Sürecin ikinci talihsizliği, beyaz Türkler yerine zenci Türkler tarafından gündeme getirilmiş olmasıdır. Kendini ilerici, devrimci, demokrat, sosyal demokrat vb sıfatlarla tanımlama hevesinde olan ama aslında beynini faşizan (en azından şovenist) düşünce ve ideolojilerden arındıramamış kadroların yönettiği partiler yerine, özellikle İslam'ı bilmeyen çevrelerce önyargılarla gerici, dinci olarak yaftalanan ve üzerinden topluma güvensizlik pompalanmaya çalışılan bir partinin bu işe soyunmuş olması hazmedilememekte, bu, açılımı istemeyenler tarafından kuşkuları tetiklemek için kolayca kötüye kullanılabilmektedir.
Iофыгъом ятIонэрэ насыпынчъагъэу иIэр, Тырку фыжьмэ ячIыпIэкIэ Тырку шIуцIэмэ къырахьэжьагъэу зэрэщытыр ары. АпэрыкIоу, революционерэу, демократэу, социал демократэу н... зызылъытэжьы зышIоигъохэу ау шъыпкъэмкIэ зышъхьэкуцI фашизан (е шовенист) гупшысэхэр ригъэкъэбзыкIын зымылъэкIыгъэ купмэ зэрагъакIорэ партиехэм ячIыпIэкIэ, анахьэуи быслъымэныгъэм икъоу щымыгъуазэхэм шIошIырыIоу концерваривыр е динтелъхьэр зыраупцIырэ ыкIи ащ дакIоу ущыгугъы мыхъунэу зыцIэ агъэIунэу зыпылъхэ партием мы Iофыгъор къызэриIэтыгъэр афэгъэткIурэп ыкIи ар мы зыкъызэIухыныгъэм фэмыехэмэ цIыфыбэм игурышхъохэр къагъэблыным пае зыфагъэшъхьапэн алъэкIы.
Ama beyaz Türk-zenci Türk ayrımının sona ermesi, herkesin ortak payda olarak insan ve vatandaşlık bilincinde ve statüsünde buluşması eşyanın tabiatı gereği ve kaçınılmazdır. Herkes, kimin yaptığına değil, ne yaptığına bakmak gerektiğini mutlaka öğrenecektir.
Ау Тырку фыжь-Тырку шIуцIэ зэхэгъэкIыныр щыгъэтыжьыгъэу, хэти цIыфэу, гражданэу зэрэщытыр зэхашIэу а статусыр язэфэдэу зэдагощэу а гупшысэр зэдаIыгъэу зэрэлъытэжьхэу щытыныр ары гъашIэм икIорабгъу диштэрэр ыкIи узыпэшIуекIон умыплъэкIыщтыр. Амал имыIэу хэти къыгурыIон фае зышIагъэм нахьи ышIагъэм еплъыгъэн зэрэфаер.
Aslında belki bunu talihsizlik olarak görmemek gerekir. Çünkü açılım projesini öneren kadro, gerici sayılan kesimden bir partidir. Üstelik bir muhalefet partisi değil, toplum çoğunluğunun oyu ve desteğiyle iktidarda olan bir partidir. Bu, açılımın toplum çoğunluğu tarafından benimsenmesini kolaylaştırabilecek bir etmendir. Ne yazık ki, yakın ve orta vadede böyle bir projeyi, başka bir siyasal kadronun gündeme getirebilme olasılığının yok denecek kadar az olduğu da acı bir gerçek olarak ortaya çıkmıştır.
