançe) –Yumurta Kökü Aeg olup, İngilizce Eg'den pek farklı değildir.
68- Ijl’a – Kubc(jıle) – Tohum Abhaz dili Örnek , Wuzıjlu da ? (Kimin soyusun) ,Ekin tohumu Agoadz Ijla (Buğday Tohumu)
69 – Ijl’a – Haepk(lapk) – Soy
70 – Wüa – Lepq – Millet
71 – Keraakhoa - Kerakhu(Cerahu)- Tabanca
72 – Ş’wüag – Ş’fueg(şxonç)
73- Pıntsa – Pı - Burun
74 – Bınca – Bınca(Nıbıc) – Göbek
75 - Dıağoa(Bziy) – Değu(fıü) – iyi olma durumu Abazalar; Dıağoa yı genellikle cisimler için kullanır. Aeğ –– Daha iyi (Ağ-kha-ra Bir öncekinden daha iyi olma durumu, -re, -ra(-mek,-mak mastar)
76- Psıkhoa – Psıho – Dere kenarı bahçe Abazalar ‘kho’ Kenar ve sap manasında kullanır.
77 – Ph’eanıkoa(Ç’pı) – tsace(uşü) – Kenar
78- Pheawuıc – Balkon (Abz.) aynı zamanda Ceac-Balkon
79 – Khoa – Kuıps – Sap
80 – Ç’a – Je –Ağız
81 – Pıuk – Upe – Dudak
82 – Ası – Osı – Kar Abhaz dili örnek ; Ası yaasıiyd(-ıyd şimdiki zaman eki)
83 – Akua – Oşkh – Yağmur Abhaz dili örnek ; Akua yaakuiyd(-ıyd şimdiki zaman eki)
84 – A’ç – çü - Öküz
85 – Aç’kha – Çüşha – Öküz başı
86 - Çğüa – Bje – Boynuz
87 – Akhçüa – akho – Çoban
88- Aüşt –auj – Geri
89- Pakh – Ipe – Ön
90- Ç’ka – Şğu – Tuz
91 – Kambış – Bıdambış – Adıge dili Büyük baş hayvan , Abaza dili Camız.
92- P’şı – Ple – Bak wuıpşı(Abz.), wuplı(Adg.)
93 – Şha – qusha –Dağ
94 – Naşa (Akeandır) – Naşa – Salatalık
95 – Çarıqoa – Çırıku – Yer elması
96- Ça – Mı’erısa – Elma
97- Khops – Khıpste – Erik
98- Ajüa – Guşıe – Söz , Kelam
99- Imtsı – Ptsı – Yalan
100- Pıts – Tse – Diş Abhaz dili; Pts(Diş), Pıntsa(Burun) , Pıuk (Dudak) Kökün Abhaz dili olduğunu görebilirsiniz.
101- Bzağgoa – Bzako – Dilsiz – Ahraz
102- Kaegoa – Kaegu(çagu) – Kısa
103 Mıç(Maeç) – Mıç(Kabardey) Make(Adıge) – Az. Örnek Az bir şey için Apsuvalar Makenak, Abazalar Mıtçtsinak(Çok çok az) Mıçk(Az, ek olan “k” Akı, ya da Zakı’nın k sesidir, tek bir tane kadar az olma durumunu belirtir. (Tersi olması beklenirdi.) Maeç ve Mıç telaffuzu sülaleden sülaleye değişklik gösterir.
104- K’ış – Xuj(Xuaş) – Açık ten
105- Nartuh(Açukri) – Nartuh – Mısır
106- Çajea – Jea - Söyle(Konuş) Emir kipinde
107- Ari(Awui)- Ara- O Abazalar canlı cansız varlık ayrımı yapmışlardır.
108- X’tsı – Tsı – İsim - Abazalar isim için X’zı’yı kullanırken Apsuwalar X’tsı yı kullanır. Kök Axtsa’ra eyleminden gelmekte olup koyulan demektir.
109-Çaşığua – Çeşığua – Bir diğerinden farklı. Yeni alınmış bir at için Yımaçaşuğab derler. Her iki lisanda da aynı şekilde kullanılır. kökü Ğua Abazaca iki kelime kökü ile birlikte türemiştir. Ğuze ne ise buda aynıdır.
110-Bja- Bja –Ara Abazaca Abjara, Ara yer. Abjara bjalra- Araya girmek. Ya da yarım manasında; ikiye bölünen yerin arası köküyle birlikte kullanılır.
111- Ğa- Koa- Gitme-gelme eylemi her iki dilde de kök aynıdır.

Gönül isterki oturup tek tek kelime ayıklayıp yazayım, malesef buna yeterli zamanım yok. Bu kelimeler gündelik kullanım içerisinden örneklerdir. İyi bir filolog yüzlercesini daha buna ekleyebilir. 300 kelimeyi küçümsemeyin, bu her iki dilin gündelik kelime kullanımı kökleri ile birlikte 1000 kelimeyi geçmez. Bu sebeple 300 ortak kelime az bir kelime değildir.

