SSCB'nin çöküşü ve sosyal yaşamın demokratikleştirme ilan edilmesiyle birlikte, eski SSCB'nin birçok halkın ulusal canlanma ve ulusal köklerinin araştırılması için teşvikler yarattı. Çerkesler de bir kenara çekilmediler.

 

1991 yılında, Çerkes halkının kültürel canlanmasına katkıda bulunmak, yurtdışındaki soydaşları ile bağlarını güçlendirmek ve onların tarihi vatanlarına geri dönüşlerine katkıda bulunmak amacıyla Dünya Çerkes Birliği (DÇB) kuruldu. Aynı zamanda, Rus-Kafkas savaşı olaylarının hukuki niteliği ile ilgili bir sorun vardı.

 

 

7 Şubat 1992'de Kabardey-Balkar SSC Yüksek Sovyeti (Parlamentosu), 1760-1864'te Çerkeslerin ölümünü ilan eden "Rus-Kafkas savaşı sırasında Çerkeslerin (Adıgelerin ) soykırımını kınanması hakkında" bir kararı kabul etti.

 

21 Mayısı, "soykırım" ve " Rus-Kafkas savaşının kurbanları Çerkeslerin(Adıgelerin) " anma günü olarak ilan edilmesine karar verildi.

 

1994 yılında, Rusya Federasyonu'nun ilk başkanı Boris Yeltsin, "Çarlık birliklerine karşı direnişin haklı olduğunu" söyledi, ancak "Çarlık hükümetinin soykırım suçunu" kabul etmedi.

 

12 Mayıs 1994'te, Kabardey-Balkar Cumhuriyeti Parlamentosu Çerkes soykırımının tanınması sorunuyla ilgili  Rusya Federasyonu Devlet Duma’sına başvuruda bulunmak üzere  bir kararı kabul etti.

 

29 Nisan 1996'da, Adıgey Cumhuriyeti Devlet Parlamentosu - Khase tarafından benzer bir karar kabul edildi.

 

29 Nisan 1996'yı, 29 Nisan 1996 tarihli Adıge Cumhuriyeti Cumhurbaşkanının Federal Meclis Devlet Duma’sına hitaben (Çerkes soykırımının tanınması konusunda Devlet Duma’sına yapılan müracaat) takip etti.

 

25 Haziran 2005'te Adıgey Cumhuriyeti  Toplumsal  Hareketi (AROD) "Çerkes Kongresi", Rusya Federasyonu Federal Meclisi Devlet Duma’sına, Çerkes halkının soykırımını tanıma gereğine ilişkin bir çağrıyı kabul etti.

 

23 Ekim 2005'de, AROD "Çerkes Kongresi" nin Rusya Federasyonu Devlet Duma’sı Başkanı Grizlov'a ve 28 Ekim 2005'te Rusya Federasyonu Devlet Başkanı  V.V. Putin’e başvurusu izledi.

 

17 Ocak 2006’da, Rusya Federasyonu Devlet Duma’sından,  AROD "Çerkes Kongresi"nin başvurusunda  belirtilen 18. - 19. yüzyıl olaylarıyla hiç ilgisi olmayan, parlamenterlerin 20. yüzyıl olayları hakkında yorum yaptıkları bir yanıt geldi.

 

Ekim 2006'da Rusya, Türkiye, İsrail, Ürdün, Suriye, ABD, Belçika, Kanada ve Almanya'dan 20 Çerkes sivil toplum örgütü, 18.-19. yüzyıllarında Rus -Kafkas savaşı dönemi ve sonrasında Çerkes halkına yönelik soykırımının tanınması talebiyle  Avrupa Parlamentosu'na başvurdu.

 

Avrupa Parlamentosu'na yapılan başvuruda, "Rusya, sadece toprakları ele geçirmekle kalmayıp, aynı zamanda yerli halkın tarihi topraklarından tamamen yok edilmesini veya tahliye edilmesini de amaçlamıştır. Kuzey Batı Kafkasya'da Rus birliklerinin göstermiş olduğu insanlık dışı zulmün   nedenlerini aksi taktirde açıklamak mümkün değildir." Diye elirtilmiştir.  Bir ay sonra, Adıgey, Karaçay-Çerkesya ve Kabardey-Balkar  sivil toplum örgütleri, Çerkes soykırımını tanıma talebiyle Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e başvurdu.

 

2010 yılında Çerkes temsilcileri, Çarlık hükümeti tarafından Çerkeslere yönelik soykırımın tanınması talebiyle Gürcistan'a başvuruda bulundu.