ШъыпкъэмкIэ мыр насыпынчъагъэу лъытэгъэн фэмыенкIи мэхъу. Сыда зыпIокIэ, зыкъызэIухыныгъэ проэктыр къезыгъэжьэгъэ купыр, концервативкIэ алъытэрэ цIыфмэ къахэхъукIыгъэ партиеу щыт. ЫкIи ар апэщыт партиеп, цIыфыбэм инахьыбапIэр зителъхьэу къэрал зегъэкIон IэнатIэр къыдэзыхыгъэ партиеу ары. Арышъ, зыкъызэIухыныгъэ проэктир цIыфмэ нахь IэшIэхэу аштэнымкIэ ар IэпыIэгъу хъарзынэ хъунэу щыт. Тиджагъу нахь мышIэми ащ фэдэ зы проэкт къыIэтын зылъэкIынэу гугъапIэ къыуитэу ащ нэмыкI зы политичнэ куп щыIэу джырэ благъэкIи нахь чыжьаIокIи къызэрэмылъагъорэри гугъэкIод гуаоу утыгум къихьагъэ хъугъэ.
Açılımın üçüncü talihsizliği projeyi gündeme taşıyan siyasal kadronun yeterince hazırlık yapmamış olmasıdır; bu konuda siyasal partileriyle, sivil-asker bürokrasisiyle muhalefetin ne denli tutucu ve direngen davranabileceğini önceden kestirememiş veya bunu aşabilmek için çağdaş uygarlık düzeyini temsil eden ülkelerdeki uygulamaları incelememiş veya örneklememiş olmasıdır.
ЗыкъызэIухыныгъэм и ящэнэрэ насыпынчъагъэр, а проэктир къезыхьыжьэгъэ купым икъоу ащ зыфигъэпсыгъэу зэрэщымытыр ары. Политчнэ партиехэри, дзэри, бюрократиери зэгъусэу мы Iофыгъор зымыдэу ащ пэуцухэрэр сыд фэдиз иинагъэу концервативнэу, лъэшэу къызэрэпэуцущтхэр ыпэкIэ гулъитэн ыкIи къыдилъытэн ылъэкIыгъэп е ар щыгъэзиягъэ зэрэхъущтым фэгъэхьыгъэу шапхъэ е щысапхъэ хъун ылъэкIыщт нэмыкIрэ къэралыгъохэм зэращашIыгъэхэр зэримыуплъэкIугъэр щысэхэр къызэримыгъэнэфагъэр ары.
Türkiye'de geleneksel muhalefet stratejisi, yanlış yaptırmama, işin en doğru biçimde yapılmasını sağlama anlayışına değil, iş yaptırmama anlayışına dayalıdır. Başka deyişle; daha iyi projeler ortaya koyarak yükselme anlayışına değil, ortaya konulan projeleri başarısız kılarak, karşıdakini yıkarak yükselmiş görünme anlayışına dayalıdır. Bu yüzdendir ki, muhalefetin herhangi bir ülke sorununa önerdiği inandırıcı, somut bir çözüm önerisi/projesi bulunmamaktadır. Buna bağlı olarak da kamuoyu ve seçmen huzurunda bir iktidar alternatifi olamamaktadır. Muhalefet, geçmişte önerdiği, savunduğu bir çözüm önerisini bile, sırf bunu AKP başarmış olmasın diyerek yadsıyabilmekte, karşı tavır alarak kendini inkâr edecek noktaya gelebilmektedir.
Тыркуем хабзэ щыхъугъэ пэуцуныгъэ стратегиер зытешIыхьагъэр, къэралыр зезыщэрэмэ пхэндж аримыгъэшIэнэу, Iофхэр дэгъоу тэрэзэу аригъэшIынэу арэп, Iоф аримыгъэшIэхэнэу ары нахькIэ. НэмыкIэу къэпIон зыхъукIэ, проэкт нахьышIухэр утыгум къырилъхьэу ащкIэ цIыфыбэмэ агу зырыригъэхьынэу, аузэ нахь дэкIотэенэу арэп, утыгум къыралъхьэгъэ проэктхэр пхыримыгъэкIэу, аримыгъэцакIэурэ, а проэктхэр къезыхьыжьагъэхэр ыгъэпутымэ къыриIэхызэ ежьыр дакIоягъэ фэдэу зыкъигъэлъэгъоныр ары. Адышъ, апэуцурэ партиемэ хэгъэгум и зы Iофыгъо фэгъэхьыгъэу утыгум къыралъхьагъэу зы проэкт IупкI ыцIэ къепIонэу щыIэп. Ащ къыхэкIыкIэ а партиехэр къэрал Iоф афызехьэнэу цIыфыбэмэ ашIошIы хъурэп, ренэу зэрэопозицэу къэнэжьых. Опозицэм зэгорэм къыгупшысишъ, къахилъхьэгъэгъэ проэктыри непэ ар тетыгъор зыIыгъ партием шъхьэрэмып еIошъы, ыдэжьырэп, ащ пэуцужьышъ, ежь ежьырэуи зегъэпцIыжьы.