Ayrıca; güvenirliği sorgulanacak kaynaklardan 10 kelime bulup, bu 10 kelime içinden kendi dilinize yakın 4-5 kelime benzerliğinden yola çıkarak , bakın bu dil şu dilin lehçesidir diyen bir kişisiniz. Sizin için 300 kelimenin çok şey ifade etmesi gerekir.

Sırp ve Osmanlı dilinden vermiş olduğunuz örnekler Adıge ve Abhaz diileri için örnek olabilecek durumda değildir. Kaldı ki bu etkileşim sadece Osmanlı zamanı olmuş bir etkileşim değildir, Balkanlar da ki Türk varlığı kavimler göçü ile birlikte sürekli varolmuştur. Sizin de berlirtmiş olduğunuz gibi kelime geçişleri ve basit bir kısım ek geçişleri olmuş bu ise dil gramer yapısını etkilememiştir. Abhaz ve Adıge dili hem önden hem sondan eklemeli diller grubunda olup bu iki dile örnek verilebilecek durumda ikinci bir dil yoktur. Gramer yapısı dahi küçük değişiklikler dışında aynıdır.
Gramer yapısı ile ilgili olarak da istediğiniz takdirde bol bol örnekler verebilirm. En büyük farklılık Abhaz dilinde yer-yön zarflarının yüklem içine atılması ve bay bayan , canlı cansız varlık ayrımıdır.

Sn. Çakırer;

Abhaz-Abaza halkları ve yaşam yerleri konusunda ki görüşlerinizi Wubıh ya da Abazaheler ilgili farklı farklı konular içerisinde bir çok kere işlemiş bulunmaktasınız. Bir çoğunu elimden geldiğince vakit buldukça okudum.

Toparlayacak olursak, kaynak olarak göstermiş olduğunuz Gürcü Bilim İnsanı arkadaşın savı Psı ve Dzı üzerine kurulu, ‘su’ kelimesi için kullanılan iki terimin de Abhazlar tarafından nasıl ve ne şekilde kullanıldığını az buçuk izah edebildiğimi düşünüyorum.

Diğer husus Tsabal ve Dal’dan kovulan bir Abhaz soylunun asimile ettiği Adıgelerin şu an ki Aşuwa ve Aşkaruwa grupları olduğunu iddia ettiniz. Buna yanıtlarım biraz karmaşık oldu.

Onu da toparlayalım. Anadolu’ya Sadz-Ahçıps bölgesinden, Cerkessk bölgesin Zelençuk ırmağı deltasından ve Teberda bölgesinden Aşuwa ve Aşkaruwalar gelmiştir. Genele bakacak olursak Teberda’dan Zelençuk’a uzanan hattan gelenler, ağırlık nüfusu oluşturur. Bir kısmı Eskişehir ve Sakarya da olan Aşuwa’lar Sadz bölgesinden gelmedir, ve günümüzde İç Anadolu da yaşayan Aşuwa ve Aşkaruwa’lardan dilleri pek farklı değildir. Sizin iddia ettiğiniz şekilde Tsaballar tarafından asimile edilmiş olsalar idi, Tsaballar ile aynı dili konuşuyor olurlardı ki Tsabal grubu Lehçe olarak Abazalara(Aşuwa-Aşkaruwa) en uzak olanıdır.

Dal, Tsabal’dan Teberda’ya geçip Dziwara(Dziwawa-Yağmur Tanrısı), Anıha(Kutsal koru) gibi kavramları bir aile tek başına aşılayamaz. 1600 lü yıllarda Müslüman olmalarına rağmen bugün dahi yemin ederken Anıha üzerine yemin eden bir topluluktan bahsediyorsunuz. Hristiyan Abhaz’lar Anıha üzerine yemini bırakalı yüzyıllar geçmiştir. Hatta günümüzda Anıha üzerine yemin ettiğinizde Hristiyan Abhaz’ların çok büyük günah diye tepki vermesine rağmen Müslüman Aşuwa’lar cami avlusunda abdestli Anıha üzerine yemin etmeye devam etmişlerdir. Peki soruyorum böyle bir denklem de Tsabal’lar ne zaman, hangi ara gelip Adıge olan toplulukları asimile etmiş ve bunlara Aşuwa demiştir. Peki bu durumda Bzıplar neden hiç komşu olmadıkları Abazalar için Aşuwa diyor ?

Aguırwua (Mingrel-Laz) tarihte Abhazlara sınır olan bu millet iken, topraklarını işgal edip, dillerini de elinden olan Kartveller mi doğruyu söylüyor ? Sahi Aguırwua demişken, ne kadar da Aşkaruwa ya benziyor değil mi ? Aguı(Geniş düzlük toprak,Gal ve Zugdidi yeterince düz değil mi) Geniş düzlüklerin milleti Aguırwa yerine şu an başka bir dil konuşan başka bir millet var, bunları da konuşun .. Apsa®a R aitliğini unutmayınız .