 

20 Mayıs 2011'de Gürcistan Parlamentosu, Kafkasya Savaşı sırasında Rus İmparatorluğu tarafından  Çerkes halkına yapılan soykırımı tanıyan kararı kabul etti.

 

26 Temmuz 2011'de uluslararası soykırım araştırmacıları Birliği Çerkes soykırımı konusunu incelemeye başladı.  

 

Çerkes sorunu, 2014'te Soçi'de Kış Olimpiyatlarının düzenlenmesi ile ilişkili olarak daha da ağırlaştı.

 

Gerçek şu ki, 21 Mayıs 1864'te, Çerkesler tarafından  saygı duyulan ve dua ettikleri bir yerin bulunduğu Krasnaya Polyana yolunda (Soçi yakınında), Batı Kafkasya'ya dört farklı yönden ilerleyen Rus birliklerinin dört müfrezesini buluşturdu.

 

Bu toplantının yapıldığı gün Kafkas Savaşı'nın sona erdiği gün olarak ilan edildi.  Bu olaylar Çerkes aktivistleri tarafından, Çerkes trajedisinin tarihi sembolü,  savaş sırasında insanların yok edilmesi ve halkın topraklarından sürülmesinin başlangıcı olarak kabul edildi.

 

Şu anda Krasnaya Polyana, 2014 Olimpiyatları'nın ana tesislerinden  biri olan ünlü bir kayak merkezidir.

 

Kafkas Savaşı'nın sona erdiğini ilan eden Krasnaya Polyana'daki Rus birliklerinin geçit töreninin 150. yıldönümü kutlamaların 2014 Olimpiyatları için planlanması, sorunu daha fazla keskinleştirdi.

 

14 Şubat 2011'de Moskova'da "Kafkasya tarihini  anlama sorunları " konulu yuvarlak masa toplantısı düzenlendi. Toplantı sırasında

Çerkes halkının soykırımını tanıma talebinin siyasi bir mesele haline geldiği görüşü dile getirildi.

 

3 Mart 2011'de Moskova Center Carnegie konferans salonunda  "Çerkes meselesi ve Soçi Olimpiyatları" semineri düzenlendi.  

 

Etkinliğe katılanların çoğu, şu anda "Çerkes meselesinin" Soçi Olimpiyatları için ciddi bir tehdit oluşturmadığından emin, ancak bazıları ileride gelişebileceğini yok saymıyor.

 

Etkinlikte ana tartışma konusu, Rusya Bilimler Akademisi Uygarlık ve Bölgesel Çalışmalar Merkezi'nde kıdemli bir araştırmacı olan Naima Neflyaşeva'nın raporuydu.  Ona göre, Rusya'daki Çerkes Halkı Yaşlılar Konseyi, Dünya Çerkes Birliği (DÇB), üç cumhuriyetteki "Adıge Khase" de dahil olmak üzere Çerkes örgütlerin çoğu Soçi'deki Olimpiyat Oyunlarını destekliyor. "Oyunların tasarımında, sembolizminde ve kültürel programında Çerkes unsurunun kullanılması çağrısında bulunuluyor."

 

Adıgey, KBC ve KÇC'nin "Çerkes Kongresi" sadece üçü Olimpiyatlara karşıdır.

 

Raportör, "Çerkeslerin soykırıma maruz kaldığı ve 19. yüzyılda Çerkeslerin başına gelen demografik ve kültürel felaket konusunda sessiz kalmadıkları taktirde Olimpiyatların bölgede yapılamayacağına inanıyorlar." Açıklamasında bulundu.

 

Neflyaşeva, Soçi'de yaklaşan uluslararası yarışmalar bağlamında "Çerkes meselesinin" hem Çerkes toplumunun kendisi hem de yetkililer tarafından geniş bir tartışmaya ihtiyaç duyduğundan emin.

 

17 Mayıs 2011'de, Kaliforniya Çerkes Derneği'nin Rusya Federasyonu Devlet Duma’sı milletvekillerine, Çerkeslerin ülkelerine geri dönüşünü  kolaylaştıracak bir programın kabul edilmesi çağrısı yayımlandı.

 

7 Kasım 2011'de, Çerkes diasporası temsilcileri, Avrupa Parlamentosu  genel oturumunda Otokton yerli Çerkes halkının kendi kaderini belirleme ve devleti bildirgesi metnini imzaladı ve okudu : Sürgündeki milletler.