Türkiye Çerkesleri olarak talihsizliklerimizden biri de, bizim (hiç değilse bir kesimimizin) bu muhalefetin gerçek yapısını, niteliğini kavrayamamış ve hâlâ onlardan medet umar halde olmamız veya öyle görünmemizdir.
Тыркуе АдыгэхэмкIэ насыпынчъагъэу тиIэмэ зыкIэ ащыщыр, тэ (зэкIэу щымытми, зы купышхом) а опозицэхэмэ яшIыкIэ шъыпкъэ зытетыр икъоу къызэрэдгурымыIорэр, джыри ахэмэ зыгорэкIэ тазэрэщыгугъушъурэр е ащ фэдэ теплъэ къызэрэттеорэр ары.
Hiç kuşku yok ki, AKP iktidarı, demokratik bir seçimle işbaşına getirilmiş, ulusal iradeyi önemli ölçüde temsil eden meşru bir iktidardır. Yönetim sorumluluğunu taşıyan bir kadronun, çözmek istediği bir soruna ilişkin olarak bir öneri/taslak hazırlayıp bunu tartışmaya açması, dayatmaması koşuluyla, hiç de anti-demokratik değildir. Dolayısıyla 2007 yılında gündeme getirmeye çalıştığı, ama kendi cesaretsizliği ve muhalefetin, bürokratik oligarşinin (özellikle yargının) çağdışı bağnazlığı yüzünden geri çekip rafa kaldırdığı yeni demokratik/sivil anayasa girişimi de bu anlamda anti-demokratik değil, pekâlâ demokratik bir girişimdi. O zaman, iktidar, kimseye/bize danışmadan hazırlattığı kendi önerisini dayatıyor, anti-demokratik davranıyor diye eleştirildi. İktidar da üzerinde çalışılabilecek bir taslak hazırlatmış olmanın anti-demokratik olmadığını, bir dayatmanın söz konusu olmadığını, bunun da demokratik bir yöntem olduğunu savunarak süreci sürdürecek yerde, sanki anti-demokratik eleştirisine hak verircesine geri adım atarak, demokratik anayasa önerisini geri çekti ve yanlış yaptı.
Зи щэч зыхэмылъыр, непэрэ Iэшъхьэтет партиер хэхыныгъэ зафэкIэ къызэрэтехьэгъэр, лъэпкъым инахьыбапIэм ишIоигъоныгъэ зэригъэцакIэрэр ары. Къэрал зегъэкIон IэнатIэр зипшъэрылъ купым, къыпыщылъ зы Iофыгъор зэшIуихыным пае зы проэкт хэдапкъэ къыгъэхьэзырэу цIыфмэ апашъхьэ къырилъхьэным зи мыхъун хэлъэп, ар амыдэмэ мыхъухэнэу ыIоу шIуимыгъанэмэ, ар зыкIи анти-демократичнэу щытэп. Арышъ, 2007 гъэм утыгум къырилъхьэнэу зыфежьэгъагъэу ау къыпэуцурэ партиехэмрэ бюрократик олигархиемрэ (анахьэуи хыяшIэхэмрэ) яконцервативнагъэрэ ыкIи ежь партием икъэрэбгъагъэрэ къахэкIыкIэ зэкIихьэжьэу мэкIаем тырилъхьэжьыгъэ хэбзэ шъхьэIэ шIагъоу цIыфжъугъэм ишIоигъоныгъэкIэ къыдахын алъэкIыщтыгъэри зыкIи анти-демократикэу щытыгъэп, лъэшэу демократикэу щытыгъ. А лъэхьаным Iэшъхьэтет партием пэуцугъэх концерватив