Bu durumda diğer denklem, bunlar sonradan bilinçli bir şekilde Abhazlar tarafından yayılmış şeyler diyorsunuz. Kartvel asimilasyonu ile uğraşırken Abhazlar bunu ne ara düşünmüş de isimler dağıtmış ? Abhazya merkezli milliyetçiler isimleri dağıtırken Türkiye’ye bunu nasıl sokabilmiş ? Zelencuk taki Abazalara ulaşmak daha kolay değilmiydi de Türkiye’deki ısrarla Beskağ dediğiniz gruplara Aşuwa ismini vererek kabul ettirmişler. Hadi bunlar olmuş diyelim, kabul edelim. Bunu 1990’lardan sonra yapmaları ancak mümkün olmuştur, peki tüm bunlardan haberi olmayan gariban ihtiyarlar bu ismi nerden biliyor da , dabazab ari, dabazab.. (Abaza bu, Abaza) diyerek seviniyor, yine aynı şekilde Aşuwaka katsab(Aşuwalar adam) diyerek sevincini dile getirebiliyor.

Sakarya Hendek Ormanköy o bölgedeki tek Aşuwa köyüdür, o kadar Apsuwa köyü arasında, koca koca ihtiyarlar eskiden isimleri her ne olan köye, neden Aşuwa Köyü demişler ? Evet günümüzde Batı Anadolu Abhaz köylerinde Abaza ve Sadz ismi yerine Apsuwa ismi kullanılmaya başlanmış, bunu hemen herkes kabul ediyor. Belki bugün Orman köye gidin sorun Abaza mısın , Apsuwa mı? Hem Abazayım hem Apsuwa yım yanıtı alabilirsiniz, Aşuwa olduklarını bile bile. Aynı şekilde Sakarya Akyazı köylerine gidin, Sadz’ım ama Apsuwayım yanıtı da alırsınız ama bizim orada sorarsanız Apsuwa’nın kim ve ne olduğunu da iyi bilirler Aşuwayız ve Abazayız yanıtını alırsınız ama Adıgeyiz diyene bile rastlarsınız asimilasyon da böyle bir şeydir.

Sn.Daur,

Kültürel dezenfermasyon da asimile olmuş ile aynı sonda buluşmaz mı ? filan değildir, ufak bir etnik grubun daha büyük bir etnik grup içinde erimesi de asimile olan ile aynı sona varmaz mı ? İlla bir Erk tarafından sistemsel bir şekilde yapılması mı gerekiyor ? Madem öyle, görüşlerine sonsuz katıldığınız Çakırer(ki görüşleri kendine ait değil, Kartvel bir kaç adamın iddiası) asimile olmuş Adıge toplulukları diye sıkça bizden bahseder, madem Abhazlar Krallık değildi hangi sistemler asimile etmiş bu adamları,yok canım dezenferme olmuşuzdur en fazla!!! Ve bundan da bizim haberimiz yoktur.
Dil değişir, soylar karışır soy adları değişir. Büyük soylardan yeni adlar çıkar, ad büyür soy olur, soy değişir.
Ayrıca Abaza bir otonomi ismi ise biz o otonominin tam ortasındayız.

Bana Abaza’nın ne olduğunu soruyorsunuz. Abaza yaşayan demektir.

Barakay,Segere, Bağ gibi Askharua grupları zaten o bölgenin sahibi. Ahçıpsı'nın kuzey ve kuzey batı bölgeleri soyları da hala devam etmekte su an ki sülale isimlerine bakarsanız Adigeler le sınır olmalarına rağmen onla ortak olabilecek sülale ismi dahi bulamazsınız. Feodal sistemde yaşayan köleleri ve beyleri de olan gruplardır.

Abazahe lerin en çok övündüğü şeydir, herkesin eşit ve kast sisteminin diğer Adige ve Abhaz boylarına göre yumuşak ve hatta hiç olmadığıdır.

Demek Liy, Sid, Mid, Cica, husta Cet, Cetger, Ju, yağan (maan), Bağ vb. 3 harfliler hep Abazehe çıktı. Bu gruplarla birlikte Abazahe ler tarihte Adıgelerin en kalabalık kolu unvanını hakediyor, tebrik ederim:)

Ne diyelim Aşkaruwa kardeşlerim bu birliktelik buraya kadar sizle de burada ayrılıyoruz. O güzel dilinizle Abazacanin en guzelini konusarak bilim adamlarını dahi etkileyerek Abhazların atası olma unvanını aldınız ama maalesef de bu form sizi bitirdi, bizi de bitirir. :)))