 

25 Aralık 2011'de, Suriye'de yaşayan Çerkes halkının 115 temsilcisi, Rusya Devlet Başkanı Dimitri Medvedev'in yanı sıra Adıgey yetkililerine ve kamuoyuna yardım çağrısında bulundu. 28 Aralık 2011'de 57 kişi Suriyeli Çerkes, Rusya'ya yeniden yerleşim için yardım talebiyle Rusya Federasyonu ve Adıgey liderliğine başvuruda bulundu. 3 Ocak’ta Suriye’deki  76 kişi Çerkes tarafından Rusya, Adıgey, Kabardey-Balkar ve Karaçay-Çerkesya hükümetlerine yeni bir bildiri gönderildi.

 

.14 Ocak 2012'de, Nalçik'te, Suriye'de yaşayan 115 kişi Çerkesin tarihi vatanlarına geri dönüşünü kolaylaştırmak için Rusya Devlet Başkanlığına çağrıda bulunulduğu  genişletilmiş Dünya Çerkes Birliği (DÇB) toplantısı düzenlendi.

 

24-25 Ocak tarihlerinde Suriye Çerkes temsilcileri, Adıgey’i ziyaret etti. 26 Ocak'ta Adıgey Başkanı'nın "Adıge Khase - Çerkes Parlamentosu" aktivistleriyle yaptığı toplantıda  Çerkeslerin durumunu incelemek için bir çalışma grubu oluşturulmasına karar verildi. 31 Ocak’ta Suriye heyeti Kabardey-Balkar   Başkanı Arsen Kanokov ile bir araya geldi. Karaçay-Çerkesya yetkilileri de Suriyeli  Çerkeslere yardım etmek için  söz verdiler.

 

11 Şubat 2012'de Adıgey Cumhuriyeti Maykop'ta  Toplumsal  Hareket "Adıge Khase - Çerkes Parlamentosu"nun olağanüstü bir kongresi yapıldı. Suriye'de yaşayan Çerkeslerin durumu konusu ele alındı ve  geri dönüşlerini kolaylaştırmak için Rusya Devlet Başkanlığına  çağrıda bulundular. Etkinliğe, Adıgey yönetimin temsilcileri, sivil toplum kuruluşları, cumhuriyetin siyasi partilerin yanı sıra Karaçay-Çerkesya, Kabardey-Balkar ve Krasnodar Bölgesi'nin "Adıge Khase" üyeleri olmak üzere yaklaşık 1000 kişi katıldı.

 

Daha önce kongreye 500 kişinin katılması planlanmıştı. Kongre delegelerine göre, Suriye'de yaşayan Çerkes diasporasının temsilcileri, "Bu Arap ülkesinde muhalefetin kazanması durumunda fiziksel bir imha ile karşı karşıya kalacaktır."

 

30 Haziran 2012'de Maykop'ta Toplumsal  Hareket  "Adıge Khase - Çerkes Parlamentosu" kongresi düzenlendi. Bu kongrede Suriye Çerkeslerin  ülkelerine geri dönüşü ve Soçi Olimpiyatları olmak üzere iki ana konu ele alındı.

 

17 Mart'ta Suriye'den Kabardey-Balkar'a   17 kişi Çerkes geldi.    Nisan ayında,  50 ve 9  kişiden oluşan  iki grup cumhuriyete geri döndü.   4 Mayıs'ta Suriye'den Kabardey-Balkar'a 14 kişi daha geldi. Ayrıca bunların dışında bazı Suriyeli Çerkeslerin şahsi olarak  cumhuriyete  geri dönüşleri olmuştur.

 

Kongrede, Rusya Federasyonu Cumhurbaşkanı’na "Karadeniz bölgesinin Çerkes (Adıge) yerli halkın mirasının Soçi-2014 kış Olimpiyatlarının kültürel programında yansıtılması konusunda yardımcı olmak " için başvuruda bulunulması kabul edildi.

 

Ayrıca kongrede, Suriyeli Çerkeslerin federal düzeyde ülkelerine geri dönüşleri sorununun  gündeme getirilmesi için Adıgey  Cumhuriyeti Parlamentosuna başvurusu  kabul edildi.

 

20 Eylül 2016 tarihinde, DÇB’nin XI Kongresi'nde, Cumhuriyet Başkanı Yuri Kokov, "tek bir Çerkes yazı sisteminin oluşturulması " önerisinde bulundu.

 

 

Kaynak: https://www.kavkaz-uzel.eu/articles/151773/?fbclid=IwAR13Yh8NuV2YLC64JBM1bNO3h96i_ywHQmfYWo9uEkqOe-6PGSuHGGLFPG4

 

 

Çeviri: Beşto Yılmaz Beştepe  

 

Cherkessia.net, 6 Nisan 2021