кIуачIэхэр, зыми/тэри къытэмыупчIыжьэу зэхаригъэгъэуцогъэ ежь и хэбзэ шъхьэIэ проэктыр дэтымыштэмэ мыхъунэу къытпегъэуцу, анти-демократикэу мэзекIо аIуишъ, къыдаштэгъэгъэп, алъабжъэ рагъэнэгъагъ. Iэшъхьэтет партиери утегущыIэ/утелэжьыхьэ хъунэу зы проэкт хэдапкъэ зэраригъэхьэзырыгъэр зыкIи анти-демократикэу зэрэщымытыр, егъэзыгъэ Iофи ащ зэрэхэмылъыр, ащ фэдэ шIыкIэри зы демократик шIыкIэу зэрэщытыр ахиIозэ Iофыр лъигъэкIотэным ичIыпIэкIэ, къыпалъхьэнэу зыуж итхэр шъыпкъэу ылъытэрэм фэдэу къызэкIэкIожьишъ, демократик хэбзэ шъхьэIэ хэдапкъэу къырихьэжьагъэр зэкIихьэжьишъ, хэукъуагъ, пхэнджэу зекIуагъ.
İktidar bu kez, madem ben bir öneri hazırlayıp getirirsem bu anti-demokratik sayılıyor, öyleyse, gelin her şeyi birlikte hazırlayalım diyerek, konumuz olan demokratik açılım girişimiyle başka bir demokratik yöntem denedi. Ne var ki, onda da içeriği, nereye varacağı belli değil veya başka bir önyargı ve art niyetle bir yıkım projesi bir bölücülük projesi gibi suçlamalarla karşı karşıya kaldı. Yeterince hazırlıklı ve kararlı ol(a)madığından, önüne çıkan her engelde cesaretini kaybetmeye, tersini söylese de, geri adım atmaya başladı.
Iэшъхьэтет партиер мызэгъогум адэ сэ зы проэкт-хэдапкъэ къязгъэгъэхьэзырэу шъуапашъхьэ къызислъхьэрэм ар анти-демократикэу шъолъытэмэ шъукъакIуи зэкIэ тызэгъусэу зэдэтэжъугъэгъэхьэзыр ыIуишъ джы зигугъ тшIырэ демократичнэ зыкъызэIухыныгъэр къыригъэжьагъ, нэмыкI зы демократик шIыкIэр ыгъэунэфынэу къежьагъ. Ау ащи раIолIэн/палъхьэн агъотыгъ: проэктэу къырихьэжьагъэм хэлъхэри, Iофыр здынэсыщтыри гъэнэфагъэп е нэмыкIрэ зы еплъыкIэ пхэнджыкIэ; ар къэралыгъор зэхэзыгъэзыщт зы проэкт нахькIэ нэмыкIэп зыфэпIощтым фэдэ бзэджагъэ къыраупцIызэ къыпэуцугъэх. Икъоу зыфигъэпсы(шъу)гъэу тегушхуащэу зэрэщымытым къыхэкIыкIэ пэрыогъоу зыпэIуфэрэ пэпчъ игушхуагъэ нахьи къыригъэIыхэурэ, ежь ымыдэ нахь мышIэми, къызэкIакIоу ригъэжьагъ.
Şimdi her halde muhalefetin yapısını, bu konuda onlardan bir hayır gelmeyeceğini iyice anlamış olmalı ki, bu kez doğrudan halkla işbirliği yaparak demokratik açılımı gerçekleştirmek niyetinde gibi gözüküyor.
Джы сызэрэгугъэрэмкIэ къыпэуцурэ партиехэмэ яшIыкIэ, мыщ фэгъэхьыгъэу ахэмэ хъун горэ къазэрэбгъодэмыкIыщтыр икъоу къыгурыIогъэн фае, мызэгъогум занкIэу цIыф жъугъэм зыфигъазэзэ, ахэр къыздыригъэIэзэ демократик-зыкъызэIухыныгъэр ыгъэцэкIэнэу рихъузьагъэ фэдэу къэлъагъо.
Açılımın dördüncü talihsizliği; başlangıçta Kürt açılımı adıyla anılmış olmasıdır. Nasıl ki, Cumhuriyetin bir etnik kimlik üzerinden tanımlanması/yapılandırılması yanlış olmuşsa, demokratik açılım projesinin de bir başka etnik kimlik üzerinden yapılandırılmaya çalışılması o denli yanlış ve talihsizlik olmuştur. Başlangıçta TC devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türktür anlayışı yerine, vatandaşlık bağıyla bağlı olan herkes eşit yurttaşlık haklarına sahiptir anlayışı Cumhuriyete egemen kılınabilseydi, bu demokratik açılım daha o zaman gerçekleştirilmiş olurdu. ... herkes Türktür söylemi ve uygulaması, bugünkü demokratik açılımı kaçınılmaz kılan, ülkeyi 80 yıldır gelişmekte olan ülke statüsünde tutan, şayet açılım sağlanamazsa dünya durdukça bu statüden kurtulmasına olanak vermeyecek olan talihsiz bir adım olmuştur. Şimdi de demokratik açılımın Kürt açılımı olarak sunulması, benzer bir talihsizliğin başlangıcı olmuştur.
ЗыкызэIухыныгъэм и япIлэнэрэ насыпышчъагъэр; апэрэмкIэ Курд зыфызэIухыныгъэкIэ ащ зэдеджагъэхэр ары. Республикэр зы лъэпкъым ыцIэкIэ зэрэгъэпсыгъэр зэрэпхэнджым фэдэу, демократик зыкъызэIухыныгъэри нэмыкIрэ зы лъэпкъым ыцIэкIэ къызэрэрагъэжьагъэри джащ фэдэ къабзэу пхэндж ыкIи ащ и зы насыпынчъагъэу хъугъэ. КъегъэжьапIэм дэжь Тырку республикэм игражданэу щыт цIыфхэр зэкIэ Тыркух зыфэпIощтым фэдэ гупшысэ пхэнджым ичIыпIэкIэ хэти зэфэдэ граждан фитныгъэ зиIэ цIыфхэу алъытэгъагъэгъемэ джы зигугъ тшIырэ зыкъызэIухыныгъэр а лъэхъаным гъэцэкIагъэ щыхъущтыгъэ... хэти Тыркоу зэралъытагъэр, Тырку ашIынэу зэрэпыхьагъэхэр ары непэ зигугъ тшIырэ демократик зыкъызэIухыныгъэр амал имыIэу гъэцэкIэгъэн фаеу къэзышIырэр, хэгъэгур илъэс икI (80) хъугъэу зызыужьынэу пылъ хэгъэгу статусым тезымыгъэкIэу, джыри ар мыгъэцэкIагъэ зыхъурэм дунаер щэIэфэ а статусым тезымыгъэкIыщт лъэхъэшхо насыпынчъагъэр. Джыри а дем-зыкъызэIухыныгъэр Курд зыфызэIухыныгъэр ыцIэу къызэрэрагъэжьагъэр джащ фэдэу зы насыпынчъагъэу плъытэ хъущт.
Peki bu açılım, aslında bir Kürt açılımı değil midir?
Адэ мы зыкъызэIухыныгъэр шъыпкъэмкIэ Курд зыкъызэIухыныгъэу щытыба?
Elbette bu açılım, aynı zamanda bir Kürt açılımıdır ama yalnızca Kürt açılımı değildir, diğer tüm etnik ve inanç grupları için de, hatta belki onlardan çok daha fazla TC Devleti için de bir açılımdır, insan hakları ve demokrasi standardını yükseltme, devlet ve toplum olarak yücelme açılımıdır.
Ары, тэрэз, ар Курд зыкъызэIухыныгъэуи щыт ау ащ изакъоп, адырэ этник ыкIи шIошъныгъэ куп зэфэшъхьафхэми афэшI, ащ анахьэуи ежь Тырку къэралыгъом фэшI зы зыкъызэIухыныгъэу щыт, цIыффэшъуашэхэмэ, демократием ястандарт дэIэтиеным, къэралым ыкIи цIыф жъугъэм и зыкъэIэтын, изыужьын фэгъэхьыгъэ зыкъызэIухыныгъэуи щыт.
Gerçekten, bu açılımdan en çok yararlanabilecek iki temel aktör vardır:
ШъыпкъэмкIэ мы зыкъызэIухыныгъэр анахьэу зыфэзыгъэшъхьэпэн ылъэкIынэу актёритIу щыI:
Biri TC Devleti'dir ki, bu sayede TC, bir yandan kendi içinde barışı, kardeşliği, dayanışmayı sağlamış olarak tüm gücünü kalkınmaya, refaha yöneltebilecek, diğer yandan da «barbar» ve «gelişmekte olan ülke» konumundan kurtulup, hukukun üstünlüğüne, temel hak ve özgürlüklere saygılı, çağdaş, demokratik, uygar bir devlet niteliği ve görünümü kazanacak, böylece dünya üzerindeki saygınlığı ve etkenliği önemli ölçüde artacaktır.
Зыр Тырку къэралыгъор ары. Ащ ишIуагъэкIэ Тырку къэралыгъор зыбгъукIэ ежь ыкIоцI мамырныгъэр, зэкъошныгъэр, зэрэIыгъныгъэ-зэдеIэжьныгъэр щигъэцэкIагъэу кIуачIэу иIэр зэкIэ зыкъэIэтыным, лъыкIотэным, нахь тхъэгъуапIэм лъыIэсыным фигъэзэн ылъэкIыщт, адырэбгъумкIи «варвар» ыкIи «зызыужьынэу пылъ къэралъ» статусым икIынышъ, юридическэ правар апэ изыгъэш, цIыффэшъуашэхэмэ шъхьащэ афэзышI, непэрэ гъашIэм диштэрэ къэрал статусыр ыкIи теплъэр къыгъэхъэщт, аузэ зэрэдунаеу нахь лъытэныгъэ ыкIи тетыгъо щыриIэ хъущт.
Bu açılımdan en çok yararlanacak olan ikinci aktör de ülkenin ikinci en büyük nüfusuna sahip Kürt halkıdır. Kürt halkı, yalnızca hakların tanınmış olmasıyla bile bu haklarını kullanmak suretiyle asimilasyondan, yok oluştan kurtulabilecek, kendi diliyle kendisini/kültürünü geliştirme olanağı bulabilecektir.
Мы зыкъызэIухыныгъэр анахьэу зыфэзыгъэшъхьапэщт ятIонэрэ актёрыри ицIыфышъхьэ пчъагъэкIэ хэгъэгум ятIонэрэ чIыпIэр щызыубытырэ Курд лъэпкъыр ары. Курд лъэпкъыр, ифитныгъэхэр къызэрэратыгъэм изакъоми а фитныгъэхэр зыфигъэшъхьапэзэ ассимилацием, хэкIодэжьыпэным зыкъыригъэлын, ежь ыбзэрэ ихабзэрэ зыригъэужьын ылъэкIынэу щыт.
Kürt açılımı adıyla gündeme gelme talihsizliği, daha sonra demokratik açılım adıyla anılmak suretiyle nispeten giderilmiş sayılabilir. Çünkü bu, gerçekten demokratik bir açılımdır ve mutlaka öyle olmalıdır. Hatta ulusal birlik ve kardeşlik açılımı tanımlaması da son derece doğru ve yerinde bir tanımlamadır. Çünkü ne kadar kardeş saydığınızı söyleseniz de, kimlik ve kişiliğiyle kimlik ve kişiliğin ayrılmaz parçası olan anadili ve kültürüyle varlığını tanıyıp saygı duymadığınız insanları buna inandıramazsınız. İnsan, kardeşini öldürmek, yok etmek ister mi? Türkün kardeş saydığı Türk olmayan etnik gruplar, bir ölçüde direnebilen Kürtler dışında, TC Devleti'nin yanlış yapılanması, uyguladığı tekleştirme/Türkleştirme/asimile etme politikaları yüzünden ölme, yok olma noktasındadırlar. Bu nasıl bir kardeşlik anlayışı olabilir?
Курд зыфызэIухыныгъэкIэ къызэрежьагъэ насыпынчъагъэр итIанэ демократик зыкъызэIухыныгъ фаусыжьишъ, тIэкIу дэгъэзыжьыгъэ хъугъэ. Сыда зыпIокIэ, шъыпкъэмкIэ мыр зы демократик зыкъызэIухыныгъ ыкIи амал имыIэу аущтэу хъун фае. Лъэпкъ зыкIыныгъэ-зэкъошныгъэ зыкъызэIухыныгъ зэрэраIуагъэри лъэшэу игъу, тефэ. Сыда зыпIокIэ сыд фэдизкIэ уикъошэу плъытэу оIокIи ыцIэрэ ышъхьэрэкIэ, ащ гопхы мыхъухэщт ыбзэрэ ихабзэрэ ишIэнхабзэрэкIэ зэрэщыIэр, щыIэн зэрэфаер умыдэрэ цIыфмэ ахэр уикъошэу зэрэплъытэрэр ашIошъ пшIын плъэкIыщтэп. Адэ, цIыфыр икъош ыукIынэу, ыгъэкIодынэу фэена? Тыркум икъошэу ылъытэрэ мытырку лъэпкъхэр зэкIэ, тIэкIу пэуцун зылъэкIырэ Курдхэр хэбгъэкIымэ, Тырку къэралыгъор пхэнджэу зэрэгъэпсыгъэм, ицIыфхэр зэкIэ зы/Тырку/ассимилаце шIын политикэу алъызэрихьэрэм иягъэкIэ лIапIэ-кIодыпIэ ифагъэх. Ащ фэдэ зэкъошныгъэ мэхъуа?
Bugün yalnızca hakların tanınmış olması, ne yazık ki, Çerkesler başta olmak üzere diğer etnik gruplar için artık aynı ölçüde bir kurtuluş ve kendini geliştirme olanağı sağlamayacaktır. Demokratik açılımın onlar için olumlu bir sonuç doğurması, ancak, bunun bir hak tanımadan ibaret kalmamasına, aynı zamanda gerekli olanakların da sağlanmasına, moda deyimiyle pozitif ayrımcılık önlemlerinin uygulanmasına bağlıdır.
Тиджагъу нахь мышIэми, непэ Адыгэхэр апэ зэритэу нэмыкIрэ лъэпкъ макIэхэмэ яфэшъуашэхэр къаратыжьыгъэкIи ар изакъоу афырикъужьынэу щытэп, а фитныгъэхэр зыфагъэшъхьапэзэ лIапIэ-кIодыпэу зэрыфагъэхэм зыкъырагъэлыжьын, абзэрэ яхабзэрэ, яшIэнхабзэрэ къаухъумэжьын ащ зырагъэужьыжьын амали къарыуи кIуачIи яIэжьэп. Демократик зыкъызэIухыныгъэр ахэмэ зыгорэкIэ ашъхьапэным пае шъуфит къараIон къодием къыщымыуцоу, ар зыфагъэшъхьапэшъуным пае ищыкIэгъэщт амалхэри къаратын фае, фэгъэкIотэныгъэ лыехэр къафашIын фае.
Açılımın beşinci talihsizliği, terörle doğrudan ilişkilendirilmiş olmasıdır.
Şu andaki sunumuyla ne yazık ki, demokratik açılım terör örgütüyle bir pazarlık konusu noktasındadır. İktidar, ben bu açılımla dağdakileri indireceğim, terörü bitireceğim, bu açılımı bunun için getiriyorum, bu açılıma bunun için ihtiyacımız var der gibidir.
ЗыкъызэIухыныгъэм и ятфэнэрэ насыпынчъэгъэр; ар террорым занкIэу зэрэрапхыгъэр ары.
Непэ утыгум къызэрэралъхьагъэмкIэ, тхьамыкIагъу нахь мышIэ&#
